islom dini tarixi va mohiyati

DOCX 11 pages 29.3 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.3 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

5-mavzu. islom dini tarixi va mohiyati reja: 1. islomdan oldin arabistonda ijtimoiy-siyosiy holat. 2. islom dinining vujudga kelishi. 3. islom dini ta’limoti. 4. qur’on va xadis – islom dinining manbalari. tayanch so‘z va atamalar: johiliya, butparastlik, muhammad ibn abdulloh (s.a.v.), «shaqq as-sadr», makka va madina, hiro g‘ori, vahiy, jabroil (a.s.), xijrat, qur’oni karim, hadisi sharif. 1. islomdan oldin arabistonda ijtimoiy-siyosiy holat «johiliya» so‘zi arab tilida bilimsizlik, nodonlik ma’nolarini beradi. islomdan avval arablar orasida «al-vasaniyya» – ko‘pxudolik hukm surib, ular yakkaxudolik e’tiqodidan bexabar bo‘lganliklari sababli bu davr «johiliya» deb atalgan. bundan tashqari xalq orasida qizlarni tiriklayin ko‘mish, mayxo‘rlik va boshqa axloqiy buzuqliklar keng yoyilgan edi. ba’zi tadqiqotchilar johiliya davri yuz ellik-ikki yuz yil davom etgan degan fikrni bildiradilar. biroq ushbu davrning muddati manbalarda aniq belgilanmagan. arabistonda har xil xudolarning timsollari – sanamlar qachon paydo bo‘lgani haqida muayyan tarixiy ma’lumotlar yo‘q. ba’zi tarixchilarning xabar berishlaricha, arabistonga birinchi bo‘lib sanam keltirib va unga …

2 / 11

sanamlar jumlasiga lot, manot, va uzzo ham kiradi. johiliya arablarining tasavvurida bu uchala sanam ham ayol xudolar bo‘lgan. islomdan oldin arabistonning ko‘p joylarida yahudiy jamoalari mavjud bo‘lgani haqida ma’lumotlar ko‘p. yahudiylar bilan birga arabiston yarim oroliga yahudiy dini ham kirib keldi. arabiston yahudiylari haqida, asosan, qur’on, hadis, tafsir, siyra va tarix kitoblari xabar beradi. bu mavzuga aniqlik kiritadigan hozirga qadar topilgan hujjatlarning eng qadimiysi yangi bobil podshohi nabonidga (mil. av. 555-539 y.) tegishli xronikadir. unda aytilishicha, miloddan avvalgi 552-542 yillar shimoliy arabistondagi teyma shahrini o‘ziga poytaxt qilib olgan nabonid bu yerdagi shaharlarni o‘zlashtirish maqsadida bobildan talaygina aholini ko‘chirgan. ular orasida ko‘pchilikni yahudiylar tashkil qilgan. ma’lumki, bundan oldinroq (mil. av. 586 y.) navuxodonosor ii quddusni zabt qilganida salkam 30 ming yahudiyni asir qilib, bobilga keltirgan va «bobil asirligi» 50 yil davom etgan. shundan so‘ng ham ba’zi yahudiylar falastinga qaytmay bobilda qolib ketganlar. arabiston yarim orolida yahudiylik bilan bir qatorda xristianlik dini …

3 / 11

. haniflar ochiqdan-ochiq butparastlarni tanqid qilar edilar. bu tanqidlar, tabiiyki, zodagonlarga yoqmas edi. shuning uchun ham ular bir yerda muqim turmay, o‘lka bo‘ylab ko‘chib yurishga va qalandarona hayot kechirishga majbur bo‘ldilar. ushbu toifa kishilardan zayd ibn amr, varaqa ibn navfal, ubaydulloh ibn jahsh, usmon ibn huvayris, quss ibn sayidolarni keltirish mumkin. 2. islom dinining vujudga kelishi islom jahon dinlari ichida eng yoshi hisoblanadi. «islom» – (arabcha - «bo‘ysunish», «itoat etish») – allohga til bilan imon keltirib, dil bilan tasdiqlash, uning ko‘rsatmalariga bo‘ysunish, o‘zini allohning diniga bag‘ishlashni anglatadi. muhammad payg‘ambar hayoti. muhammad ibn abdulloh ibn abd al-muttalib arabiston tarixida «fil voqeasi» nomi bilan mashhur jangdan 50 kun keyin tavallud topgani haqida ilk islom manbalarida xabar beriladi. misrlik astronom mahmud poshoning ta’kidlashicha, payg‘ambarning tavallud sanasi milodiy 571 yil 21 aprelga to‘g‘ri keladi. otalari abdulloh o‘z o‘g‘li muhammad tug‘ilmasidan oldin savdo ishi bilan shomdan qaytayotib yasribda (hozirgi madina shahrida) vafot etgan. onalarining ismi …

