zardushtiylikning hukmron mafkuraga aylanishi

DOCX 15 pages 468.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 468.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

eronda zardushtiylikning hukmron mafkuraga aylanishi. mazdakiylar mafkurasi reja kirish 1.zardushtiylik dini va uning shakllanish jarayoni 2.zardushtiylikning eron davlatchiligidagi roli 3.mazdakiylar harakati va mafkurasi 4.zardushtiylik va mazdakiylikning tarixiy ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zardushtiylik (zoroastrianism) qadimgi eron (persiya) hududida paydo bo’lgan eng qadimgi monoteistik dinlardan biri bo’lib, u miloddan avvalgi ii ming yillikda payg’ambar zoroaster (zardusht) tomonidan asos solingan. bu din eronning ahamoniylar, parfiya va sosoniylar imperiyalarida davlat dini sifatida hukmronlik qilgan va mintaqaning madaniy, siyosiy va axloqiy asosini shakllantirgan. zardushtiylikning hukmron mafkuraga aylanishi eron jamiyatining ijtimoiy-iqtisodiy va diniy o’zgarishlari bilan bog’liq bo’lib, u yaxshilik va yomonlik o’rtasidagi dualizm, axloqiy tanlov va monoteizm g’oyalarini ilgari surgan. shu bilan birga, sosoniylar davrida (milodiy iii-vii asrlar) zardushtiylikdan chiqqan islohotchi oqim sifatida mazdakiylar mafkurasi paydo bo’lgan, u ijtimoiy tenglik, mulk va ayollarning umumiy bo’lishi kabi kommunistik elementlarni o’z ichiga olgan. mazdakizm sosoniylar imperiyasida qisqa muddatli inqilobiy harakat sifatida namoyon bo’lib, keyinchalik zardushtiylikning rasmiy tuzumi …

2 / 15

a ahamoniylar imperiyalariga qadar bo’linib, qabilaviy boshqaruv va urushlar bilan xarakterlangan; jamiyat to’rt asosiy sinfga bo’lingan: ruhoniylar, zodagonlar, dehqonlar/chorbadorlar va hunarmandlar. midiyaliklar davrida (miloddan avvalgi vii-vi asrlar) zardushtiylikdan oldingi oriy dini hukmron bo’lgan, ammo u zoroasterning islohotlari bilan o’zgargan. bu davrda diniy va siyosiy hokimiyat ruhoniylar (magiylar) qo’lida bo’lib, ular jamiyatning axloqiy va marosimiy hayotini nazorat qilgan. zardushtiylik dini va uning shakllanish jarayoni zardushtiylik dini qadimiy eronning sharqiy qismlarida paydo bo’lgan va asta-sekin butun mintaqaga tarqalgan. uning shakllanish jarayoni ming yillar davom etgan bo’lib, bu davrda dinning asosiy qarashlari, ritual va an’analari rivojlangan. zardushtiylikning paydo bo’lishi qadimiy ariy tsivilizatsiyasining diniy evolyutsiyasi bilan bog’liq, bu esa uning falsafiy va axloqiy asoslarini shakllantirgan. bu bobda dinning asosiy komponentlari – zardusht ta’limoti, avesto matni va ezgulik-yovuzlik kurashi haqidagi qarashlar – chuqur tahlil qilinadi. zardusht (zaratushtra) ta’limoti va asosiy g’oyalari zardusht (zaratushtra), zardushtiylik dinining asoschisi sifatida, qadimiy eronning diniy landshaftini tubdan o’zgartirgan shaxsdir. uning …

3 / 15

yaxshi so’zlar) va huvaršta (yaxshi amallar). bu uchlik zardushtiylikning axloqiy asosini tashkil etadi va insonning kundalik hayotida qo’llanilishi kerak.amaliy misol sifatida, zardusht ta’limotining ta’sirini qadimiy eron jamiyatidagi oilaviy munosabatlarda ko’rish mumkin. masalan, oilada erkin iroda g’oyasi nikoh va farzand tarbiyasida aks etgan, bu esa ayollarning huquqlarini nisbiy ravishda oshirgan. tarixiy dalillar shuni ko’rsatadiki, zardushtning ta’limoti qadimiy ariy qabilalaridagi shamanistik an’analarga qarshi chiqqan va yangi monoteistik paradigmaga asos solgan. uning g’oyalarida insonning individual mas’uliyati ta’kidlanadi: har bir shaxs o’z tanlovi orqali kosmik kurashda ishtirok etadi. tahlil qiladigan bo’lsak, zardushtning falsafasi dualistikdir, lekin bu dualizm monoteistik doirada joylashgan. ahura mazda – yagona yaratuvchi, angra mainyu esa uning qarshi kuchi, lekin ikkinchisi abadiy emas va oxir-oqibat mag’lub bo’ladi. bu g’oya insoniyatning kelajagiga umid beradi va esxatologik (oxirat haqidagi) qarashlarni shakllantirgan. misol uchun, zardushtning ta’limoti keyinchalik yahudiylik va nasroniylikdagi jannat-jahannam tushunchalariga ta’sir etgan, bu esa uning global ahamiyatini ko’rsatadi.zardushtning hayoti haqidagi dalillar asosan afsonaviy …

