ovqatxazm qilishfiziologiyasi

PPT 18 pages 4.6 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

ovqat xazm qilish fiziologiyasi ovqat xazm qilish fiziologiyasi hazm turlari. gidrolitik fermentlaming kelib chiqishi mohiyatiga qarab hazm xususiy, simbiont va autolitik kabi uch turga bo‘linadi. xususiy hazm-muayyan makroorganizmda, uning hazm bezlarida, epithelial hujayralarida sintezlangan so‘lak, meda va meda osti, ingichka ichak epiteliysi fermentlari tomonidan amalgaoshiriladi. simbiont hazm-oziqli moddalar gidrolizi, makroorganizm hazm yo‘lidagi bakteriya va sodda hayvonlar fermentlari tomonidan amalga oshiradi. odamlarda bu turdagi hazmning ahamiyati kam. ovqatdagi kletchatka odamlarda simbiontlar feimenti ta’sirida yo‘g ‘on ichakda gidrolizga uchraydi autolitik hazm-organizmga ovqat tarkibida tushuvchi ekzogen gidrolazalar hisobiga amalga oshiriladi. chaqaloqlarda xususiy hazm to‘la rivojlangan emas, shuning uchun ham ularda autolitik hazmning ahamiyati kattadir. ona suti tarkibida ovqatli moddalar bilan birgalikda fermentlarham tushadi va ular gidrolitik jarayonida ishtirok etadilar. oziqli moddalaming gidroliz jarayoni qayerda bajarilayotganligiga qarab hazm bir necha turga, hujayra ichi va tashidagi hazmlarga bo‘linadi. hujayra ichidagi hazm fagotsitoz va pinotsitoz (endotsitoz) yo‘li bilan hujayra ichiga olib kirilgan moddalaming lizosomal fermentlar ta’sirida …

2 / 18

inkretoryoki ichki sekretsiya faoliyati ekskretorfaoliyati og‘iz bo‘shlig‘idagi hazm so'lakning tarkibi va xossalari. og‘iz bo‘shlig‘idagi so`lak aralash harakterga ega. uning ph 6,8-7,4 ga teng. odamlarda bir sutkada 0,5-2 litr so`lak ajraladi. so`lak 99% suv va 1 % quruq moddalardan iborat chaynash. oziq moddalar og`iz bo‘shlig‘iga qattiq bomakchalar yoki har xil darajadagi suyuqlik holatida tushishi mumkin. oziq modda holatiga qarab og‘iz bo‘shliglida mexanik va kimyoviy ishlovdan o ‘tkaziladi yoki darhol yutib yuboriladi. yuqorigi va pastki qator tishlar yordamida oziq moddani mexanik parchalanishi chaynash deb ataladi. chaynash chaynov, shilliq va til muskullari qisqarishi orqali amalga oshiriladi. yutish. oziq moddani og‘iz bo‘shlig‘idan me’daga o`tkazilishi yutilihi jarayoni orqali amalga oshiriladi. yutish reflektor harakat bo‘lib og‘iz, halqum va kizilo‘ngach davrlaridan iborat. og'iz davri (ixtiyoriy)-ovqat luqmasi til bilan qattiq tanglayga bosiladi va tilning o‘rta qismidagi muskullar harakati natijasida sekin asta luqma til o‘zagiga siljitiladi. bu yerda ovqat luqmasi yumshoq tanglay, til o‘zagi va halqum orqa devori mexanoretseptorlarini …

3 / 18

m me’daning kardial sohasigacha boradi. me’daning kardial sfinkteri luqma yaqinlashganda ochiladi va ovqat me’daga tushadi. me’dadagi hazm. me’dada oziq modda kimyoviy va mexanik ishlovdan o'tadi. bundan tashqari me’da ≪ovqat deposi≫ vazifasini ham o‘taydi. mexanik ishlov me’daning harakati va kimyoviy ishlov uning shirasi tarkibidagi fermentlari ta’sirida amalga oshiriladi. me’da quyidagi funksiyalami bajaradi: shira ajratish, motor (harakat), so ‘rish, ekskretor (mochevina, siydikkislotasi, kreatinin, og'irmetallartuzlari, yod, dorivor moddalami chiqarish), gomeostatik (phni boshqarish), gemopoezda ishtirok etishi (kasl ichki omilini ishlab chiqarish). me 'darting shira ajratish faoliyati. shira ajratish faoliyati me’daning shilliq qavatidajoylashgan bezlartomonidan amalga oshiriladi. bunda uch xil bezlar o‘z xususiyatiga ko‘ratafovutqilinadi: kardial,fiundal (me’daning hususiy bezlari) va pilorik (me’dani o‘n ikki barmoqli ichakka o ‘tadigan sohasidagi bezlar). bezlarbosh, pariyetal (qoplama), qo ‘shimcha hujayralardan va mukotsitlardan iborat. bosh hujayralar - pepsinogen, pariyetal hujayralar -xlorid kislota, qo‘shimcha hujayra va mukotsitlar-mukoid shira ishlab chiqaradi. fundal sohada har uchchala hujayralar mavjud. shuning uchun ham fundal soha shirasi fermentlarga …