4 / 11

. ana shu odatga ko‘ra, muhammad (a.s.)ga bakriy qabilasidan bo‘lgan halima ismli ayol sut-ona bo‘ldi. rasulullohni to‘rt yildan ortiq vaqt ichida emizgan halimaning oilasiga baraka yog‘ilib turgan edi. «sharh as-sadr» («ko‘rak yorilishi») voqeasi ana shu davrda yuz berdi (qur’on: 94-sura). bu voqea «shaqq as-sadr» deb ham nomlanadi. rivoyat qilinishicha, muhammad halimaning qo‘ylarini yaylovda boqib yurgan vaqtda ikki oppoq kiyimli kishi kelib, uning ko‘kragini yoradilar va qorin ichidan bir narsani olib tashlab, kesilgan joyni tikib qo‘yadilar. buni ko‘rgan akalari o‘z onalariga bu xabarni yetkazganlarida bibi halima voqea sodir bo‘lgan joyga zudlik bilan yetib keladi. bu vaqtda o‘spirin ko‘p qon yo‘qotganidan rangi oqargan holda turar edi. so‘raganlarga u bo‘lgan voqeani o‘z og‘zi bilan gapirib beradi. shundan so‘ng birovning farzandiga biror shikast yetib qolishidan qo‘rqqan halima bolani o‘z onasiga topshiradi. besh yoshli muhammad o‘z onasi omina bilan birgalikda yasribga ota qabrini ziyorat qilish uchun boradilar. bu safardan qaytib kelayotganlarida abvo degan joyda onalari …

5 / 11

bu tolib bolani birga olib ketishga jazm qildi. ularning karvoni shom yo‘lidagi busro nomli mavzeda to‘xtadi. yahudiylarning olimlaridan buhayro ismli bir rohib uzoqdan karvonning kelishini kuzatib turar edi. ko‘rdiki, karvon bilan birga bir bulut ham kelayapti. karvon bir daraxt ostiga to‘xtadi. bulut ham o‘sha daraxt tepasiga qo‘ndi. buhayro darhol bir ziyofat tayyorladi. abu tolibni sheriklari bilan ibodatxonaga taklif qildi. muhammad (s.a.v.) haqidagi ma’lumotlarni bilib olish uchun bir necha savollar berdi. olgan javoblaridan hayratlangan buhayro muhammadning ikki kuraklari o‘rtasidagi payg‘ambarlik muhrini ochib ko‘rdi. shundan so‘ng abu tolibga muhammadning porloq kelajak egasi, bo‘lajak payg‘ambar ekanini bashorat qildi va uni ehtiyot qilishni uqtirdi. muhammad (s.a.v.) 25 yoshga to‘lganlarida banu asad urug‘idan bo‘lgan boy ayol xadicha bint xuvaylid u kishidan o‘zining savdo karvoni bilan birga shomga safar qilishni so‘radi. bu savdodan katta foyda tushdi. muhammadning to‘g‘ri so‘zlik, halollik, sadoqatlilik kabi fazilatlarini ko‘rgan xadicha yoshi ancha katta bo‘lishiga qaramay, taomilga zid ravishda unga sovchi qo‘ydi. …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini tarixi va mohiyati"

5-mavzu. islom dini tarixi va mohiyati reja: 1. islomdan oldin arabistonda ijtimoiy-siyosiy holat. 2. islom dinining vujudga kelishi. 3. islom dini ta’limoti. 4. qur’on va xadis – islom dinining manbalari. tayanch so‘z va atamalar: johiliya, butparastlik, muhammad ibn abdulloh (s.a.v.), «shaqq as-sadr», makka va madina, hiro g‘ori, vahiy, jabroil (a.s.), xijrat, qur’oni karim, hadisi sharif. 1. islomdan oldin arabistonda ijtimoiy-siyosiy holat «johiliya» so‘zi arab tilida bilimsizlik, nodonlik ma’nolarini beradi. islomdan avval arablar orasida «al-vasaniyya» – ko‘pxudolik hukm surib, ular yakkaxudolik e’tiqodidan bexabar bo‘lganliklari sababli bu davr «johiliya» deb atalgan. bundan tashqari xalq orasida qizlarni tiriklayin ko‘mish, mayxo‘rlik va boshqa axloqiy buzuqliklar keng yoyilgan edi...

This file contains 11 pages in DOCX format (29.3 KB). To download "islom dini tarixi va mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini tarixi va mohiyati DOCX 11 pages Free download Telegram