matn va uning turlari

DOCX 6 sahifa 37,9 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 37,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

r mavzu: matn va uning turlari. mikro matn va makro matn. reja: 1.ilmiy va ilmiy-ommabor matnlar. 2.ixtisoslikka oid ilmiy matnlarda sohaviy terminlar. tayanch so‘zlar:nutq, so‘zlashuv, uslub,adabiy, badiiy, ilmiy, til, davlat, ta’lim, dunyo, zamon, fan, ma’rifat, ma’naviyat, matn, ijodiy-tavsifiy matn, proza, rivoya, tavsif mavzuning qisqacha bayoni matn va uning ko‘rinishlari ma’lum bir shaxs tomonidan ayrim voqea-hodisa, narsa-buyumning izchil tasviri va tavsifi uchun tuzilgan gaplar sirasi matn deyiladi. matn ko‘rinishlari 2 xil bo‘lib, ular mikromatn va makromatndir. bir necha gaplarning o‘zaro grammatik va mazmuniy bog‘lanishidan tashkil topgan, mazmuniy yaxlitlikga ega bo‘lgan qo‘shma gaplarga nisbatan yirikroq yozma va og‘zaki nutq parchasi mikromatn deyiladi. bir umumiy mavzu ostida birlashgan bir necha mikromatnlardan tashkil topuvchi yaxlit asarga makromatn deyiladi. matnning turlari ham 2 xil: ma’lumotnoma matni va ijodiy-tavsifiy matn. ma’lumotnoma matnida bo‘lib o‘tgan voqea-hodisa yoki mavjud holat haqida oddiy axborot beriladi. ijodiy-tavsifiy matn so‘zlovchi yoki yozuvchi tomonidan ijodiy ravishda bayon etilgan voqea-hodisa, narsa yoki shaxsning …

2 / 6

ntik davrning suqrot, aflotun singari mutafakkirlari asos solganlar. keyinchalik o‘rta asrlar, uyg‘onish davri va yevropa ma’rifatchilik adabiyotida ham dialog janri ancha faol bo‘lgan .o‘zbek adabiyotida dialog- ning ildizlari munozara janriga borib taqaladi. xx asr boshlari o‘zbek adabiyotida dialog janri, unga xos unsurlardan ma’rifatchilik g‘oyalarini ommalashtirishda samarali foydalanildi. jumladan, fitratning “munozara”, “bedil” asarlarini dialog janri namunasi sanash mumkin. monologik matn. monologik matnda mazmun izchilligi va ohang. monolog ( yunon. monos – yakka, logos – so‘z ) - yakka shaxsning ayni paytda javob berilishini talab qilmaydigan, o‘zgalar replikalari bilan bo‘linmagan nutqi. monolog og‘zaki shaklda ( turli yig‘inlardagi nutq, ma’ruza, hisobotlar) ham, yozma shaklda ( publisistika, memuarlar va h. ) ham keng qo‘llanadi. badiiy adabiyotda monologlardan turli maqsadlarda foydalaniladi. ayniqsa, dramatik asarlarda monologlarning badiiy – estetik vazifalar doirasi ancha keng. jumladan, monolog – dramatik personajning ruhiy holati, uning ongiyu qalbida kechayotgan jarayonlarni tasvirlashning asosiy shakli. ayni chog‘da, shartli ravishda tasvirlanuvchi bunday ruhiy jarayonlar …

3 / 6

r necha gapiarning o‘zaro grammatik va mazmuniy bog‘lanishidan tashkil topgan, mazmuniy yaxlitlikka ega bo‘lgan qo‘shma gaplarga nisbatan yirikroq yozrna va og'zaki nutq parchasi mikromatn deyiiadi. bir umumiy mavzu ostida birlashgan bir necha mikromatnlardan tashkil topuvchi yaxlit asarga makromatn deyiiadi. matn mazmun ji- hatidan 2 turga botinadi: ma’lumotnoma matni va ijodiy-tavsifiy matn. ma’lumotnoma matnida bo’lib o‘tgan voqea-hodisa yoki tnavjud holat haqida oddiy axborot beriladi. ijodiy-tavsifiy matn so‘zlevchi yoki yozuvchi tomonidan ijodiy ravishda bayon etilgan voqea-hodisa, narsa yoki shaxsning tasviri yoki xaoar, ma’lumotning ijodiy-tavsifiy bayonidir. ilmiy, publitsistik va ba- diiy uslublar, shuningdek, insho ham ijodiy-tavsifiy matnning ko‘rinishlaridir.4 ( 149 ) ( 2 ) matn turlari turlari tuzilishi qotlanilishi dialogli matn dialogli matn ikki va undan ortiq suhbatdoshning turli mazmundagi fikr-axborot almashinuvini ifodalaydi. bunday matnda so‘roq olmoshla- ri, yuklama, undov va kirish so‘zlar; sodda, tomiqsiz va so‘z-gaplar keng qo'llaniladi bunday matnlar so‘zlashuv va badiiy uslubga xos bo‘lib, savol-javob, taklif, xabar-ma’lumot, da vat, il- …