4 / 18

hitni yaratadi; 4) me’da shirasi antibakterial ta’sirini ta ’minlaydi; 5) oziq moddani me’dadan o ‘n ikki barmoqli ichakka evakuatsiyasi (o‘tishini) me’yorda ushlab turadi; me’da tomondan ta’sir qilib pilorik sfinkter ochilishini va o‘n ikki barmoqli ichak tomondan ta’sir qilib uning yopilishini ta’minlaydi; 6) pankreatik shira ajralishini kuchaytiradi. me’da shirasining tarkibiga quyidagi anorganik moddalar ham kiradi: xloridlar, bikarbonatlar, suliatlar, fosfatlar, natriy, kaliy, kalsiy, magniy va boshqalar. shiraning organik tarkibiga proteolitik fermentlar kiradi, ulaming ichida asosiy vazifani bajaruvchi ferment pepsindir. pepsinlar nofaol (sust) pepsinogen holatida ajraladi va xlorid kislota ta’sirida faollashadi. ph 1,5-2,0 bomganda ulaming proteolitik faolligi optimal bomadi, oqsillami albumoz va pentonlargacha parchalaydilar. gastriksin ph 3,2-3,5ga teng bo`lganda oqsillami gidrolizga uchratadi. renin (ximozin) kalsiy ionlari ishtirokida emvchi oqsil kazionogendan erimaydigan kazein hosil qilish natijasida sutni og‘izga aylantiradi. me’da shirasida preteolitik bo`lmagan fermentlar ham mavjud. bularga faqat emulsiyalangan yog`larni parchalovchi lipaza kiradi. me’dada oziq modda muhiti kislotali bo`lgungaqadar so‘lak amilazasi ta’sirida karbonsuvlar gidrolizi …

5 / 18

di, uzunchoq miya sohasidagi hazm markazi qo‘zg‘aladi va me’da bezlarining shira ajratish faoliyati boshlanishiga turtki bo`ladi. bu vaqtda ajralgan shirani (ishtaha shirasi) deb atagan. me’dadan shartsiz reflektor shira ajralishi oziq modda tasirida og`iz bo'shligi, halqum, qizilo'ngach retseptorlari qo‘zg‘algan dan so‘ng boshlanadi. afferent impulslar til ( v juft), tilhalqum ( ix juft) vayuqoridagi hiqildoq (x juft) nervlari orqali uzunchoq miyadagi me’daning shira ajratish markaziga tushadi. markazdan adashgan nervning efferent tolalari orqali me da bezlariga keladi va shira ajralishini kuchaytiradi. me’dadan boshlang`ich davrda ajralgan shira proteolitik fermentlarga boy bomadi va hazmda katta ahamiyat ega bo`ladi. orqa miya markazlaridan kelayotgan simpatik tolalar qo'zgalishi meda bezlaridan shira ajralishini tormozlaydi. shira ajralishining ichak davri ximus medadan ichakka o‘tganidan so‘ng boshlanadi. ximus ichakning xemo-, osmo-, mexanoretseptorlariga ta’sir qilib reflektor yo‘l bilan me’dadagi shira ajralishini o ‘zgartiradi. oziq moddalaming gidrotizga uchraganlik darajastga qarab, me’da shira ajralishini kuchaytiradi yoki susaytiradi. shira ajralishini kuchayishi mahalliy va markaziy reflekslar tomonidan …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqatxazm qilishfiziologiyasi"

ovqat xazm qilish fiziologiyasi ovqat xazm qilish fiziologiyasi hazm turlari. gidrolitik fermentlaming kelib chiqishi mohiyatiga qarab hazm xususiy, simbiont va autolitik kabi uch turga bo‘linadi. xususiy hazm-muayyan makroorganizmda, uning hazm bezlarida, epithelial hujayralarida sintezlangan so‘lak, meda va meda osti, ingichka ichak epiteliysi fermentlari tomonidan amalgaoshiriladi. simbiont hazm-oziqli moddalar gidrolizi, makroorganizm hazm yo‘lidagi bakteriya va sodda hayvonlar fermentlari tomonidan amalga oshiradi. odamlarda bu turdagi hazmning ahamiyati kam. ovqatdagi kletchatka odamlarda simbiontlar feimenti ta’sirida yo‘g ‘on ichakda gidrolizga uchraydi autolitik hazm-organizmga ovqat tarkibida tushuvchi ekzogen gidrolazalar hisobiga amalga oshiriladi. chaqaloqlarda xususiy hazm to...

This file contains 18 pages in PPT format (4.6 MB). To download "ovqatxazm qilishfiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqatxazm qilishfiziologiyasi PPT 18 pages Free download Telegram