hayvonvaqushlarninganatomiyasi

PPTX 51 pages 17.0 MB Free download

51 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.0 MB

File type PPTX

Pages 51

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 51

mavzu: hayvon va qushlarning anatomiyasi. mavzu: hayvon va qushlarning anatomiyasi. reja: 1. to’rt oyoqli hayvonlar plastik anatomiyasi 2. qushlarnlng plastik anatomiaysi ikki qo’li bilan ikki oyog’iga tayanib turgan odamning anatomik tuzilishi boshqa sut emizuvchi hayvonlar, tuyoqlilar - ot, yirik mushuklar arslon va itlar tasviri bilan solishtiririlsa, skeletning elementlarini topish bilan bir qatorda ushbu elementlarning joylashuvi va o’zaro birlashuvi ham bir-biriga juda o’xshashligiga ishonch xosil qilish mumkin. masalan, hayvonlarning umurtqa pohonasi ham skeletning asosiy o’qi bo’lib xizmat qiladi: u chanoq, ko’krak qafasi va boshni birlashtirib turadi, biroq odam umurtqa pog’onasidan farq qilib, chanoqdan tashqarida davom etadi va dumni hosil qiladi; bo’yin bo’limi esa uzunroq va bukilgan bo’ladi. ko’krak qafasi odamdagiga o’xshab, ko’krakdan oraqaga tomon siqilgan bo’lmasdan, balki o’ngdan chapga siqilgandir (qovurha va umurtqalarning soni har hil bo’ladi). chanoq suyaklari do'ngliklarini saqlab qoladiki ekstererga qarab buni bilib olsa bo’ladi (otda oldingi yonbosh qirrasiga to’hri keladigan ko’tarilma yonbosh do’ngi deb ataladi), lekin chanoq …

2 / 51

shunday qilib, hayvonlarda odamdagidan farqli o’laroq, erkin qo’l yoki oldingi oyoqning faqat tirsakdan keyingi qismi ko’rinadi. bilak skeleti ham ikkita suyakdan tashkil topgan, faqat uning tuzilishi tuyoqlilar bilan yirtqichlarda bir-biridan farq qiladi. tuyoqlilarning tirsak suyagi kichraygan va bilak suyagi asos bo’lib hizmat qiladi; bu suyaklar pronatsiya holatida qo’zg’almas bo’lib bir-biri bilan qo’shilib ketgan oyoq panjasi orqa tomoni bilan oldinga qarab turadi, chunki changallash harakatlari yo’q va suyaklar faqat tayanich funktsiyasini bajaradi. bilak panja suyaklariga tayanib, kaft usti bo’gimini hosil qiladi. kaft bilak bilan to’g’ri chiziqda yotadi va odamdagidek oldinga qarab yozila olmaydi. kaft barmoq falangalariga tayanib turadi tuyoqlarning har-xil turlarida tayanch bo’lib xizmat qiladigan barmoqlar soni har-xil: cho’chqada-to’rtta, sigirda-ikkita, otda-bitta. barmoq tuyoqqa tayanib turadi; shunday qilib, tuyoqlilar oldingi oyoqlarni barmoqlarining uchi bilan erga qo’yadi. yirik va katta mushuklarda bilak changallash funktsiyasini qisman saqlab qolgan va ikkala suyagi bir-biriga harakatchang bo’ladi. oldingi oyog’i pronatsiya holatida yerga qo’yiladi, biroq hayvon o’ljasiga tashlanganida, …

3 / 51

ri yuqoriga qayrilmaydi. mushuklar ham itlar ham to’rtta barmog’ining kaft suyaklarning boshchalarini yerga qo’yib yuradi. tana yuzasidan kuraklar ancha chikib turadi. to’sh suyagi ichkarida yotadi; uning ikkala tomonida esa elka suyaklarining muskullari bilan qoplangan boshchalari tashkari turtib chiqib turadi, tirsak va kaft usti teri ostida relefli bo’ladi. yirtqichlarda kaft bilan falangalar tuyoqlilarga qaraganda kamroq releflidir. yirtqichlar yozilgan barmoqlari va kaft suyaklariaing boshchalari bilan yerga oyoq bosadi. yirtqichlarda kaft suyaklari to’rtta, barmoqlar ham to’rtta bo’ladi. odam, maymun, ayiq butun oyoq panjasini erga qo’yib yuradi. skeletning orqa tomonida chanoq suyaldari-yonbosh suyagi, kuymich do’mboqlari; sonda katta ko’st do’nglari tizza qopqohi, boldirda esa do’nglar va ikala to’piq turtib chiqib turadi. oyoq panjasida tovon do’mbohi yakkol ko’zga tashlanadi. sut emizuvchilarning bo’g’imlarida bo’ladigan harakatlari odamda bo’ladigan harakatlari bir hil. kurak ko’krak qafasi bo’ylab sirg’anib boradi, oldingi oyoq tanani ko’tarib, tayanganida asosiy yukni kurak ko’tari. mana shunday hollarda kuraklar oyoq yuzasi ustida galma-gal ko’tarilib, past tushib turadi, …

