sezgi

PPTX 12 pages 83.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.5 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

alisher navoiy nomidagi toshkent davlat uzbek tili va adabiyoti universiteti alisher navoiy nomidagi toshkent davlat uzbek tili va adabiyoti universiteti ona tili va adabiyoti ta’limi fakulteti 206-guruh talabasi qarshiboyeva ozodaning psixalogiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: sezgi 1. sezgi haqida umumiy ma’lumot. 2. sezgilarning fizilogik asoslari . 3. sezgilarning tasnifi va turlari . 4. sezgilarning umumiy qonuniyatlari . 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha psixologiya psixikani o`rganadi. psixologiyaga esa psixik jarayonlar, individual xususiyatlar, psixik faoliyat kiradi. psixik jarayon biror psixik hodisaning ma`lum vaqt ichida vujudga kelishi, o`zgarishi, taraqqiy etishi va tugallanishidan iborat.psixik (ruxiy) hodisalar uchga bo`linadi: 1. bilish jarayonlari. 2. emotsional soha. 3. irodaviy soha. bilish jarayonlari intellektual aqliy jarayon deyiladi. bilish jarayonlari ikkiga bo`linadi: hissiy bilish va mantiqiy bilish - hissiy bilishga sezgilar, idrok, xotira, mantiqiy bilishga xayol, tafakkur kiradi. emotsional sohaga: idrok qilayotgan, fikr yuritayotgan narsa va qilinayotgan ishga nisbatan ko`ngildan kechadigan har xil yoqimli va yoqimsiz, xush yoki …

2 / 12

tevarak - atrofdagi taqi olamning va organizm o`z ichki holatining adekvat “mos” aks ettirishi hosil bo`ladi. sezgi a`zolari taqi olamning inson ongiga olib kiradigan birdan bir yo`llaridan iboratdir. agar odam sezgi a`zolaridan mahrum bo`lib qolsa, u paytda u atrofda nima bo`layotganini bila olmas, ovqatlanish uchun o`ziga ozuqa topa olmas edi. mashhur rus vrachi s.p.botkin yolgiz bitta ko`zi va qo`lining uncha katta bo`lmagan qismida tuyish sezgisidan tashqari hamma sezgilardan mahrum bo`lgan kasal haqidagi noyob bir hodisani tasvirlab bergan, bemor ko`zlarini yumgan paytda uning qo`liga hech kim tegmasa, u uxlab qolgan. sezgilar haqidagi ta`limotga ko`ra, narsalar va ularning xususiyatlari birlamchi bo`lib, sezgilar esa materiyaning sezgi a`zolariga ta`siri natijasidir. sezgilar olam qanday mavjud bo`lsa, o`shandayligicha aks ettiradi. sezgilar haqiqiyligining mezoni amaliyot, sub`ektning faoliyatidir. sezgilar bilishning asosiy manbaidir. 2. sezgilarning fiziologik asoslari. sezgilarning hosil bo`lishi uchun faqat tashqi qo`zg`atuvchining ta`siri emas, balki organizmning o`zi ham faoliyatda bo`lishi kerak. sezgi retseptorga ta`sir qilib turgan qo`zg`atuvchining …

3 / 12

riya qismini markaziy qism bilan bog`lovchi afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar, o`tkazuvchi nerv yo`llari. 3) nerv impul’slari qayta ishlanadigan analizatorning miya po`stidagi qismlar. kontakt sezgilarda qo`zg`atuvchi bevosita retseptorga tegish kerak. masalan: teri va ta`m bilish sezgilari. distant sezgilar ma`lum bir masofadan turib sezgi hosil bo`ladigan sezgilardir. masalan: ko`rish, eshitish, hid bilish. interotseptiv sezgilarga organik sezgilar kiradi va organizm ichki holatlari haqida signal berib, oshqozon, yurak, ichak, qon tomirlari devorlaridan keluvchi qo`zg`alishlarni miyaga etkazadi. ularning retseptor apparatlari ichki a`zolar devorlarida joylashgan. ovkat hazm qilish, nafas olish, qon aylanish a`zolari va umuman ichki a`zolarida jarayonlar vujudga keltiradigan sezgilar shu interoretseptorlar yordami bilan bilinadi masalan: organik sezgilar, proprioretseptorlar muskul, pay va boylanmalarda bo`ladi. bu guruhga statik, muskul - harakat, vibratsiya sezgilari kiradi. ko`rish sezgilariga rang, yorug`likni sezish kiradi. ranglar xromatik, axromatik turga bo`lindi. yorug`lik nurlari shisha prizma orqali o`tib singanda hosil bo`ladigan ranglar xromatik ranglar deyiladi. xromatik ranglarga kamalakdagi etti …

