valeologiya

PPTX 10 pages 42.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.8 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

valeologiya - keyingi o‘n-yilliklar davomida shakllanib kelayotgan, inson salomatligi va sog‘lora turmush tarzi haqidagi fan bo‘lib, salomatlikka ta’sir ko‘rsatuvchi omillarni o‘rganish orqali organizmning ularga qarshi tura olish va zaxiraviy imkoniyatlarni oshirish bilan bog‘liq chora-tadbirlar ishlab chiqadi. “valeologiya” fanining maqsadi - o‘quvchlarni jismoniy, ruhiy salomatligi asosida sog‘lom turmush tarzi ko‘nikmalariga o‘rgatish, organizmning reproduktiv vazifalari bilan tanishtirish, bundan tashqari, shaxs va millat salomatligini saqlash va mustahkamlashdir. valeologiyaning asosiy vazifalariga quyidagilar kiradi: - inson salomatligi holati va rezervlarini miqdoriy baholashni tadqiq etish; - o‘quvchilarni sog‘lom turmush tarzi to‘g‘risidagi bilimlar bilan boyitish; - sog‘liqni saqlash va mustahkamlashga aniq va individual tavsiyalar berish; - insonning ruhiy salomatligini saqlash va ishchanlik qobiliyatini oshirish to‘g‘risida kerakli ko‘nikma va malakalarga ega bo‘lishiga erishish inson salomatligi - uzoq umr ko‘rish davomida yuqori sur’atdagi ishchanlik qobiliyati va ijtimoiy faolligini, uning ruhiy hamda fiziologik sifatlarini saqlash va rivojlantirishdir. organizmning sog‘lomlik holati o‘zaro bog‘liq jarayon bo‘lib, yoshi, jinsi, kasbiy faoliyati, hayot tarzi …

2 / 10

lish; - jarohatlanish va baxtsiz hodisalarni oldini olish; - reproduktiv salomatlikka oid bilimlarga ega bo‘lish uzoq va sog‘lom umr ko‘rishning muhim shartidir. olimlaming fikricha, valeologiya - xxi asr fani. sog‘lom bo‘lish uchun inson valeologiya asoslarini o‘zlashtirgan bo‘lishi kerak. “avesto”da sog‘lom turmush tarziga oid fikrlar qadimgi o‘rta osiyo (xorazm, baqtriya, sug‘diyona, farg‘ona) da bundan taxminan 3000 yil awal shakllangan va qaror topgan zardushtiylik (otashparastlik) dinining asosiy kitobi “avesto” (abisto)da yaxshilik, insonparvarlik, axloq-odob, yurish-turish, saranjom-sarishtalik, poklik, soflik va tozalik, o‘simlik va daraxt ko‘kartirish beqiyos darajada ulug‘lanadi. “avesto” faqat insonnigina emas, balki bir hovuch tuproq, bir qultum suv, bir nafaslik havoning ham muqaddas ekanligi haqidagi kitob. zardushtiylarda tabiat muhofazasi va muhit tozaligini saqlash, turli kasalliklarning oldini olish maqsadida sanitariya-gigiyena qoidalari amalga oshirilgan, axlatlarni bekitish, ifioslangan joylarni tuproq, tosh bilan ko‘mib tashlash; olov, issiqlik va sovuqlik yo‘li bilan kiyim-kechaklar va oziq-ovqatlarni zararsizlantirish, sirka, sharob, turli giyohlar tutatishni tavsiya qilgan. hozir ham o‘zbeklarda isiriq, sandal …

3 / 10

yimi, turgan - o‘tirgan joyi va o‘ziga tegishli narsalarning barchasi ozoda bo‘lmog‘i lozim. alloh spirtli ichimlik bilan qimor o‘yinlarni iflos narsa, shaytonning ishlaridan deydi. chunki bu ikki narsadan ko‘plab yomonliklar va fasodlar kelib chiqadi. har qanday spirtli icliimlikning zararlarini sanab oxiriga yetkazib bo‘lmaydi. sog‘lom turmush tarzi haqida sharq mutafakkirlarining fikrlari mashhur faylasuf, fors-tqjik olimi, abu bakr ar-roziy {865- 925) o‘zining “ma’naviyat tibbiyoti”, “falsafiy turmush tarzi” kabi asarlarida inson salomatligiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar haqida batafsii ma’lumotlar beradi. “ma’naviyat tibbiyoti” asarida tibbiyotni ikkiga: jismoniy va ruhiy tibbiyotga ajratadi. jismoniy tibbiyotni — inson tanasi kasalliklarning oldini olish va davolash, ruhiyat tibbiyotini esa inson ruhiy axloqini yo‘lga qo‘yish va insonning ma’naviy sifatlarini takomillashtirish deb belgilaydi. ar-roziy o‘zining “rohatlanish nazariyasi”da odamlarga oqilona hayotdan zavqlanib, sog‘lom yashashni, azob-uqubat chekishdan saqlanishni, rostgo‘ylikni, axloqiy poklikni, odamlarga nisbatan yaxshilik qilishni va o‘zining foydali ishlari bilan doimo ularga xizmat qilishi lozimligini uqtirib o‘tadi buyuk ensiklopedist olim, vatandoshimiz abu ali ibn …

4 / 10

varish qilish, ichaklarni tozalash kabilar to‘g‘risida qimmatli ma’lumotlar bergan. valeologiya asoslarini yaratishda rossiya va ukraina olimlarining qo‘shgan hissaslari buyuk rus jarrohi n. i. pirogov “ogohlantiravchi tibbiyot insoniyatni ommaviy tarqalishi mumkin bo‘lgan kasalliklardan ham va ayrim holda uchraydigan kasalhklardan ham qutqarib qoluvchi kuch” ekanligini ta’kidlab, “men gigiyenaga ishonaman. bizning ilmimiz taraqqiyoti manbai aynan shu yerda. kelajak ogohlantiruvchi tibbiyotga taalluqiidir” degan edi. gigiye naning fan sifatida shakllanishi rus olimlaridan a. p. dobroslavin, f. r. erisman kabilarning faoliyati bilan uzviy bog‘lan gan bo‘lib, ular ilmiy gigiyenik tekshiruvlarga asos solib, sanitariya vrachlarini tayyorlashga e’tiborini qaratdilar va dastlabki gigiyena kafedralarini tashkil etib, ularga rahbarhk qilganlar. xx asrning so‘nggi choragida o‘zbekistonda sog‘lom turmush tarzi ilmining rivojlanishi respublikamizning issiq iqlim sharoiti aholi o‘rtasida turli xil yuqumli o‘tkir ichak infeksiyalarining keng tarqalishi uchun qulay sharoit yaratadi. aholining sanitariya madaniyatini yuksal- tirish, aholi o‘rtasida sanitariya targ‘ibot ishlarini olib borishga o‘z e’tiborini qaratib, “o‘zbekistonda ishlayotgan har bir vrach — sanitariya …

5 / 10

va salbiy tomonlarini o‘rganish, sog‘lom tunnush tarzini shakllantirish muammolariga bag‘ishlangan qator ilmiy amaliy monografiyalar vujudga keldi. ular orasida falsafa fanlari doktori, ekosotsiolog olim va vrach professor yusuf shodimetovning “ilmiy texnika taraqqiyoti, turmush tarzi va salomatlik” (1987), “inson salomatligining ijtimoiy ekologik jihatlari” (1990) kabi fundamental ilmiy asarlarini, g. ya. iskandarov va v. j. ishoqovlar tomonidan 1987-yilda chop etilgan “sog‘lom turmush tarzi: sharqona an’analar va zamonaviylik” nomli, shuningdek, mashhur olim, akademik ya. m. mamidov va v. d. troshinlarning hamkorlikda yozgan (1996-1998) 4 qismdan iborat “profilaktik nevrologiya” monografiyalarini ko‘rsatib o‘tish lozim. yusuf shodimetovtiing 1987-yilda chop etilgan “ilmiy texnika taraqqiyoti, tunmish tarzi va salomatlik” nomli monografiyasida muallif ilmi-texnika taraqqiyotining ijtimoiy-gigiyenik oqibatlari haqida to‘xtalib, bu jarayonning turmush tarziga va aholi salomatligiga ta’sirini mufassal bayon qiladi

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "valeologiya"

valeologiya - keyingi o‘n-yilliklar davomida shakllanib kelayotgan, inson salomatligi va sog‘lora turmush tarzi haqidagi fan bo‘lib, salomatlikka ta’sir ko‘rsatuvchi omillarni o‘rganish orqali organizmning ularga qarshi tura olish va zaxiraviy imkoniyatlarni oshirish bilan bog‘liq chora-tadbirlar ishlab chiqadi. “valeologiya” fanining maqsadi - o‘quvchlarni jismoniy, ruhiy salomatligi asosida sog‘lom turmush tarzi ko‘nikmalariga o‘rgatish, organizmning reproduktiv vazifalari bilan tanishtirish, bundan tashqari, shaxs va millat salomatligini saqlash va mustahkamlashdir. valeologiyaning asosiy vazifalariga quyidagilar kiradi: - inson salomatligi holati va rezervlarini miqdoriy baholashni tadqiq etish; - o‘quvchilarni sog‘lom turmush tarzi to‘g‘risidagi bilimlar bilan boyitish; - sog‘liqni sa...

This file contains 10 pages in PPTX format (42.8 KB). To download "valeologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: valeologiya PPTX 10 pages Free download Telegram