4 / 15

viy ekologik falsafaga ta’sir etgan va qadimiy eronning atrof-muhit siyosatida amal qilgan.umuman olganda, zardushtning ta’limoti zardushtiylikning asosiy g’oyalarini shakllantirgan va uning eron jamiyatida hukmron mafkuraga aylanishiga asos bo’lgan. bu ta’limotning ligi va universalligi uni ming yillar davomida saqlab qolgan. “avesto” — zardushtiylikning muqaddas manbai “avesto” – zardushtiylikning asosiy muqaddas matni bo’lib, u dinning kosmogoniyasi, qonunlari va liturgiyasini o’z ichiga oladi. bu matn qadimiy avesta tilida yozilgan va bir necha qismlardan iborat: gathalar, yasna, yashtlar va vendidad. avestoning shakllanishi ming yillar davom etgan bo’lib, u og’zaki an’analar asosida yozma shaklga keltirilgan.gathalar – avestoning eng qadimiy qismi bo’lib, zardushtning o’zi tomonidan yaratilgan deb hisoblanadi. ular she’riy shaklda bo’lib, ezgulik va yovuzlik kurashi, insonning mas’uliyati haqida gapiradi. masalan, gathalarda "vohu mana" (yaxshi fikr) va "spenta armaiti" (muqaddas sadoqat) kabi tushunchalar ta’kidlanadi, bu esa dinning falsafiy asosini tashkil etadi.yasna – ibodat va liturgiya qismi bo’lib, olovga bag’ishlangan ritualarni o’z ichiga oladi. bu qismda ahura …

5 / 15

onoteizm bilan birlashtirgan va jamiyatga axloqiy ramka bergan. avestoning ta’siri keyinchalik vedalar va bibliyaga o’xshash matnlarda ko’rinadi.avestoning saqlanishi murakkab bo’lib, u bir necha marta yo’qotilgan va qayta tiklangan. sosoniylar davrida u rasmiy ravishda yozilgan va standartlashtirilgan. bu matnning ahamiyati shundaki, u zardushtiylikning hukmron mafkuraga aylanishida asosiy rol o’ynagan. ezgulik va yovuzlik kurashi haqidagi diniy qarashlar zardushtiylikning markaziy qarashi – ezgulik va yovuzlikning doimiy kurashi. bu dualizm ahura mazda (ezgulik) va angra mainyu (yovuzlik) o’rtasidagi kosmik jang sifatida tasvirlanadi. inson bu kurashda faol ishtirokchi bo’lib, o’z tanlovi orqali ezgulikni qo’llab-quvvatlaydi.diniy qarashlarga ko’ra, dunyo ikki kuchning aralashmasidan iborat, lekin ezgulik oxir-oqibat g’alaba qozonadi. bu esxatologik umid insoniyatni yaxshi amallarga undaydi. amaliy misol sifatida, qadimiy eronning urushlarida zardushtiylar ezgulik yo’lida jang qilgan deb hisoblangan. tahlil qiladigan bo’lsak, bu dualizm insonning erkin irodasini ta’kidlaydi. har bir shaxs "spenta mainyu" (ezgulik ruhi) yoki "angra mainyu" ni tanlaydi. bu g’oya falsafiy jihatdan muhim, chunki u yovuzlikni …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtiylikning hukmron mafkuraga aylanishi"

eronda zardushtiylikning hukmron mafkuraga aylanishi. mazdakiylar mafkurasi reja kirish 1.zardushtiylik dini va uning shakllanish jarayoni 2.zardushtiylikning eron davlatchiligidagi roli 3.mazdakiylar harakati va mafkurasi 4.zardushtiylik va mazdakiylikning tarixiy ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zardushtiylik (zoroastrianism) qadimgi eron (persiya) hududida paydo bo’lgan eng qadimgi monoteistik dinlardan biri bo’lib, u miloddan avvalgi ii ming yillikda payg’ambar zoroaster (zardusht) tomonidan asos solingan. bu din eronning ahamoniylar, parfiya va sosoniylar imperiyalarida davlat dini sifatida hukmronlik qilgan va mintaqaning madaniy, siyosiy va axloqiy asosini shakllantirgan. zardushtiylikning hukmron mafkuraga aylanishi eron jamiyatining ijtimoiy-iqtisodiy va diniy o’z...

This file contains 15 pages in DOCX format (468.3 KB). To download "zardushtiylikning hukmron mafkuraga aylanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtiylikning hukmron mafku… DOCX 15 pages Free download Telegram