4 / 12

adi. masalan: qisqa muddatli sezgiga erga tushib ketgan qqalamning tovushi, lip etib chaq nagan uchqunni sezish. kunduzgi yorug`likni sezish, zavoddan yangrayotgan gudok ovozini eshitish uzoq muddatli sezgilardir. sezgilar o`zlariga adekvat (mos) bo`lgan qo`zg`atuvchilarning aks ettirish shakllaridan iborat. sezgilarning umumiy xususiyatlariga sifati, jadalligi, davomati va fazoviy joylanishi kiradi. sezgilarning asosiy xususiyatlari sifat bo`lib, uni boshqa sezgi turlaridan ajratadi. masalan: eshitish sezgilari tovushning balandligi, qattiqligi bilan, ko`rish sezgilari ranglarning quyuqligi, toni bilan farqlanadi. bilinar - bilinmas sezgi hosil qiluvchi qo`zg`atuvchining minimal kuchi sezgirlikning quyi chegarasi deyiladi. sezgilarning quyi chegarasi analizatorning absolyut sezgirligi darajasini aniqlaydi. masalan: 1 gramm qandni bir piyola choydagi mazasi uncha sezilmaydi, 0,1 sm qog`ozni qo`lni kaftiga qo`yilsa uning og`irligi sezilmaydi. sezgi chegarasining me`yori qanchalik kichik bo`lsa, mazkur analizatorning sezgirligi shunchalik yuksak bo`ladi. sensibilizatsiya ikki tomonlama bo`ladi:1) adaptatsiyada sezgirlik oshadi yo kamayadi, sensibilizitsiyada esa faqat oshadi. 2) adaptatsiyada sezgirlikning o`zgarishi tashqi sharoitlarga bog`liq bo`lsa, sensibilizatsiyada psixologik, fiziologik holatlarga bog`liq bo`ladi. …

5 / 12

atga ega bo`lgan bir vaqtdagi qo`zg`alish tufayli sezgirlikning o`zgarishidir. masalan: tinch joyda tovush kuchliroq seziladi. oqimtir fonda qora rang qoraroq, qoramtir fonda oq rang yana ham och bo`lib seziladi. masalan: odam charchaganda sezgirlik pasayadi. harakat oshganda sovuqqa sezgirlik o`tkirlashadi. sezgirlik kasbga ham bog`liq. masalan: rassomlarda rang sezish, musiqachilarda tovush sezish va shu kabilar. odamning sezgilar orqali tashqi dunyo voqea-xodisalarini bilishi quyidagi uch bosqichdan iborat; 1. tashqi dunyodagi predmetlar va voqea-xodisalar sezgi organiga (retseptorga) ta’sir etiadi. bu ta’sir tegishli nervlarni harakatgakeltiradi, natijada qo’zg’alish vujudga keladi. 2. bu qo’zg’alish maxsus nervlar yordamida bosh miyaga yetkaziladi. 3. bosh miya po’stining markaziy xujayralar sistemasida sezish xolati yuz beradi. ana shu uch bosqichdan iborat bo’lgan sezuvchi nerv apparati akademik i.p.pavlov ta’limotida analizator deb aytiladi. biror predmet yoki voqea-xodisaning ta’srini bevosita aks ettiruvchi apparat analizator hisoblanadi. bu jihatdan har bir sezgi a’zosi o’ziga xos analizatordir. masalan, ko’z – ko’rish analizator, quloq – eshitish analizatori, burun – …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi"

alisher navoiy nomidagi toshkent davlat uzbek tili va adabiyoti universiteti alisher navoiy nomidagi toshkent davlat uzbek tili va adabiyoti universiteti ona tili va adabiyoti ta’limi fakulteti 206-guruh talabasi qarshiboyeva ozodaning psixalogiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: sezgi 1. sezgi haqida umumiy ma’lumot. 2. sezgilarning fizilogik asoslari . 3. sezgilarning tasnifi va turlari . 4. sezgilarning umumiy qonuniyatlari . 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha psixologiya psixikani o`rganadi. psixologiyaga esa psixik jarayonlar, individual xususiyatlar, psixik faoliyat kiradi. psixik jarayon biror psixik hodisaning ma`lum vaqt ichida vujudga kelishi, o`zgarishi, taraqqiy etishi va tugallanishidan iborat.psixik (ruxiy) hodisalar uchga bo`linadi: 1. bilish jarayonlari. 2. emotsio...

This file contains 12 pages in PPTX format (83.5 KB). To download "sezgi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi PPTX 12 pages Free download Telegram