umumiygeologiya

PPTX 27 pages 4.1 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi umumiy geologiya dotsent v.b. ashirov maxsud batirovich 2015 -2016 o'quv yili 1 ma'ruza 7. geoxronologiya. nisbiy va mutloq geoxronologiya, geoxronologiya usullari. 2soat. mashg'ulot o'tish rejasi erning yoshi nisbiy geoxronologiya tushunchasi geologik vaqt geoxronologik shkala tog' jinslarining yoshini aniqlashda radiologik usullar mutloq geoxrnologiya tushunchasi erning yoshi va geoxronologik shkala er po'stining geologik rivojlanish tarixida voqealarning ketma-ketligi asosan turlicha kelib chiqishga ega bo'lgan tog' jinslarida qayd etilgan. ulardan birlari (cho'kindi va vulkanogen) qatlam deb ataluvchi eng oddiy shakllarni hosil qiladi. ular bir-biriga ketma-ket yotadi. boshqalari esa (intruziv magmatik jinslar) o'lchami va shakli bo'yicha murakkab tanalarni hosil qiladi. ularning vujudga kelgan vaqtini aniqlash muhim vazifa hisoblanadi. geologiyada nisbiy va mutlaq yosh (geoxronologiya) tushunchalari mavjud. nisbiy geoxronologiya hududlarning geologik tuzilishi va tarixiy taraqqiyoti stratigrafik tadqiqotlar asosida aniqlanadi. bundan tashqari, stratigrafik tadqiqotlar geologik, …

2 / 27

iri o'ziga yarasha yutuqlarga va kamchiliklarga ega. shuning uchun ham ko'p hollarda ulardan birgalikda foydalaniladi. biostratigrafik usul biostratigrafik usul (lotincha “bio” – hayot, “stratum” - qatlam) qarilarining ustiga yosh qatlamlar yotuvchi qonuniy ketma-ketlikka asoslangan. nisbiy yoshni aniqlashning eng ishonchli usuli bo'lib biostratigrafik usul hisoblanadi. u xix asrning boshlarida v. smit tomanidan taklif etilgan va keyinchalik j. kyuve va a. bronyar tomonidan batafsil ishlab chiqilgan. biostratigrafik usul tog' jinslaridagi hayvon (fauna) va o'simlik (flora) qoldiqlarini o'rganishga asoslangan. paleontologik ma'lumotlar asosida erda hayotning evolyutsiyasidagi muayyan ketma-ketlik va takrorlanmaslik aniqlangan bo'lib, u nisbiy geologik yil hisobi tizimini yaratishga imkon berdi. tog' jinslarining nisbiy yoshini aniqlash uchun asosan organik qoldiqlarning eng kichik taksonomik birliklari – avlodlar va turlardan foydalaniladi. ularning orasida etakchi toshqotgan organik qoldiqlargina bu masalani echish uchun yaroqli bo'ladi. etakchi maqomiga ega bo'lish uchun ular uchta asosiy talabga javob berishi shart: - mumkin qadar qisqa geologik vaqt davomida paydo bo'lgan, gurkirab rivojlangan …

3 / 27

a tuzilgan, bir - biridan ancha uzoqda joylashgan yotqiziqlarning kesmalari tabaqalangan va taqqoslangan. qirilib ketgan sanoqsiz organizmlarning orasida etakchilik talablariga javob beradigan shakllari ham ko'p. bularga misol tariqasida obolus apollinis – ordovikning tremadok yarusi uchun, choristites mosquensis – karbonning moskva yarusi uchun, cadoceras elatmae – o'rta yuraning kellovey yarusi uchun, cardioceras cordatum – yuqori yuraning oksford yarusi uchun, deshayesites deshayesi, acanthohoplites – quyi bo'rning apt yarusi, leymeriella va anahoplites - alb yarusi uchun, belemnitella mucronata – yuqori bo'rning kampan yarusi uchun va boshqalarni ko'rsatish mumkin. etakchi organik qoldiqlar bo'lib faqat organizmlarning turlarigina emas, balki avlodlari va hatto oilalari, otryadlari va sinflari hisoblanishi mumkin. bu stratigrafik tabaqalarning taksonomik birliklariga bog'liq. masalan, tseratitlar faqat perm va trias davrlaridagina rivojlangan, arxeotsiatlar esa erta kembriyda, trilobitlar - kembriy, ordovik va silurda yashagan, devon va erta karbonda ular inqirozga uchragan va qirilib ketgan. biostratigrafik usul oddiy bo'lgan bu etakchi organik qoldiqlar usuli ham kamchiliklardan holi …

