xulq-atvorning psixofiziologik asoslari

PPTX 19 pages 803.7 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 803.7 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

xulq-atvorning psixofiziologik asosi andijon davlat chet tillari instituti ingliz filologiyasi o’qitish metodikasi va tarjimashunoslik fakulteti 2-bosqich 206-guruh talabasi ma’mirova mubinaning umumiy psixologiya fanidan mustaqil ishi qabul qildi: nabijonov n.r xulq-atvorning psixofiziologik asosi reja: 1. xulq-atvorning psixofiziologik asosi. ( nerv tizimi neyronlar. akson. dendrit. miya.) 2. psixik xususiyat va holatlarning neyropsixologik asoslari. 3. ijtimoiy xulq-atvorga ta’sir etuvchi omillar 4.ijtimoiy xulq-atvorga ta’sir etish texnologiyalari. ijtimoiy xulq-atvorni boshqarish agar jonli mavjudodlarning xayot kechirish muxiti hamma joyda mutlako bir xil bo’lganida, extimol, er yuzi bir xil turdagi hayvonlar bilan to’lib ketgan bo’lardi. hakikatda esa muxit iqlim jixatidan ham, yashash sharoiti jixatidan ham g’oyat rang-barang bo’lib bu organizmlarning tabaqalanishini taqazo etadi. er yuzida xodisalar juda rang-barang bo’lsa ham, ularning siklili almashinuvi va xakozolar mavjuddir. barcha jonzot mavjud shart-sharoitlarga moslasha boradi. misol uchun, jumladan, muxitning harorati o’zgarishi bilan organizmdagi kimyoviy reaktsiyalarning tezligi hami o’zgara boshlaydi: harorat ko’tarilishi bilan reaktsiyalarning tezligi oshadi, pasaygan taqdirda pasayadi, harorat xaddan …

2 / 19

oitlari bilan aniq belgilab qo’yilgandir. aks ettirishning bir-biriga o’xshashligi eng avvalo sezgi a’zolari va nerv sistemasining to’zilishiga bog’liqdir. retseptor muayyan tudagi ko’zgatuvchilarga kanchalik nafis javob qilsa, reaktsiya ham shunchalik bir-biriga o’xshash bo’ladi. bunda ma’lum darajada tugridan-tugri boglanish bor. masalan, kurish retseptori kuyoshning tarkok nurini aks ettirishga moslashuv munosabati bilan rivojlanadi. tananing har bir qismida gangliylar kushilib, bir-biri bilan nerv yullar orkali boglangan nerv markazlarini tashqil qiladi. ayniksa bosh qismida joylashgan markaz murakkab to’zilgandir. nerv sistemasining oliy tipi - naychasimon nerv sistemasidir. u naychasimon qilib birlashgan nerv xujayralaridan tashqil topgan bo’ladi. umurtkalilarda evolyutsiya jarayonida orka va bosh miya - markaziy nerv sistemasi paydo bo’ladi va rivojlanadi. nerv sistemasi va retseptorlarning rivojlanishiga muvofik ravishda psixik aks ettirish shaqllari ham murakkablashadi. bosh miyada turli xildagi funktsiyalarni o’z zimmasiga oladigan alohida cheklangan markazlar xosil bo’ladi. bu markazlar maxsus nerv birikmalari - assotsiativ zonalar orkali o’zaro bog’lanadi. shunday qilib, psixikaning evolyutsiyasi retseptorlar funktsiyalari shaqllarining, shuningdek …

3 / 19

-quvvat, g’ayrat, shijoat baxsh etadi, yana bir tun esa mushaklarni, paylarni harakatlantiradi. mana shunday murakkab funkstiyaning yig’indisi organizmning tashqi muhitga moslashuvini, unga muvofiqlashuvini, hayotiy vazifalarning ijro etilishi va bajarilishini ta’minlaydi. nerv sistemasining asosiy elementlari nerv hujayralari hisoblanib, ularning funkstiyasi qo’zg’atishdir. neyron hujayra tanachasidan, dendritdan, aksondan tashkil topadi. markaziy nerv sistemasi bosh miya va orqa miyadan iborat. hozirgi zamon fanining ko’rsatishicha, orqa miya va miya naychasi reflektor faoliyatining tug’ma (shartsiz reflekslar) hisoblangan shakllarni amalga oshiradi, katta yarimsharlarning qobig’i esa hayotda orttirilgan, psixika yordami bilan boshqariladigan xulq-atvor shakllarining organi sanaladi. miya katta yarimsharlari faoliyatining umumiy qonunlari i.p.pavlov tomonidan kashf etilgan. hozirgi zamon fiziologiyasi ma’lumotiga qaraganda, miyada hosil bo’ladigan to’lqinlar turli chastotadagi elektromagnit tebranishlariga o’xshab ketadi. miyada elektr toklari paydo bo’lishining elektroensefalogramma ko’rinishdagi kuchaytirgich yordamida yozib olishning kashf etilishi muhim ahamiyatga ega bo’ldi. chunki kosmonavt miyasining biotoklari yozuvi uning markaziy nerv sistemasida yuz beradigan o’zgarishlar ko’rsatkichi bo’lib xizmat qiladi. odam psixik hayotida katta …

