tillarningaralashuvi:pidjinvakreollar

PPTX 26 pages 95.8 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.8 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

prezentatsiya powerpoint mavzu: tillarning aralashuvi: pidjin va kreollar. tilning funksional vazifasi reja: 1. “pidjin” tili haqida. 2. kreol tili haqida. 3. tillarning funksional vazifasi 4. tilning amaliy shakllari. 5. koyne haqida. 6. hududiy va mahalliy tillar „pidjin“ tili haqida har xil til jamoalari hududida shu jamoalar so‘zlashuv nutqiga xos «qorishma» lison «pidjin til» deb ataladi. bu «til» janubiy xitoyning ko‘p tilli portlarida ustama, ya’ni qo‘shimcha muloqot shakli tarzida paydo bo‘lgan. bu «til»ning lug‘aviy tizimi xitoy tili grammatikasiga bo‘ysundirilgan rus tili leksikasi zaminida shakllangan. «pidjin»ning lisoniy qurilishi to‘laqonli biror-bir mustaqil tilning lisoniy qurilishiga o‘xshamaydi. pidjin» dastlab savdo-sotiq ishiga xizmat qilish maqsadida xitoy va rossiya chegarasidagi kyaxta shahrida vujudga kelgan va „rus tilining xitoy lahjasi“ xarakterida bo‘lgan. bu tilda rus so‘zlari, xitoy tili grammatik qonun-qoidasiga binoan, turlanmagan va tuslanmagan shaklda ishlatiladi. bu «til» ma’joziy ibora bilan aytganda, «rus tilida xitoycha so‘zlashmoq» xarakterini kasb etadi. «kyaxtacha pidjin»dan xitoyning kyaxtan shahriga qo‘shni maymachen shahri …

2 / 26

jinlashuv tufayli imtiyozli tilning lisoniy qurilishi soddalashib, o‘zgaradi. pindjin til, aniqroq aytganda, turli til jamoalari uchun ustama tarzda xizmat qiluvchi «quramalashgan»aloqa vositasidir. kreol tili haqida «kreol tili» deb ataluvchi maxsus lison sotsiolingvistikaning muhim ahamiyatga molik tushunchalaridan biridir. bu til dunyoning o‘n millionga yaqin aholisi uchun xizmat qiluvchi kommunikativ vositadir. kreol tili «pidjin»ga ma’lum darajada o‘xshaydi. biroq «kreol» va «pidjin» tillari o‘ziga xos muhim tomonlari bilan o‘zaro farq qiladi. «kreol tili»ning «pidjin»dan sotsiolingvistik jihatdan farqi, avvalo shundaki, «pidjin»ga asos bo‘luvchi substrat lison ayrim savdogarlar va migratsion tabaqalariga mansub bo‘lib, biror-bir etnik jamoaning ona tili hisoblanmaydi. kreol tili esa unday emas. u shakllangan lug‘at tarkibi(leksikasi) va mukammallashgan grammatik qurilishga ega bo‘lgan to‘laqonli tildir. kreol tili, tabiiy tillar kabi, o‘z ichki omillari asosida rivojlanish imkoniyatiga ega bo‘lgan mustaqil tildir. «kreol»ning kommunikativ amali «pidjin»dan boshlangan bo‘lsa-da, lisoniy qurilishi jihatidan mustaqillikni qo‘lga kiritgan me’yoriy tildir. «kreol»dan farqli ravishda, «pidjin» hech qachon biror-bir etnik guruhning ona …

3 / 26

bildirilgan. hozirgi vaqtda kreol tilini, genetik manbaga tayangan holda, struktur (morfologik) jihatdan klassifikasiya qilish rejalashtirilmoqda; shuningdek, umumkreol tili grammatikasini tuzishga ham kirishilgan. bu tadbirlar hozirgi umumiy sotsiolingvistikaning kun tartibidagi dolzarb muammosiga aylantirilgan. tillarning funksional vazifasi funksiya lotincha so‘z bo‘lib, “function”bajarish, amalga oshirish, xizmat majburiyati, vazifasi ma’nolarini anglatib, ma’lum vazifalarni bajarishdir. til aloqa-aralashuvdagi muhim vosita sanalib, uning asosiy vazifaviy o‘rni kommunikativ funksiyani bajarishidir. tilning bunday funksiya bajarishi hozirgi o‘zbek va jahon tilshunoslari tomonidan e’tirof etilib kelinmokda hamda uning ekspressiv funksiyani bajarishiga e’tibor karatilmokda. exspressia-ma’no kuchaytirish demakdir. tillarning vazifasi deganda, ularning etnik jihatdan qanday til jamoalariga xizmat qilishi ham tushuniladi. til jamoalari ham har xil bo‘ladi. shu xususiyat asosida etnik jamoa tillari quyidagicha guruhlanadi: 1) sheva; 2) dialekt (lahja); 3) xalq, millat tili; 4) qarindosh tillar guruhi; 5) til oilasi. bu lisoniy guruhlar quyidagi etnik guruhlar uchun xizmat qiladi: 1) etnografik guruh; 2) elat (etnos) yoki xalq; 3) etnik uyushma. etnografik guruh …