4 / 27

arqalgan qoldiqlarni o'rganadi, ularning kesma bo'ylab komplekslari almashinishini va kesmadan kesmagacha o'zgarishini aniqlaydi. mazkur usulning ustuvorligi shundan iboratki, bunda kesmalarning yoshi va ularni taqqoslash haqidagi xulosalar yakka etakchi organik qoldiqlargagina emas, balki qatlamda uchraydigan barcha fauna va flora shakllari majmuasiga asoslangan bo'ladi. shunday qilib, yotqiziqlarning yoshi haqidagi xulosalarning ishonchliligi oshadi. ushbu usul hozirgi vaqtda keng qo'llaniladi va biostratigrafiyada asosiy usul sanaladi. usulning mazmuni grafik tasvirlanadi. unda toshqotgan qoldiqlar kesmada paydo bo'lishi va qirilib ketishi tartibida joylashtiriladi. bunda muayyan majmualarning almashinishi bo'yicha pog'onalar hosil bo'ladi va ularga asoslanib yotqiziqlarning yoshi haqida xulosa chiqarish va kesmalarni tabaqalash mumkin. organik qoldiqlar majmuasini tahlil qilishda muayyan qatlamda uchraydigan va uning chegarasidan chiqmaydigan shakllar ajratilishi mumkin. bu bizga ma'lum bo'lgan etakchi shakllardir va ular kesmada juda kam uchrashi mumkin. ammo ulardan tashqari pastki qatlamda paydo bo'lgan va keyingi qatlamda uchramaydigan yoki pastki qatlamda uchramaydigan, ushbu qatlamda mavjud bo'lgan va ustki qatlamga o'tuvchi shakllar ham uchraydi. …

5 / 27

alarni o'zaro taqqoslashga asoslangan. bir xil litologik tavsifga ega bo'lgan qatlamlar va qatlamlar majmualari va turli kesmalardagi o'xshash ketma-ketligi hamda ularning bir xil yoshdaligini taxmin qilishga imkon beradi. litostratigrafik usul «soqov» qatlamlarning, ya'ni fauna va flora qoldiqlariga ega bo'lmaganlarining yoshini aniqlashda foydalaniladi. bu usul yordamida qatlamlarning yoshini aniqlash yoki boshqa usullar bilan aniqlangan muayyan etalon geologik kesmalar bilan taqqoslash orqali amalga oshiriladi. ammo ko'p hollarda bir litologik tarkibdagi qatlamlarning turli joydagi yoshi sinxron bo'lmaydi. bu litostratigrafik usulning asosiy kamchiligi hisoblanadi. bunda qatlamlar yaqin masofalardagina o'zaro taqqoslanishi mumkin. ritmostratigrafik usul ritmostratigrafik usul - geologik hodisalar davriyligini va qatlamlarning stratigrafik ketma-ketligini cho'kindi to'planish ritmlarini aniqlash yo'li bilan o'rganish usuli. masalan, flish, ko'mirli va tuzli formatsiyalarning tsiklotemalari (ritmlari), muz va muzoralig'i gorizontlari, tasmali gillarda yil qatlamchalarining geoxronologik, daraxtlarning yillik halqalarini (dendroxronologiya) hisoblash va boshqa usullar. ritmostratigrafiya usuli iqlimstratigrafiya kabi biostratigrafiya usulini sezilarli darajada to'ldiradi. v.i.popov bo'yicha ritmostratigrafiya – bu ritmoseriyalarni hamda magmatizmning fazoviy …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiygeologiya"

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi umumiy geologiya dotsent v.b. ashirov maxsud batirovich 2015 -2016 o'quv yili 1 ma'ruza 7. geoxronologiya. nisbiy va mutloq geoxronologiya, geoxronologiya usullari. 2soat. mashg'ulot o'tish rejasi erning yoshi nisbiy geoxronologiya tushunchasi geologik vaqt geoxronologik shkala tog' jinslarining yoshini aniqlashda radiologik usullar mutloq geoxrnologiya tushunchasi erning yoshi va geoxronologik shkala er po'stining geologik rivojlanish tarixida voqealarning ketma-ketligi asosan turlicha kelib chiqishga ega bo'lgan tog' jinslarida qayd etilgan. ulardan birlari (cho'k...

This file contains 27 pages in PPTX format (4.1 MB). To download "umumiygeologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiygeologiya PPTX 27 pages Free download Telegram