vedizm

PPT 23 стр. 1,7 МБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,7 МБ

Тип файла PPT

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

an’anaviy hind dinlari an’anaviy hind dinlari ijtimoiy fanlar kafedrasi reja: vedizmning vujudga kelishi. brahmanizm davri. hinduizm ta’limoti. vedizm qadimgi hindiston diniy tizimining paydo bo‘lishida turli elatlar ishtirok etgan. diniy tizim mahalliy va ko‘chib kelgan xalqlar dinlarining sintezi natijasida yuzaga kelgan. miloddan avvalgi ii ming yillikning o‘rtalarida hindistonning shimoliy va markaziy qismlarini taxminan pomir tog‘lari vohalarida yashagan ko‘chmanchi oriy (asilzoda) qabilalari bosib olganlar. ularning bu yerlarga kelishi sinflar va davlatning paydo bo‘lishi davriga to‘g‘ri kelgan. ko‘chmanchi qabilalar odatdagidek mahalliy aholiga singib ketmagan. oriylar o‘z urf-odatlari, an’analari va udumlarini saqlab qolishi bilan birga mahalliy xalq madaniyatining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. oriylarning mahalliy madaniyatga ta’siri diniy e’tiqodda ayniqsa salmoqli bo‘lgan. ularning diniy aqidalari xudolarga qurbonlik qilish (xudoga eng katta qurbonlik odam hisoblangan, undan keyin qayd etish tartibiga ko‘ra ot, ho‘kiz, qo‘y va echki turgan) hamda boshqa marosimlari muqaddas bitiklarda tasvirlangan. miloddan avvalgi ii ming yillik oxirlari – i ming yillikning boshlarida mazkur bitiklar …

2 / 23

– i ming yillikning boshlarida qadimgi hindistonda vujudga kelgan din muqaddas bitik – vedalar sharafiga shu nom bilan atalgan. veda dini asrlar davomida takomillashib borgan. u ko‘pxudolikka asoslangan. daus osmon xudosi hisoblangan va yer ilohi pitxivi borliqni yaratgan, xudolar va odamlarning ajdodi bo‘lgan. ulardan indra (issiqlik, yorug‘lik, yomg‘ir va to‘fon xudosi, olamning hukmdori), agni (olov xudosi, oila homiysi, baxt va sog‘lom farzand ato etuvchi, xudolar va odamlar o‘rtasidagi vositachi xudo) tug‘ilgan. oriylarda keng tarqalgan xudolar qatorida yana suriya (quyosh xudosi), mitra (yorug‘lik xudosi), varuna (tun xudosi, abadiy tartibni ta’minlovchi, aybdorlarga jazo, aybiga iqror bo‘lib tavba qilganlarni kechiruvchi xudo)ni qayd etish mumkin. ular orasida odamlarning kundalik yumushini hal qilinishida bevosita ishtirok etuvchilari alohida ulug‘langan. hindistonda ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi, mehnat taqsimoti, tabaqa (varna)lar va qadimgi davlatlarning vujudga kelishi sababli diniy e’tiqodda o‘zgarishlar bo‘lgan. veda dini braxmanizm bilan almashtirilgan. braxmanizm jamiyatning tabaqalarga bo‘linishini, braxmanlarning imtiyozlari va davlatni muqaddaslashtirgan. yangi dinning diqqatga sazovor …

3 / 23

zarrasidir. ruh boqiy. uning qayta tug‘ilishi to‘xtatilmasa, tanadan-tanaga cheksiz ravishda ko‘chaveradi. ruhning ko‘chishini sansara (sanskrit tilida – shakllanish, ko‘chish, vujudga kelish degan ma’nolarni anglatadi) aqidasi tartibga soladi. sansara barcha tirik mavjudotlarning o‘tkinchiligi, o‘zgaruvchanligi, ruhning tanadan-tanaga ko‘chishining yagona zanjiri to‘g‘risidagi ta’limotdir. ruhning ko‘chish tartibi, ya’ni ruhning qaysi mavjudotning tanasiga ko‘chishi uning hayot yo‘li yoki karmasiga (sanskrit tilida – harakat, burch, faoliyat degan ma’nolarni anglatadi) bog‘liq. karma – ilohiy kuch bo‘lib, odamning sodir etgan xatti-harakati, xulq-atvori, intilishlari va maqsadlarini umumlashtiradi va ruhning qaysi jonzodga ko‘chishini belgilaydi. braxmanizmda karmaning asosini kasta qoidalari tashkil etadi. kastada belgilangan qoidalarni buzish og‘ir gunoh sanaladi va bu ruhning ko‘chishi masalasini hal etishi mumkin. karma aqidalari dxarma (sanskrit tilida – qonun, burch, qoida, fazilat kabi ma’nolarni anglatadi) ta’limotida bayon qilingan. dxarma – fuqaroviy, axloqiy va madaniy qoidalar tizimi bo‘lib, uning xudo tomonidan yaratilganligi qayd etiladi. dxarma qoidalari hind xalqi turmush tarziga aylangan. xulosa qilib aytish mumkinki, braxmanizm hind …

