umumiygeologiya

PPTX 30 pages 4.1 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi umumiy geologiya dotsent v.b. ashirov maxsud batirovich 2015 -2016 o'quv yili ma'ruza 4. tog' jinslari haqida tushunchalar. magmatik tog' jinslarining tasnifi. 4 soat. mashg'ulot o'tish rejasi tog' jinslari haqida umumiy ma'lumotlar magmatik jinslar magmatik jinslarning tasnifi va tarkibi magmatik jinslarning kimyoviy tarkibi magmatik jinslarning mineral tarkibi magmatik jinslarning xossalari magmatik jinslarning genetik turlari magmatizm intruziv tanalarning yotish shakllari tog' jinslari tog' jinslarining tasnifi hosil bo'lish sharoitlariga asoslangan. ushbu tasnifga muvofiq tog' jinslarining quyidagi turlari ajratiladi: - magmaning sovishida hosil bo'luvchi - magmatik; - magmatik va metamorfik jinslarning mexanik nurashi va eritmalardan moddalarning cho'kishi natijasida hosil bo'luvchi - cho'kindi; - cho'kindi va magmatik jinslarning uzoq vaqt davomida yuqori bosim, harorat va minerallashgan suv ta'sirida kechgan tabiiy-kimyoviy jarayonlar tufayli hosil bo'luvchi – metamorfik. magmatik jinslar magmatik jinslar magmaning sovishi natijasida …

2 / 30

otqindi jinslar er yuzasida past harorat va atmosfera ta'siri sharoitlarida lavadan issiqlik va gazsimon moddalarning tez ajralib chiqishi tufayli vujudga keladi hamda qotganidan so'ng ularda ko'plab g'ovakliklar saqlanib qoladi. shuning uchun ular amorf shisha ko'p bo'lgan chala kristalli struktura, har xil tekstura hamda turli tarkib va strukturaga ega bo'lgan uchastkalarning almashinib turishi bilan farq qiladi. subvulkan jinslari er yuzasiga yaqin chuqurlikda harorat pasayib borish rejimida hosil bo'ladi. shu tufayli magmadan muayyan bir mineralning turli o'lchamdagi kristallari vujudga keladi. bunday jinslar aralash donali strukturasi bilan xarakterlanadi va porfirsimon jinslar deb ataladi. magmatik jinslarning tafsiliy tasnifi moddiy tarkibini o'rganishga asoslangan. magmatik tog' jinslarining moddiy tarkibi ulardagi kimyoviy elementlarning (oksidlarining) va jins hosil qiluvchi minerallarning foyiz miqdorini hisoblash orqali aniqlanadi. tog' jinslarining kimyoviy va mineral tarkiblari o'zaro bog'liq, ammo bu bog'liqlik murakkab, shuning uchun ham tog' jinslarining kimyoviy tarkibini qayta hisoblash orqali uning mineral tarkibini, mineral tarkibi orqali esa kimyoviy tarkibini aniqlab bo'lmaydi. …

3 / 30

hrashi mumkin. o'rta jinslar uchun amfibol, biotit, plagioklaz, kvarts xarakterli, muskovit va kaliyli dala shpati ham uchrashi mumkin. asosli jinslar piroksen va plagioklazdan tarkib topgan, o'taasosli jinslarda esa faqat olivin va piroksen kuzatiladi. minerallarning foyiz miqdoriga asoslanib intruziv jinslarning nomini aniqlash mumkin. o'taasosli jinslarning tipik vakillari bo'lib dunit, peridotit va piroksenit hisoblanadi. asosli jinslar gabbro, labradorit, diabaz va bazaltdan tarkib topgan bo'ladi. o'rta jinslarning tipik vakillariga sienit, diorit, traxit, andezit, dala shpatili porfir, porfirit, nordonlariga esa - granit, riolit, granit-porfir kiradi. o'tanordon jinslar faqat pegmatitlardan iborat bo'ladi. tabiatda keng tarqalgan minerallar jins hosil qiluvchi minerallar deb ataladi. magmatik tog' jinslari umumiy tarkibining 99% ga yaqinini tashkil etuvchi jins hosil qiluvchi minerallarga kvarts, kaliyli dala shpatlari, plagioklazlar, leytsit, nefelin, piroksenlar, amfibollar, slyudalar, olivin va b. kiradi. tog' jinslarining juda kam miqdorini tashkil etuvchi minerallar aktsessorlar deb ataladi. aktsessor minerallar orasida tsirkon, apatit, rutil, monatsit, ilmenit, xromit, titanit, ortit va boshqa minerallarni …

