gemoglabin

PDF 19 pages 1.6 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PDF

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

gemoglabin reja gemoglobinning tuzilishi va tarkibi gemoglobinning asosiy fiziologik vazifalari gemoglobinning turlari va ularning farqlari gemoglobin miqdorining o‘zgarishi va uning fiziologik ahamiyati gemoglobinning tuzilishi va tarkibi gemoglobin — qizil qon tanachalari tarkibidagi murakkab oqsil modda bo‘lib, u kislorodni tashish va almashinuv jarayonlarida muhim rol o‘ynaydi. uning tuzilishi gem (nooqsil qismi) va globin (oqsil qismi)dan iborat. gem — bu porfirin halqasi bo‘lib, markazida ikki valentli temir (fe²⁺) joylashgan. aynan shu temir atomlari kislorod molekulalari bilan birikib, gemoglobinning asosiy vazifasini bajarish imkonini beradi. globin esa to‘rtta polipeptid zanjirdan tashkil topgan: ikkita alfa (α) va ikkita beta (β) zanjir. har bir zanjir o‘ziga bitta gem molekulasini bog‘lay oladi, natijada bitta gemoglobin molekulasi jami to‘rtta gemni o‘z ichiga oladi. shu sababli u to‘rtta kislorod molekulasini bir vaqtning o‘zida tashiy oladi. gemoglobinning tuzilishi va tarkibi gemoglobinning tuzilishi va tarkibi globin zanjirlarining tuzilishidagi o‘zgarishlar natijasida genetik kasalliklar paydo bo‘lishi mumkin. masalan, globinning tuzilishi o‘zgarsa, patologik gemoglobin …

2 / 19

obin kislorod tashuvchi modda sifatida tanamizdagi barcha to‘qimalarni kislorod bilan ta’minlaydi. o‘pkada gemoglobinning temir atomlari kislorod molekulalari bilan birikib oksihemoglobin hosil qiladi. bu o‘pka orqali olingan kislorodni qon oqimi yordamida barcha to‘qima va organlarga yetkazadi. to‘qimalarda esa bu bog‘lanish bo‘shab, kislorod ajralib chiqadi va u hujayralar tomonidan energiya ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. shu bilan birga, gemoglobin kislorodni tashishdan tashqari, karbonat angidrid (co₂) ni ham tashishda ishtirok etadi. u to‘qimalarda hosil bo‘lgan karbonat angidridning bir qismini bog‘lab, uni o‘pkaga olib boradi va u yerda ajralib chiqib tashqariga chiqariladi. gemoglobinning asosiy fiziologik vazifalari gemoglobinning yana bir muhim vazifasi — qonning kislota-ishqor muvozanatini (ph) saqlashda ishtirok etishidir. u bufer tizim sifatida ishlaydi: agar qonda kislotalik oshsa, gemoglobin ortiqcha vodorod ionlarini o‘ziga bog‘lab, muvozanatni saqlaydi. shu sababli gemoglobin nafaqat gaz almashinuvida, balki ichki muhit barqarorligini ta’minlashda ham muhim rol o‘ynaydi. gemoglobinning asosiy fiziologik vazifalari bundan tashqari, gemoglobinning fiziologik moslashuv xususiyati ham mavjud. masalan, baland …

3 / 19

ri gemoglobinning turlari bir nechta bo‘lib, ularning har biri o‘ziga xos tuzilishga, kislorod bilan bog‘lanish kuchiga va fiziologik ahamiyatga ega. asosan uchta asosiy tur farqlanadi: fiziologik (normal), fetal (chaqaloqlarda uchraydigan) va patologik (kasallik holatlarida paydo bo‘ladigan) gemoglobinlar. sog‘lom kattalarda eng ko‘p uchraydigani — hba (adult gemoglobin) bo‘lib, u gemoglobinning asosiy shaklidir. uning tarkibi ikkita alfa (α) va ikkita beta (β) zanjirdan iborat. hba tanadagi umumiy gemoglobinning 95% dan ortig‘ini tashkil qiladi. yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda esa hbf (fetal gemoglobin) mavjud bo‘ladi. bu gemoglobin turi kattalarnikiga qaraganda kislorodga kuchliroq bog‘lanish xususiyatiga ega. shu sababli chaqaloq ona qoni orqali osonroq kislorod oladi. bola ulg‘aygani sari, hbf miqdori kamayib, o‘rnini hba egallaydi. gemoglobinning turlari va ularning farqlari shuningdek, kam miqdorda hba₂ deb ataluvchi shakl ham mavjud bo‘lib, uning tarkibi ikkita alfa (α) va ikkita delta (δ) zanjirdan tashkil topgan. u sog‘lom odamlarda gemoglobinning 2–3% qismini tashkil etadi. patologik gemoglobinlar esa genetik o‘zgarishlar natijasida paydo …