4 / 23

gan, degan xulosaga kelish xatodir. bunday kurash nafaqat diniy tizimlar o‘rtasida, balki bitta diniy tizimdagi xudolar darajasida ham to‘xtovsiz davom etgan. masalaning diqqatga sazovor jihati shundaki, ular o‘rtasidagi keskin raqobat jamiyatda to‘qnashuvlarni, diniy urushlarni keltirib chiqarmagan. buddaviylikning davlat dini sifatida tan olinganligi (miloddan avvalgi iii asr) diniy tizimlar o‘rtasidagi raqobatni susaytirmagan. bu kurash, ayniqsa, braxmanizm va buddaviylik dinlari o‘rtasida murosasiz kechgan. lekin braxmanizm avvalgi holatida qayta tiklanishi mumkin emas edi. natijada braxmanizmning negizida yangi diniy ta’limot – hinduiylik vujudga kelgan. uning shakllanish jarayoni milodiy i asrga kelib yakunlangan va hindistonda keng yoyilishi milodiy iv–vi asrlardagi guptalar imperiyasi davriga to‘g‘ri kelgan. buddaviylik bilan hinduiylikning raqobat kurashi uzoq davom etgan. faqat x asrga kelib, buddaviylik hindistondan uzil-kesil siqib chiqarilgan. yangi dinni «hinduiylik» deb atash viii asrda islom dinining hindistonda yoyilishi bilan bog‘liqdir. islom dinini qabul qilmagan aholini mahalliy musulmonlar «hindilar» deb ataganlar va keyinchalik ilmiy adabiyotda yangi din tarafdorlari «hinduiylar» deb atala …

5 / 23

r. uning negizida diniy tilsimotlar, falsafiy mulohazalar, yoga falsafasi va amaliyoti, ibtidoiy diniy qarashlar, diniy xurofotlar va irimlar o‘zaro qo‘shilib ketgan. zero, murakkab falsafiy qarashlar faqat uni tushunib, o‘rganadigan dindorlar uchun saqlanib qolgan. aholining o‘rta va quyi tabaqa vakillari asrlar davomida saqlanib qolgan, sodda va tushunarli qadimiy marosim va an’analarga e’tiqod qilishni davom ettirganlar. hinduiylik ta’limotining kengligi, rang-barangligi sababli sanskrit tilida yozilgan vedalar, braxmanlar matnlari va upanishadalar muqaddas bitik sifatida qabul qilingan. hinduiylikning eng qadimgi muqaddas bitigi – vedalar (sanskrit tilida – bilim degan ma’noni anglatadi) miloddan avvalgi ii ming yillikning o‘rtalaridan miloddan avvalgi i ming yillikning o‘rtalarigacha she’riy uslubda yozilgan diniy-adabiy yodgorlik. unga xudolarga madhiyalar aytish, afsun va jodular, ibodatlar va qurbonliklar qilish tartibi kabilar kiritilgan. vedalarning hajmi juda kattaligi sababli to‘rt to‘plam (samxitlar)ga bo‘lingan. vedalar matnining mazmunini tushunish juda qiyinligi sababli muqaddas yozuvlarni tafsir qiluvchi to‘plam vedangalar (vedalarning qismi) yaratilgan. braxmanlar matnlari ham hinduizmning muqaddas bitiklaridan biri sifatida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "vedizm"

an’anaviy hind dinlari an’anaviy hind dinlari ijtimoiy fanlar kafedrasi reja: vedizmning vujudga kelishi. brahmanizm davri. hinduizm ta’limoti. vedizm qadimgi hindiston diniy tizimining paydo bo‘lishida turli elatlar ishtirok etgan. diniy tizim mahalliy va ko‘chib kelgan xalqlar dinlarining sintezi natijasida yuzaga kelgan. miloddan avvalgi ii ming yillikning o‘rtalarida hindistonning shimoliy va markaziy qismlarini taxminan pomir tog‘lari vohalarida yashagan ko‘chmanchi oriy (asilzoda) qabilalari bosib olganlar. ularning bu yerlarga kelishi sinflar va davlatning paydo bo‘lishi davriga to‘g‘ri kelgan. ko‘chmanchi qabilalar odatdagidek mahalliy aholiga singib ketmagan. oriylar o‘z urf-odatlari, an’analari va udumlarini saqlab qolishi bilan birga mahalliy xalq madaniyatining rivojlanishiga k...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PPT (1,7 МБ). Чтобы скачать "vedizm", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: vedizm PPT 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram