pog‘ona (otkoslarning) burchaklari va balandliklarini o‘lchash

PPTX 12 pages 719.7 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 719.7 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

pog‘ona (otkoslarning) burchaklari va balandliklarini o‘lchash pog‘ona (otkoslarning) burchaklari va balandliklarini o‘lchash reja: 1. ochiq konlarda pogona tushunchasi va uning ahamiyati 2. pogonalar burchaklari va balandliklarini aniqlashda marksheyderlik xizmatining roli 3. pogonalar burchaklari va balandliklarini aniqlashda marksheyderlik xizmatining roli konchilik sanoati taraqqiyotining hozirgi bosqichida ochiq usulda foydali qazilmalarni qazib olish eng keng tarqalgan usullardan biridir. bunday usulda yer yuzasida bir necha bosqichli qiya tekisliklar, ya’ni pogonalar (otkoslar) hosil bo‘ladi. pogonalar konning tashqi ko‘rinishi, barqarorligi va xavfsizligini belgilovchi eng muhim elementlardan biri hisoblanadi. pogonaning balandligi va qiyalik burchagi kon jinslarining tabiati, ularning mexanik xossalari hamda qazib olish texnologiyasiga bog‘liq bo‘ladi. pogonalarni loyihalash va ularning o‘lchamlarini aniqlashda asosiy maqsad – kon bortlarining qulashini oldini olish, ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligini ta’minlash va texnika hamda insonlar uchun xavfsiz sharoit yaratishdir. marksheyderlik xizmati pogonalarni loyihalash, ularni joyida o‘lchash, nazorat qilish va hujjatlashtirish bilan shug‘ullanadi. aynan ushbu xizmatning aniq va mas’uliyatli ishlari natijasida kon xavfsiz, iqtisodiy …

2 / 12

etma-ket joylashib, ochiq kon shaklini hosil qiladi. pogonalarni to‘g‘ri tashkil etish quyidagi jihatlarda muhim: kon bortlarining qulashini oldini olish; texnikaning xavfsiz harakatini ta’minlash; kon maydonidan oqilona foydalanish; ishlab chiqarish tannarxini kamaytirish. agar pogonalar juda tik bo‘lsa, jinslar qulash xavfi ortadi. aksincha, pogonalar juda yotiq bo‘lsa, ko‘p miqdorda ortiqcha tuproq qazilishi kerak bo‘ladi, bu esa iqtisodiy jihatdan foydasizdir. shuning uchun har bir kon uchun pogonalar burchagi va balandligi loyihaviy me’yorlarga muvofiq tanlanadi. pogonalar konning geologik sharoitiga, qazilma turiga, jinslarning mustahkamligiga, suv sharoitiga va foydalaniladigan texnik vositalarga qarab belgilanadi. shu sababli pogonalarni loyihalashda geologik ma’lumotlar bilan bir qatorda marksheyderlik o‘lchovlari ham muhim ahamiyatga ega. pogonalar burchaklari va balandliklarini aniqlashda marksheyderlik xizmatining roli marksheyderlik xizmati pogonalarni o‘lchash, nazorat qilish va hujjatlashtirish ishlarini olib boradi. bu xizmatning asosiy vazifasi – konning barcha geometrik elementlarini aniq aniqlash va ularni loyihaviy ko‘rsatkichlar bilan solishtirishdir. pogonalar burchaklari va balandliklarini aniqlashda marksheyderlik xizmati quyidagi ishlarni bajaradi: kon maydonida …

3 / 12

vlarning aniqligini oshirib, xavfsizlikni ta’minlash imkonini beradi. shu bilan birga, pogonalarni muntazam ravishda o‘lchash orqali bortlarning deformatsiyasi, cho‘kish yoki sirpanish holatlari erta aniqlanadi. bu esa favqulodda vaziyatlarning oldini olishda katta yordam beradi. o‘lchov ishlarining tashkil etilishi va xavfsizlik talablari pogonalar burchaklari va balandliklarini o‘lchashda ishlov beriladigan maydonning xavfsizligi eng muhim masaladir. chunki ochiq konlardagi pogonalar qattiq mexanik kuchlanishlar ostida bo‘lib, ularning qulash xavfi doimo mavjud. shu sababli o‘lchov ishlarini bajarishdan avval marksheyderlik mutaxassisi quyidagi tayyorgarlik ishlarini amalga oshiradi: 1.pogonaning hozirgi holatini vizual tekshirish; 2.jinslarning barqarorligini baholash; 3.ish joyining xavfsiz masofasini aniqlash; 4.o‘lchov asboblarini to‘g‘ri joylashtirish. o‘lchovlar odatda pogonaning pastki va yuqori qismlarida olib boriladi. bu paytda xodimlar xavfsizlik kamarlaridan foydalanishi, texnika harakati esa vaqtincha to‘xtatilgan bo‘lishi lozim. pogonalarni o‘lchashda turli yondashuvlar mavjud: vizual kuzatuv usuli — pogonani oddiy ko‘z bilan tekshirish, deformatsiyalarni aniqlash. geodezik o‘lchov usuli — balandlik va burchaklarni aniq asboblar bilan o‘lchash. fotogrammetrik usul — havo yoki dron …

4 / 12

dagi o‘zgarishlar ishlab chiqarish hajmiga, transport yo‘llarining uzunligiga va konning umumiy iqtisodiy ko‘rsatkichlariga ta’sir qiladi. pogonalar o‘lchovining amaliy ahamiyati pogonalar burchaklari va balandliklarini nazorat qilish faqat texnik masala emas, balki kon xavfsizligi va iqtisodiy barqarorlikning kafolatidir. har bir o‘lchov natijasi konning hozirgi holatini tahlil qilish va kelgusida yuz berishi mumkin bo‘lgan xavfli holatlarni oldindan aniqlash imkonini beradi. masalan, kon bortlarining qiyalik burchagi asta-sekin ortib borayotgan bo‘lsa, bu jinslar orasida sirpanish yuz berayotganidan dalolat beradi. bunday hollarda qo‘shimcha mustahkamlash ishlari yoki qazish jarayonini o‘zgartirish talab qilinadi. shuningdek, pogonalar balandliklarini nazorat qilish orqali konning ishlab chiqarish rejasi bajarilayotganini aniqlash mumkin. har bir pogonaning balandligi loyihada belgilangan qiymatga mos bo‘lishi kerak. aks holda, qazish ishlari noto‘g‘ri olib borilgan bo‘lishi mumkin. pogonalarni o‘lchash va ularning burchaklarini aniqlash, konning ekologik holatini baholashda ham muhim rol o‘ynaydi. juda tik pogonalar eroziya va suv oqimlarini kuchaytiradi, bu esa atrof-muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. shu bois pogonalar me’yorda saqlanishi …

5 / 12

bo‘ladi. o‘zbekistonning yirik konlarida, xususan “muruntov”, “almalyk” va “navoiyuran” konlarida ushbu texnologiyalar keng qo‘llanilmoqda. bu yondashuv konlar ishini avtomatlashtirish, xavfsizlikni oshirish va iqtisodiy samaradorlikni ta’minlashda katta natijalar bermoqda. xulosa pogonalar burchaklari va balandliklarini o‘lchash – bu ochiq konlardagi asosiy geodezik va texnik jarayonlardan biridir. ushbu o‘lchovlar konning barqarorligi, xavfsizligi va iqtisodiy samaradorligini belgilaydi. marksheyderlik xizmatining to‘g‘ri tashkil etilishi pogonalar holatini aniq nazorat qilish, xavfli zonalarni erta aniqlash va texnik xavfsizlikni ta’minlash imkonini beradi. pogonalarni muntazam o‘lchab turish, ularning burchak va balandliklarini loyihaviy me’yorlarda saqlash orqali kon bortlarining qulash xavfi kamayadi. zamonaviy texnologiyalar yordamida bu ishlar yanada tez, xavfsiz va aniqligi yuqori darajada amalga oshirilmoqda. shu bilan birga, marksheyderlik xizmati nafaqat texnik o‘lchovlarni, balki ishlab chiqarish samaradorligini, ekologik xavfsizlikni va inson hayotini himoya qilishni ham ta’minlaydi. shunday qilib, pogonalar burchaklari va balandliklarini o‘lchash — bu konchilik ishlarining xavfsizligi, sifatli rejalashtirish va barqaror rivojlanishining ajralmas qismidir. foydalanilgan adabiyot g‘afurov a. “marksheyderlik asoslari”. …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pog‘ona (otkoslarning) burchaklari va balandliklarini o‘lchash"

pog‘ona (otkoslarning) burchaklari va balandliklarini o‘lchash pog‘ona (otkoslarning) burchaklari va balandliklarini o‘lchash reja: 1. ochiq konlarda pogona tushunchasi va uning ahamiyati 2. pogonalar burchaklari va balandliklarini aniqlashda marksheyderlik xizmatining roli 3. pogonalar burchaklari va balandliklarini aniqlashda marksheyderlik xizmatining roli konchilik sanoati taraqqiyotining hozirgi bosqichida ochiq usulda foydali qazilmalarni qazib olish eng keng tarqalgan usullardan biridir. bunday usulda yer yuzasida bir necha bosqichli qiya tekisliklar, ya’ni pogonalar (otkoslar) hosil bo‘ladi. pogonalar konning tashqi ko‘rinishi, barqarorligi va xavfsizligini belgilovchi eng muhim elementlardan biri hisoblanadi. pogonaning balandligi va qiyalik burchagi kon jinslarining tabiati, ular...

This file contains 12 pages in PPTX format (719.7 KB). To download "pog‘ona (otkoslarning) burchaklari va balandliklarini o‘lchash", click the Telegram button on the left.

Tags: pog‘ona (otkoslarning) burchakl… PPTX 12 pages Free download Telegram