4 / 30

ning tipik minerali hisoblanadi. silikatlar hosil bo'lishi uchun metallar bilan birikmaga kirishadigan sio2 miqdori magmada keragidan ortiq bo'lishi lozim. tog' jinslarida olivinning mavjudligi ularning kremnezyom bilan to'yinmaganligining belgisi bo'lib xizmat qiladi. bu mineral sio2 miqdori piroksen hosil bo'lishi uchun etarli darajada bo'lmaganda faqat magmadangina kristallanadi. aks holda olivin hosil bo'lmaydi, chunki magma eritmasida kremnezyom miqdori etarli darajada bo'lganda olivin enstatitga aylanar edi. magmatik jinslarning mineral tarkibi diagrammasi. magmatik jinslarning xossalari magmatik jinslarning asosiy xossalariga rangi, strukturasi, teksturasi va alohidaligi kiradi. magmatik jinslarning strukturasi. tog' jinslarining strukturasi tarkibiy qismlarining o'lchami, shakli va o'zaro nisbati bilan ifodalanadi. magmatik jinslarning strukturaviy belgilari kristallanish darajasiga bog'liq bo'lib, magmaning kristallizatsiya sharoitlarini aks ettiradi. magmatik tog' jinslari to'liq kristalli, chala kristalli va shishasimon strukturali bo'ladi. turli donali struktura tog' jinslarida mineral massalarning notekis tarqalganligi bilan ifodalanadi. bunda porfirsimon va pegmatitli strukturalar ajratiladi. porfirsimon struktura ikki o'lchamdagi turli kristallardan tuzilgan jinslar uchun xarakterli bo'lib, asosiy massada yirik …

5 / 30

struktura amorf, kristallanmagan tog' jinslari uchun xarakterli. tog' jinslarida bunday struktura shishasimon tuzilishli (vulkanik shisha) zich yoki g'ovakli massadan iborat bo'ladi. ular shishasimon yaltiroqligi va chig'anoqsimon sinishi bilan farq qiladi. bunday struktura effuziv jinslar uchun xarakterli bo'ladi. kristallarining nisbiy kattaligi bo'yicha to'liq kristalli struktura teng donali va aralash donali bo'ladi. teng donali strukturada tog' jinslari tarkibiga kiruvchi kristallar taxminan bir xil o'lchamga ega bo'ladi. kristallarning o'lchamiga bog'liq holda u yirik donali (kristallar o'lchami 5 mm dan katta), o'rta donali (5-3 mm) va mayda donali (3 mm dan kichik) bo'lishi mumkin. bunday struktura chuqurlik (abissal) jinslariga xos bo'ladi. magmatik tog' jinslarining rangi ularning mineral va kimyoviy tarkibiga, ya'ni ulardagi rangdor va rangsiz minerallarning miqdoriga bog'liq bo'ladi. oqish jinslarda, odatda, rangdor minerallar bo'lmaydi yoki ular juda kam miqdorda uchraydi. bunday jinslar leykokrat jinslar deb ataladi. rangdor minerallardan tarkib topgan qora rangli jinslar melanokratli jinslar deb ataladi. o'taasosli jinslarning rangi qora, asoslilariniki - …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiygeologiya"

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi umumiy geologiya dotsent v.b. ashirov maxsud batirovich 2015 -2016 o'quv yili ma'ruza 4. tog' jinslari haqida tushunchalar. magmatik tog' jinslarining tasnifi. 4 soat. mashg'ulot o'tish rejasi tog' jinslari haqida umumiy ma'lumotlar magmatik jinslar magmatik jinslarning tasnifi va tarkibi magmatik jinslarning kimyoviy tarkibi magmatik jinslarning mineral tarkibi magmatik jinslarning xossalari magmatik jinslarning genetik turlari magmatizm intruziv tanalarning yotish shakllari tog' jinslari tog' jinslarining tasnifi hosil bo'lish sharoitlariga asoslangan. ushbu tasni...

This file contains 30 pages in PPTX format (4.1 MB). To download "umumiygeologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiygeologiya PPTX 30 pages Free download Telegram