4 / 19

siyatlaridan qanday muhim belgilari bilan farqlanishini aniqlash muhim ahamiyatga ega. bordiyu mazkur o’ziga xoslik mavjud bo’lmaganida edi, u holda psixologiya mustaqil bilim sohasi sifatida tadqiq etilishi ham mumkin emasdi. psixik jarayonlar o’zida faqat ichki fiziologik jarayonlarni emas, balki tashqi obektlarning tavsifini ham mujassamlashtiradi. markaziy nerv sistemasi bosh miya bilan orqa miyadan tarkib topgan. orqa miya umurtqa pog’onasining kanalida joylashgan bo’lib, nerv to’qimasidan to’zilgan va shaklan go’yo yo’g’on chilvirga o’xshaydi. orqa miya o’zunasiga ketgan ikkita egat bilan ikki qismga: o’ng va chap qismlarga bo’linadi. orqa miyaning atrof-chekkasida oq modda (nerv tolalarining to’plami), o’rtasida esa kul rang modda (nerv hujayralarining to’plami) joylashganligini orqa miyaning ko’ndalang kesigidan ko’rish mumkin. kul rang modda kesigi shaklan kapalakka o’xshaydi. orqa miya oldingi qismlari oldingi ildizchalar, orqadagi qismlari orqadagi ildizchalar, deb ataladi. orqa miyada nerv tutam bo’lib joylashgan, qo’zg’alish periferiyadagi nerv uchlaridan, skelet muskullari, teri, shiliq pardalardagi nerv uchlaridan shu nerv tolalarning tutamlari orqali nerv impulslari shaklida …

5 / 19

i miya. ketingi miyaga o’zunchoq miya, varoliy ko’prigi va miyacha kiradi. o’zunchoq miya bilan varoliy ko’prigi orqa miyaning go’yo bevosita davomidir. lekin shu bilan birga, o’zunchoq miya orqa miyaga qaraganda xiyla murakkab vazifani o’taydi. o’zunchoq miya orqali orqa miyadan bosh miyaning yuqoriroqdagi bo’limlariga va, aksincha, bosh miyaning yuqoriroqdagi bo’limlaridan orqa miyaga impulslar o’tib turadi. o’zunchoq miya yadrolari emish, chaynash, yutish, so’lak ajratish, me’da va me’da osti bezidan shira ajratish, qusish va shunga o’xshash bir qancha murakkab reflektor jarayonlarda qatnashadi. o’rta miya. muskul tonusining normal taqsimlanishini va gavdaning tovush hamda yorug’lik singari qo’zg’ovchilarga, shuningdek og’irlik kuchiga nisbatan to’g’ri turishini idora etadigan to’rt tepalik, qizil yadro va miyaning boshqa ba’zi bir uchastkalari o’rta miya tarkibiga kiradi. o’rta miyasi olib tashlangan mushuk, it va maymunlar normal harakat qila olmaydigan bo’lib qoladi. oraliq miya muhim funkstiyalarni o’taydigan bir qancha nerv uchastkalaridan iborat. gavdaning umumiy sezuvchanligini ham o’rta miya idora etadi. pastroqdagi vegetativ markazlarning ishlarini …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xulq-atvorning psixofiziologik asoslari"

xulq-atvorning psixofiziologik asosi andijon davlat chet tillari instituti ingliz filologiyasi o’qitish metodikasi va tarjimashunoslik fakulteti 2-bosqich 206-guruh talabasi ma’mirova mubinaning umumiy psixologiya fanidan mustaqil ishi qabul qildi: nabijonov n.r xulq-atvorning psixofiziologik asosi reja: 1. xulq-atvorning psixofiziologik asosi. ( nerv tizimi neyronlar. akson. dendrit. miya.) 2. psixik xususiyat va holatlarning neyropsixologik asoslari. 3. ijtimoiy xulq-atvorga ta’sir etuvchi omillar 4.ijtimoiy xulq-atvorga ta’sir etish texnologiyalari. ijtimoiy xulq-atvorni boshqarish agar jonli mavjudodlarning xayot kechirish muxiti hamma joyda mutlako bir xil bo’lganida, extimol, er yuzi bir xil turdagi hayvonlar bilan to’lib ketgan bo’lardi. hakikatda esa muxit iqlim jixatidan ham, yash...

This file contains 19 pages in PPTX format (803.7 KB). To download "xulq-atvorning psixofiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: xulq-atvorning psixofiziologik … PPTX 19 pages Free download Telegram