4 / 6

da javob berilishini talab qilmaydigan, o‘zgalar replikalari bilan bominmagan nutqi. monolog og‘zaki shaklda (turli yig‘inlardagi nutq, ma’ruza, hisobotlar) ham, yozma shaklda (publisistika, mernuarlar va h.) ham keng qomlanadi. badiiy adabiyotdamonologlaidan turliinaqsadlarda foydalaniladi. ayniqsa, dramatik asarlarda monologlaming badiiy - estetik vazifaiar doirasi ancha keng. monolog - dramatik per- sonajning ruhiy holati, uning ongi-yu qalbida kechayotgan jarayonlami tasvirlashning asosiy shakli. ayni chog‘da, shartli ravishda tasvirlan- uvchi bunday ruhiy jarayonlar voqealarga g‘oyaviy - hissiy munosabatni ifodalash, ayrim muhim tafsilotlarni berish, syujet rivojini asoslash kabi qator muhim funksiyalami ham bajaradi. monolog lirikaning ustuvor nutq shakli, lirik qahramon kechinmalari, asosan, uning monologi orqali ifodalanadi. bu narsa ijroviy lirika namunalarida, ayniqsa, yaqqol ko‘zga tashlanadi, shuning uchun amaliyotda bunday she’rlar monolog deb ham yuritiladi ( a.oripov “ hamza”, x.davron “abulhay so‘zi”). sifat jihatidan monologning turli ko‘rinishlari mavjud (badiiy nutq, ich- ki monolog). tavs’fiy (monologik ) matn so‘zlovchi yoki yozuvchi tomonidan bayon etilgan voqea - hodisa, narsa yoki …

5 / 6

iy holati va his-tuyg‘ularini ifodalashda ko‘proq foydalaniladi. matn tahlili va tahriri badiiy tahlil - matn tahlilining murakkab turlaridan bo‘lib, unda xilma-xil vazifalar bajariladi. chunki bu tahlildan kuzatiladigan maqsad asarning xususiyatlarini o‘rganishdir. badiiy matnda kishilarning munosabatlar doirasida bir-biri bilan bog‘langan kishilar hayotining ma’lum davridagi voqealari tasvirlanadi. bu voqealarda davrning siyosiy ijtimoiy, madaniy va ahloqiy hayoti o‘z aksini topadi. matnning adabiy tahlilida quyidagi maslalarga alohida e’tibor berilishi lozim: 1.badiiy matn tahlilida tasvirlangan voqelik va shu voqelikka yozuvchining munosabati aniqlanadi. masalan: alisher navoiyning "farhod va shirin" dostonida olijanob fazilatlarini ulug‘lash, adolat va xalqparvarlik, do‘stlik va qahramonlik, muhabbat erkinligi va unga sadoqati asarni g‘oyaviy mazmunini tashkil qiladi. asarda xisrav, yosumon kabi yovuz kuchlar bilan farhod, shirin, mehnbonular o‘rtasidagi kurash ko‘rsatiladi. shoir farhod, mehnbonu, shirinlarning barcha harakatlariga xayrixohlik bildiradi. shohni adolatli bo‘lishiga undash g‘oyasini ilgari suradi. 2. tahlilda asarning mazmuniga ham shakliga ham e’tibor berish va mazmunning yetakchi rolini ta’kidlab o‘tish zarur. 3. asar tahlilida …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"matn va uning turlari" haqida

r mavzu: matn va uning turlari. mikro matn va makro matn. reja: 1.ilmiy va ilmiy-ommabor matnlar. 2.ixtisoslikka oid ilmiy matnlarda sohaviy terminlar. tayanch so‘zlar:nutq, so‘zlashuv, uslub,adabiy, badiiy, ilmiy, til, davlat, ta’lim, dunyo, zamon, fan, ma’rifat, ma’naviyat, matn, ijodiy-tavsifiy matn, proza, rivoya, tavsif mavzuning qisqacha bayoni matn va uning ko‘rinishlari ma’lum bir shaxs tomonidan ayrim voqea-hodisa, narsa-buyumning izchil tasviri va tavsifi uchun tuzilgan gaplar sirasi matn deyiladi. matn ko‘rinishlari 2 xil bo‘lib, ular mikromatn va makromatndir. bir necha gaplarning o‘zaro grammatik va mazmuniy bog‘lanishidan tashkil topgan, mazmuniy yaxlitlikga ega bo‘lgan qo‘shma gaplarga nisbatan yirikroq yozma va og‘zaki nutq parchasi mikromatn deyiladi. bir umumiy mavzu osti...

Bu fayl DOCX formatida 6 sahifadan iborat (37,9 KB). "matn va uning turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: matn va uning turlari DOCX 6 sahifa Bepul yuklash Telegram