4 / 26

i elat, xalq tili maqomida xizmat qilgan. elat, xalq darajasida shakllangach, ularga xizmat qiluvchi til etnik jamoaning nomiga aylanadi. masalan, o‘zbek tili xalq tili darajada shakllangach, bu tilda so‘zlovchi xalq «o‘zbek» nomini olgan. etnik uyushma. etnik jamoa millat darajasida shakllangach, u bir umumtilning lisoniy jihatida sezilmas farq qiluvchi etnik guruhlarini birlashtiradi. o‘z davlati, uning belgili territoriyasi, siyosiy tuzumi va unga xizmat qiluvchi mafkurasiga ega bo‘lgan etnik jamoa etnik uyushma hisoblanadi. o‘zbekistonda o‘zbek, tojikistonda tojik, qirg‘izistonda qirg‘iz va h.k. millatlari etnik uyushmalar maqomidagi til jamoalaridir. etnik uyushma har tarflama me’yorlashgan yozma va og‘zaki shakllardagi adabiy tilga ega bo‘ladi. bu til shu etnik uyushma (millat)ning davlat maqomidagi lisoni hisoblanadi. darhaqiqat, o‘zbekistonda o‘zbek tili, tojikistonda tojik tili, qirg‘izistonda qirg‘iz tili shu mamlakatlarning davlat tilidir. tilning amaliy shakllari tilning etnik guruhlanishi bilan qisman aloqador bo‘lsa-da, u o‘ziga xos sotsiolingvistik tushuncha sifatida tilning etnik guruhlanishidan farq qiladi. tilning amaliy shakli – bu uning kishilik jamiyatidagi …

5 / 26

tildir. adabiy til og‘zaki va yozma shakllarga ega bo‘ladi. adabiy tilning og‘zaki shakli xalqning qo‘shiq va laparlari, maqol va matallari, ertak, rivoyat va hikoyalarida o‘z aksini topadi. yozma adabiy til, yozuv paydo bo‘lgach, vujudga keladi. adabiy tilning bu shakli til jamoasining barcha tabaqalari uchun mushtarak lisoniy vosita hisoblanadi. davrga qarab, yozuv va uning turlari o‘zgarib, birining o‘rnini ikkinchisi egallab borishi mumkin. adabiy til «me’yor» tushunchasi bilan uzviy bog‘liqdir. me’yor bu lisoniy birliklarning tilning muayyan qonun-qoidalari tomonidan tartibga solinishidir. me’yor ham, til va uning adabiy shakli kabi, ijtimoiy hodisa. shuningdek, u ijtimoiy jarayon mahsuli, ya’ni ijtimoiy jarayonda ijtimoiy ehtiyoj tufayli shakllanadi. me’yorning shakllanishi lisoniy birliklarni saralab, ulardan munosibini, ma’qulini tanlab olishga asoslanadi. adabiy til me’yori ma’qullab, tanlangan va saralangan lisoniy birliklar majmuasidir. bu majmua yagona umumxalq, umummillat adabiy tilining rivojlanishi uchun xizmat qilishi kerak. tanlangan, ma’qullangan lisoniy birliklar til jamoasining barchasiga bir xil xizmat qilishi zarur. me’yorning til sathlari bo‘yicha turlariga …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tillarningaralashuvi:pidjinvakreollar"

prezentatsiya powerpoint mavzu: tillarning aralashuvi: pidjin va kreollar. tilning funksional vazifasi reja: 1. “pidjin” tili haqida. 2. kreol tili haqida. 3. tillarning funksional vazifasi 4. tilning amaliy shakllari. 5. koyne haqida. 6. hududiy va mahalliy tillar „pidjin“ tili haqida har xil til jamoalari hududida shu jamoalar so‘zlashuv nutqiga xos «qorishma» lison «pidjin til» deb ataladi. bu «til» janubiy xitoyning ko‘p tilli portlarida ustama, ya’ni qo‘shimcha muloqot shakli tarzida paydo bo‘lgan. bu «til»ning lug‘aviy tizimi xitoy tili grammatikasiga bo‘ysundirilgan rus tili leksikasi zaminida shakllangan. «pidjin»ning lisoniy qurilishi to‘laqonli biror-bir mustaqil tilning lisoniy qurilishiga o‘xshamaydi. pidjin» dastlab savdo-sotiq ishiga xizmat qilish maqsadida xitoy va rossiya c...

This file contains 26 pages in PPTX format (95.8 KB). To download "tillarningaralashuvi:pidjinvakreollar", click the Telegram button on the left.

Tags: tillarningaralashuvi:pidjinvakr… PPTX 26 pages Free download Telegram