4 / 19

rod yetishmovligiga olib keladi. xulosa qilib aytganda, gemoglobinning turlari — organizmning yoshiga, holatiga va genetik omillarga bog‘liq. har bir tur o‘ziga xos vazifani bajaradi, ammo ularning barchasi bir maqsad — kislorod tashish va organizmni hayot uchun zarur energiya bilan ta’minlash uchun xizmat qiladi. gemoglobin miqdorining o‘zgarishi va uning fiziologik ahamiyati gemoglobin miqdorining o‘zgarishi organizm holatini baholashda muhim ko‘rsatkich hisoblanadi, chunki u qonning kislorod tashish qobiliyatini belgilaydi. sog‘lom erkaklarda gemoglobin miqdori odatda 130– 160 g/l, ayollarda esa 120–140 g/l atrofida bo‘ladi. bu miqdor yosh, jins, jismoniy holat va yashash joyi (masalan, baland tog‘lik hududlar) kabi omillarga bog‘liq holda o‘zgaradi. gemoglobin miqdorining kamayishi holati gipogemoglobinemiya yoki anemiya deb ataladi. bu holatda qonning kislorod tashish imkoniyati pasayadi, to‘qimalarda kislorod yetishmovchiligi yuz beradi. buning sabablari ko‘p bo‘lishi mumkin: qon yo‘qotish, temir tanqisligi, vitamin b₁₂ yetishmovchiligi, suyak iligi kasalliklari, surunkali infeksiyalar va boshqalar. anemiya belgilari — holsizlik, bosh aylanishi, yurak urishining tezlashuvi, terining oqarishi va …

5 / 19

hi mumkin. eng ko‘p uchraydigan turi — temir tanqisligi anemiyasi, bunda organizmda gem sintezi uchun zarur bo‘lgan temir yetishmaydi. bemor tez charchaydi, terisi oqaradi, yurak tez uradi, nafas qisadi. shuningdek, vitamin b₁₂ va folat yetishmasligi natijasida ham gemoglobin kamayadi, bu holat megaloblast anemiyasi deb ataladi. ayrim hollarda esa eritrotsitlar muddatidan oldin parchalanadi, bu gemolitik anemiya deb ataladi. u irsiy kasalliklar, zaharlanishlar yoki infeksiyalar oqibatida yuz beradi. yana bir og‘ir tur — aplastik anemiya, bunda suyak iligi faoliyati pasayadi va yangi qon hujayralari hosil bo‘lmaydi. kasalliklari qiziqarli faktlar 1.qon guruhi odamning fe’l-atvoriga ta’sir qiladi degan ishonch bor! yaponiyada, masalan, odamlar ishga kirishda yoki turmush qurishda hatto qon guruhini ham so‘rashadi. ularning fikricha, masalan, o (i) guruhi – liderlik, a (ii) – tartibsevarlik, b (iii) – ijodkorlik, ab (iv) – noodatiy fikrlash belgisi. 2. qon guruhi yurak kasalliklariga moyillikka ta’sir qiladi. tadqiqotlarga ko‘ra, o guruhi odamlarda yurak xuruji xavfi eng past bo‘ladi. …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gemoglabin"

gemoglabin reja gemoglobinning tuzilishi va tarkibi gemoglobinning asosiy fiziologik vazifalari gemoglobinning turlari va ularning farqlari gemoglobin miqdorining o‘zgarishi va uning fiziologik ahamiyati gemoglobinning tuzilishi va tarkibi gemoglobin — qizil qon tanachalari tarkibidagi murakkab oqsil modda bo‘lib, u kislorodni tashish va almashinuv jarayonlarida muhim rol o‘ynaydi. uning tuzilishi gem (nooqsil qismi) va globin (oqsil qismi)dan iborat. gem — bu porfirin halqasi bo‘lib, markazida ikki valentli temir (fe²⁺) joylashgan. aynan shu temir atomlari kislorod molekulalari bilan birikib, gemoglobinning asosiy vazifasini bajarish imkonini beradi. globin esa to‘rtta polipeptid zanjirdan tashkil topgan: ikkita alfa (α) va ikkita beta (β) zanjir. har bir zanjir o‘ziga bitta gem molekulas...

This file contains 19 pages in PDF format (1.6 MB). To download "gemoglabin", click the Telegram button on the left.

Tags: gemoglabin PDF 19 pages Free download Telegram