atom tuzilishinazariyasi va valentlik haqidagi tushunchalarni vujudga kelishi tarixi

PPTX 22 pages 2.0 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

atom va yadro tuzilishi haqidagi nazariyalarni vujudga kelishi mavzu: atom tuzilishi nazariyasi va valentlik haqidagi tushunchalarni vujudga kelishi tarixi vahobjonov abdulazizning kimyo tarixi fanidan tayyorlagan taqdimot ishi reja: kirish elektron va yadroning kashf qilinishi atom tuzilishi xaqidagi dastlabki nazariyalar valentlik haqidagi tushunchalarni vujudga kelishi tarixi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish atom tuzilishi nazariyasi va valentlik haqidagi tushunchalar kimyo fanining shakllanishida asosiy o‘rin tutadi. insoniyat qadimdan moddalarning tarkibi va ularning o‘zaro ta’sirini tushunishga intilgan. dastlabki atomistik g‘oyalar miloddan avvalgi yunon faylasuflari — demokrit va epikur asarlarida uchraydi. ularning fikricha, barcha jismlar mayda, bo‘linmas zarrachalardan — atomlardan tashkil topgan. xix asrga kelib dalton, thomson, rutherford, bohr, va boshqa olimlarning tadqiqotlari natijasida atom tuzilishining ilmiy modeli ishlab chiqildi. shuningdek, valentlik tushunchasi kimyoviy bog‘lanishlarning tabiatini tushuntirishda muhim nazariy asos bo‘ldi. ushbu mavzu tarixiy jarayonlar, ilmiy izlanishlar va tajribaviy natijalar orqali kimyoviy nazariyaning shakllanish yo‘lini yoritadi. elektron va yadroning kashf qilinishi asosiy tushunchalar: j.j. tomsonning katod …

2 / 22

b yoki parchalab boʻlmaydigan boʻlinmas zarrachalar – atomlardan tarkib topgan. 2. ayni bir element atomlari bir xil massa va fizik xossalarga ega. 3. birikmalar 2 va undan ortiq elementlar atomlarining kombinatsiyasidan iborat. 4. barcha kimyoviy reaksiyalar atomlarning qayta taqsimlanishi natijasidir. daltonning fikrlari zamonaviy atomga oid nazariyaning asosi ekanini isbotladi. biroq keyinchalik uning asos sifatida tanlagan farazlaridan biri notoʻgʻri boʻlgani maʼlum boʻldi. dalton atomlar materiyaning eng kichik birliklari va bu mayda, qattiq sharchalar bundan-da kichikroq boʻlaklarga boʻlina olmaydi, deb oʻylagan edi. bu faraz fizika sohasidagi tajribalarda atomning yanada kichikroq qismlardan iborat ekani aniqlanguniga qadar qatʼiy turdi. j.j. tomson va elektronning kashf etilishi xix asrning oxirida fizik olim j.j. tomson katod nurli trubkalar bilan tajribalar qila boshladi. katod nurli trubkalar havosining koʻp qismi soʻrib olinib, tiqin bilan berkitilgan shisha trubkalardir. yuqori kuchlanish trubkaning bir tarafidagi ikkita elektrod orqali oʻtadi, bu esa katod (manfiy zaryadlangan elektrod)dan anod (musbat zaryadlangan elektrod)ga tomon yorugʻlik zarralarining …

3 / 22

angan ikkita elektrik plastinani katod nurining atrofiga joylashtirdi. katod nuri manfiy zaryadlangan elektrik plastinadan uzoqlashib, musbat zaryadlangan plastina tomon oʻz yoʻnalishini oʻzgartirdi. bu katod nurining manfiy zaryadlangan zarrachalardan iboratligini koʻrsatdi. tomson trubkaning ikki tomoniga ikkita magnit ham joylashtirdi va magnit maydon ham katod nurining yoʻnalishini oʻzgartira olishini kuzatdi. bu tajribalarning natijalari sabab boʻlgan qiziqarli kashfiyot har bir zarrachaning massasi har qanday atomdan ancha kichikroq ekani tomsonga katod nuri zarrachalarining massa-zaryad nisbatini aniqlashga yordam berdi. tomson elektrod sifatida turli metallardan foydalanib tajribalarini takrorladi va katod nurining xususiyatlari oʻzgarmay qolishini, ularni hosil qilayotgan katodning materiali ahamiyatga ega emasligini aniqladi. bu dalillardan tomson quyidagi xulosalarga keldi: katod nuri manfiy zaryadlangan zarrachalardan tashkil topgan. zarrachalar atomning bir qismi sifatida mavjud boʻlishi kerak, har bir zarrachaning massasi vodorod atomining faqat 1/2000 qismini tashkil etadi. bu subatom zarrachalarni barcha elementlarning atomlari ichidan topish mumkin. dastlabki munozarali vaziyatdan keyin tomsonning kashfiyotlari asta-sekin olimlar tomonidan qabul qilindi. natijada …

