intellekt patologiyasi.oligofreniya.

DOCX 21 pages 327.3 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 327.3 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu № 6: intellekt patologiyasi .oligofreniya. asosiy psixopatologik sindromlar intellekt patologiyalari. oligofreniya bolalardagi xilma-xil ruhiy-nevrologik o'zgarishlar ichida tug'ma aqli zaiflik—oligofreniya (grekchadan—oligfrenus, aqli kamliq zaiflik: oligo — kam, frenus — aql). «oligofreniya» atamasi birinchi marta nemis ruhshunosi krepelin tomonidan 1915 yilda taqlif etilgan. «oligofreniya» (tug'ma aql zaifligi) tushunchasini «dementsiya» (bosh miya jarohati, entsefalit, tutqanoq kabi kasalliklar tufayli orttirilgan aqli zaiflik) tushunchasi bilan aralashtirib yubormaslik zarur. oligofreniyada zehnning pastligi (ba'zi hollarda nafaqat ruhiy etishmovchilik, balki umuman tana a'zolarining yaxshi rivojlanmaganligi) bolalikda qayd etiladi, dementsiyada bemorlar oldin mavjud bo'lgan zehndan maxrum bo'ladilar. aqli zaiflik darajasi oligofreniyada 3 ta: idiotiya, imbetsillik va debillik darajasi farqlanadi. idiotiya—eng chuqur aqli zaiflik darajasidir. nutqning va fikrlashning butunlay rivojlanmasligi bilan tavsiflanadi. bemorlar tushunarsiz tovushlar chiqaradilar, atrofdagilarga befarq bo'ladilar, odatda, yotganlarida ko'rpachaga siyib qo'yadilar va ichini tutolmaydilar. qo'zg'olishlari juda oddiy shartsiz reflekslar doirasida bo'ladi. bemorlar har zamonda betartib yoki bir turda harakat qiladilar, ularda darg'azablik, bema'ni qiliqlar qilish, kulgiga …

2 / 21

adagi aqli zaiflik hisoblanadi. bu ko'rinishda nutq yomon rivojlangan bo'ladi: fikrlash juda siyrak bo'libo' so'z boyligi 20—30 tadan 200—300 ta gacha so'zni tashkil etadi. bemorlarda fikrlash qobiliyati oddiy va aniqligi bilan ajralib turadi. imbetsil bemorlar ko'pi bilan bir necha raqamlar atrofida hisob-kitob qilishni o'rganib olishlari mumkin. ular ma'lum amaliy ko'nikmalarni egallashlari, idish-tovoq yuvish, xonani tozalash, kir yuvish, mustaqil ovqatlanishi, qiyinishlari mumkin, lekin bularning hammasini e'tiborsizlik bilan qilishadi, ularga bir necha bor eslatib turish kerak bo'ladi, gohida, masalan, chap va o'ng tomonlarini unutib qo'yadilar, tugmalarini noto'g'ri taqib qo'yadilar. tashqi vaziyatning va sharoitning o'zgarishi imbetsil bemorlarda sarosimalik va noilojlikni keltirib chiqaradi. lekin ularning hissiyoti idiotiyaga nisbatan rivojlangan bo'ladi. imbetsillar o'z qarindoshlarini taniydilar, ularga mehribon bo'ladilar, qo'rquv nimaligini biladilar, ular asotsial harakatlarga moyil bo'lishlari, odamlarga, jismoniy zaif bolalarga, qarindoshlarga nisbatan tajovuzkor bo'lishlari mumkin. debillik—oligofreniyaning engil ko'rinishi. debillar etarlicha so'z boyligiga ega bo'ladilar, ular maxsus yordamchi maktablarni yoki boshlang'ich sinflarni tamomlashlari, o'qish, yozishni o'rganishlari …

3 / 21

am va bema'ni patologik ishonch, sudlashuvchilik kabi xususiyatlarga olib keluvchi dardchil qat'iyylik kuzatilishi mumkin. aqli zaiflik darajasiga qarab yaqqol rivojlangan, o'rta va engil debillik farqlanadi. oxirgisi me'yor zehn chegarasida aniqlanib, uni aniqlash vrachdan katta tajriba, yuqori malaka talab qiladi. sog'lom aqli zaifligi deb nomlanadigan holatni aniqlash yana ham katta qiyinchilik tug'diradi. bu zexni pastlikning engil turidir. bunda bir xillik, mulohazadagi yanglishish, atrofdagi voqealarni anglash qobiliyati bo'lmasligi, takabburlik, ezmalik, kam ma'lum bo'lgan mavzular haqida muloxaza yuritish, nutqida tushunarsiz iboralarni qo'llash kayd qilinadi. oligofreniya turlari tug'ma aqli zaiflik turlicha klinik alomatlar ko'rinishida namoyon bo'ladi va turli xil etologiya va patogenez bilan harakterlanadi. shuning uchun oligofreniyaning turlari ko'pchilik belgilarga: klinik, ruhiy, morfologik, fiziologik va boshqa belgilarga asoslanadi. bizning fikrimizcha, oligofreniyaiing asosida uni keltirib chiqaruvchi sabablar yotgan turi eng ma'kuldir. oligofreniya kasalligi mustaqil nozologik birlik hisoblanadi. unga irsiy tuzilishning o'zgarishi va asosan gen mo'tatsiyalari natijasida kelib chiqadigan o'zgarishlar sabab bo'ladi. oligofreniyaning shunday turi borki, …