4 / 51

shlar bo’ladi.tirsak bo’g’imi bilan oyoqning pastki qismi orqaga o’tadi va ko’krak yuzasi tekislanib koladi. tirsak bo’g’imiga deyarli huddi odamdagidek bukish va yozish harakatlari mavjud. hayvon turgan paytda tirsak bo’g’imi yozilgan, elkasi tik bo’ladi, elka bilan bilak odamdagidek to’hri chiziq hosil qilmasdan, balki utmas burchak hosil qiladi. yuqorida aytib o’tilganidek, oldingi oyoq pronatsiya holatida erga qo’yiladi, biroq ko’pgina hayvonlarda bilak suyaklari harakatchan bo’lganligi tufayli ham supinatsiya, ham pronatsiya harakatlari bo’ladi. yirik va mayda mushuklar (yo’lbars, arslon, qoplon va boshqalar), ayiq, quyonlar, olmahonlar, ko’pgina kemiruvchilar ana shunday harakat qilish imkoniyatiga ega, ammo tuyoqlilarda bunday layoqat yo’q. kaft usti bo’hinida asosan (hususan tuyoqlilarda) bukish va yozish harakatlari bo’ladi, shu bilan birga kaft bilan bitta to’hri chiziq hosil qilgan paytda yozish harakati to’htaydi. tuyoqlarda bukish ayniqsa passiv ravishda bukish harakati (hayvon yotib dam olayotgan paytda) panja bilan bilak yuzalari bir-biriga taqalganida to’htab qoladi; yirtqichlarda bukish harakatining ko’lami odatda odamdagi shu harakat ko’lamiga to’hri keladi. …

5 / 51

orqa tomondan tersak bo’g’imini bukuvchi muskullar bilan keskin chegaralanib turadi. hayvonlarning kalla suyagida ham huddi odamdagiga o’xshgan elementlar bor (faqat odamda kalla suyagining miya qismi kattaroq bo’lsa , hayvonlarda yuz qismi kattaroqdir). ikki tomonlama simmetriya yaqqol bilinib turadi, yuqori pastki jahlar mavjud. yonoqlar, yonoq ravoqlari, ko’z kosalari, peshana suyaklari bor (fil, itlar va yirik mushuklarda qosh usti ravoqlari ham bo’ladi). kalla suyagi rasmini kontruktiv tuzish va tasvirlasli qonunlari odamga tegishli qonunlar bilan bir xil: yonoqning o’rta chizihi, pastki jag’ va boshqalarni belgilab olib, kalla suyagining tasvirini simmetrik shakl tariqasida tuzib borish kerak. hayvon tasviri tuzilar ekan, ishni ko’krak qafasining katta xajmlarini elka kamari, qorin va chanoq bilan bohlashdan boshlab, oyoqlar, bo’yin bilan bosh va boshqalarning qulay kelganini(hayvon ma’lum bir pozada turmaydigan bo’lgani uchun) xajmli qilib qo’shib boring, tananing ikki tomonlama simmetrik ekanligini esda tutib, albatta o’rta chiziqni belgilab olib tasvirlanadi. tana yoki boshdagi simmetrik elementlar chizilar ekan, bularni darhol bir-biriga …

Want to read more?

Download all 51 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayvonvaqushlarninganatomiyasi"

mavzu: hayvon va qushlarning anatomiyasi. mavzu: hayvon va qushlarning anatomiyasi. reja: 1. to’rt oyoqli hayvonlar plastik anatomiyasi 2. qushlarnlng plastik anatomiaysi ikki qo’li bilan ikki oyog’iga tayanib turgan odamning anatomik tuzilishi boshqa sut emizuvchi hayvonlar, tuyoqlilar - ot, yirik mushuklar arslon va itlar tasviri bilan solishtiririlsa, skeletning elementlarini topish bilan bir qatorda ushbu elementlarning joylashuvi va o’zaro birlashuvi ham bir-biriga juda o’xshashligiga ishonch xosil qilish mumkin. masalan, hayvonlarning umurtqa pohonasi ham skeletning asosiy o’qi bo’lib xizmat qiladi: u chanoq, ko’krak qafasi va boshni birlashtirib turadi, biroq odam umurtqa pog’onasidan farq qilib, chanoqdan tashqarida davom etadi va dumni hosil qiladi; bo’yin bo’limi esa uzunroq va b...

This file contains 51 pages in PPTX format (17.0 MB). To download "hayvonvaqushlarninganatomiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hayvonvaqushlarninganatomiyasi PPTX 51 pages Free download Telegram