4 / 22

atomlarning asosiy qismini tashkil etadi, degan xulosaga keldi. kimyoviy bog’lanish valent elektronlar hisobiga vujudga keladi. u uchta usul bilan amalga oshadi: valentlik haqidagi tushunchalarni vujudga kelishi tarixi kvant bog’lanish ionli bog’lanish metall bog’lanish har bir atomnimg valentligi mavjud. u elementlar atomlarining kimyoviy bog’lanishlar hosil qilish xususiyatidir. valentlik berilgan atomning boshqa atomlar bilan birikkan kimyoviy bog’lanishlar soni sifatida aniqlanadi. valentlik nazariyasi va tilshunoslik tilshunoslikka o’tgan asrimizning 40-yillarida kirib keldi. tilshunoslikka ilk marta s.d.kasnelton tomonidan 1948yili yozilgan «o grammaticheskoy kategorii» asarida kiritildi. valentlik atamasi lot. valentia so’zidan olingan bo’lib, “quvvat”, “kuch” degan ma’noni bildiradi. kimyo va tilshunoslikda valentlik nazariyasi bu atama kimyoda bir element atomining boshqa element atomi bilan bog’lanish xususiyatini ifodalash uchun qo’llanilsa, tilshunoslikda leksemaning boshqa leksema bilan bog’lanish qobiliyatini ifodalash uchun ishlatiladi. l.tenyerning qarashlari valentlikni faqat fe’lga nisbat berdi valentlikni fe’l qo’shib olishi mumkin bo’lgan aktantlar miqdori sifatida belgiladi. valentlikni bunday tushunish verbosentrik (har qanday gap asosida fe’l yotadi deb …

5 / 22

a kimyoviy reaksiyalar qanday kechishini tushuntirib berdi. daltonning atom modeli, rutherfordning yadroviy tuzilma g‘oyasi, bohrning kvant nazariyasi va keyingi kvant mexanikasi yondashuvlari natijasida zamonaviy atom haqidagi bilimlar shakllandi. valentlik haqidagi tushunchalar esa kimyoviy bog‘lanish qonuniyatlarini ochib, molekulyar kimyoning rivojlanishiga zamin yaratdi. shu tariqa, bu nazariyalar moddiy dunyoni chuqurroq anglashda va texnologik taraqqiyotda beqiyos ahamiyat kasb etdi. foydalanilgan adabiyotlar kadirov a., g‘aniev a. umumiy va anorganik kimyo. – toshkent: “o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” nashriyoti, 2015. – 432 b. atkins p., jones l. chemical principles: the quest for insight. – new york: w. h. freeman and company, 2013. – 1024 p. moore j. w., stanitski c. l. chemistry: the molecular science. – belmont: brooks/cole, 2014. – 1210 p. lavoisier a. traité élémentaire de chimie. – paris: cuchet, 1789. – 248 p. e’tiboringiz uchun rahmat image6.wmf image7.jpeg image8.png image1.wmf image2.png image3.png image4.png image5.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom tuzilishinazariyasi va valentlik haqidagi tushunchalarni vujudga kelishi tarixi"

atom va yadro tuzilishi haqidagi nazariyalarni vujudga kelishi mavzu: atom tuzilishi nazariyasi va valentlik haqidagi tushunchalarni vujudga kelishi tarixi vahobjonov abdulazizning kimyo tarixi fanidan tayyorlagan taqdimot ishi reja: kirish elektron va yadroning kashf qilinishi atom tuzilishi xaqidagi dastlabki nazariyalar valentlik haqidagi tushunchalarni vujudga kelishi tarixi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish atom tuzilishi nazariyasi va valentlik haqidagi tushunchalar kimyo fanining shakllanishida asosiy o‘rin tutadi. insoniyat qadimdan moddalarning tarkibi va ularning o‘zaro ta’sirini tushunishga intilgan. dastlabki atomistik g‘oyalar miloddan avvalgi yunon faylasuflari — demokrit va epikur asarlarida uchraydi. ularning fikricha, barcha jismlar mayda, bo‘linmas zarrachalardan — ...

This file contains 22 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "atom tuzilishinazariyasi va valentlik haqidagi tushunchalarni vujudga kelishi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: atom tuzilishinazariyasi va val… PPTX 22 pages Free download Telegram