4 / 21

iing enzimopatiya turlaridan biri yuzaga keladi. u fermentlar etishmovchiligidan kelib chiqadigan modda almashinuviiing irsiy o'zgarishlariga asoslanadi. kasallik 3—8 oylikda sochning, ko'z donador pardasining rangsizlanishi (melanin etishmovchiligidan bemorlarda soch va term rangsiz, ko'z ko'kimtir bo'ladi), siydik va teriga xos x.id, ekssudativ diatez bilan boshlanadi. kasallik etiologiyasi jigarda hosil bo'luvchi oksidlovchi ferment—fenil nilalanigidroksilaza faolligining pasayishi tufayli fenilalaninning tirozinga aylapishining buzilishi bilan bog'liq. shuning uchun bemorlarga xayotining 1-oyidan boshlab, 5—8 yil davomida fenilalanini bo'lmagan maxsus parhez buyuriladi. bolaning ovqatidan go'sht, baliq, tuxum, non, pechene, qo'ziqorin, yong'oq pishloq umuman chiqarib tashlanadi. parhezda uglevodlar, yog'lar bo'lishi va xilma-xil meva-sabzavotlardan tashkil topishi kerak. iloji boricha ona suti bilan boqishni davom ettirish kerak. ko'rsatilgan parxez bilan davolash zehn pasayishining oldini oladi. davolanmagan hollarda aqli zaiflik juda chuqurlashib ketadi. ushbu kasallik tashxisi bola hayotining 1-kunlarida konda fenilalaninning ko'payib ketishi (1—2% o'rniga 60% gacha ortishi) ga va fellii reaktsiyasining musbatligi (siydik rangining bir necha tomchi temir xlorid kushilganda yashil …

5 / 21

ishi sabab bo'lib, ko'pincha oligofreniya sindromlari bilan birga yuz beradi. xromosomalar sonining o'zgarishi autosomalarga ham (daun kasalligi), jinsiy xromosomalar soniga ham (klaynfelter, shere-shevskiy—terner sindromlari) bog'liq daun kasalligi—21-juft autosomalarning trisomiya (ortiqcha xromosoma) oqibatida yuzaga keladi. daun sindromining ko'pincha 40 yoshdan oshgan onadan tug'ilgan bolalarda paydo bo'lishi aniqlangan. «pekin bunday bolalar yosh ayollardan ham tug'ilishi mumkin. daun kasalligining klinik manzarasi o'ziga xos tashqi ko'rinishga ega bo'ladi: ko'zlarning epikantus bilan g'ilay joylashuvi, til chuqur egatli va katta;tishlar siyraq mayda, burun kichkina, puchuq, yuqori lab kalin, yuz qizil, bosh ulchamlari kichraygan, ensa qismi silliklashgan, barmoklari kalta va yo'g'on bo'ladi. bemorlarda o'rta darajada aqli zaiflik (imbetsilliq debillik) rivojlangan bo'ladi. davolash miya metabolizmini kuchaytiruvchi, umumiy kuchlantiruvchi moddalar bilan olib boriladi. klaynfelter sindromi uchun x polisomiyasi ko'rinishidagi jinsiy xromosomalarning o'zgarishi xosdir. bu kasallik faqat erkaklarda uchraydi. bunda ularning xujayralarida odatdagi xuxromosomalardan qari, ortiqcha x xromosoma paydo bo'ladi. ular soni 1 ta, 2 ta va undan ko'p bo'lishi …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "intellekt patologiyasi.oligofreniya."

mavzu № 6: intellekt patologiyasi .oligofreniya. asosiy psixopatologik sindromlar intellekt patologiyalari. oligofreniya bolalardagi xilma-xil ruhiy-nevrologik o'zgarishlar ichida tug'ma aqli zaiflik—oligofreniya (grekchadan—oligfrenus, aqli kamliq zaiflik: oligo — kam, frenus — aql). «oligofreniya» atamasi birinchi marta nemis ruhshunosi krepelin tomonidan 1915 yilda taqlif etilgan. «oligofreniya» (tug'ma aql zaifligi) tushunchasini «dementsiya» (bosh miya jarohati, entsefalit, tutqanoq kabi kasalliklar tufayli orttirilgan aqli zaiflik) tushunchasi bilan aralashtirib yubormaslik zarur. oligofreniyada zehnning pastligi (ba'zi hollarda nafaqat ruhiy etishmovchilik, balki umuman tana a'zolarining yaxshi rivojlanmaganligi) bolalikda qayd etiladi, dementsiyada bemorlar oldin mavjud bo'lgan zeh...

This file contains 21 pages in DOCX format (327.3 KB). To download "intellekt patologiyasi.oligofreniya.", click the Telegram button on the left.

Tags: intellekt patologiyasi.oligofre… DOCX 21 pages Free download Telegram