o’zbekiston sanoatining xomashyo manbai va uni joylashtirish

DOCX 31.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1668548313.docx o’zbekiston sanoatining xomashyo manbai va uni joylashtirish reja: 1. sanoatda xomashyo, uning xususiyatlari va turkumlanishi 2. resurslar tejamkorligining strategiyasi va taktikasi 3. mineral xomashyo va ulardan oqilona foydalanish 1. sanoatda xomashyo, uning xususiyatlari va turkumlanishi qayta ishlovchi barcha sanoat tarmoqlarining ishlab chiqarish jarayonida qatnashuvchi elementlardan biri xomashyodir, chunki xomashyosiz hech qanday mahsulot ishlab chiqarish mumkin emas. xomashyo deb, qazib olish yoki ishlab chiqarish uchun ma’lum darajada mehnat sarflangan va shu mehnat natijasida bir qadar o’zgargan mehnat buyumiga aytiladi. xomashyo – asosiy va yordamchi materiallarga bo’linadi. asosiy xomashyo deb, tayyor mahsulotning material (moddiy) asosini tashkil qiluvchi mehnat buyumiga aytiladi. tayyor mahsulot tarkibiga kiruvchi yoki asosiy xomashyoni qayta ishlashga zarur sharoit yaratib beruvchi qolgan barcha mehnat buyumlari yordamchi materiallar deb ataladi. mehnat buyumlarining mahsulot ishlab chiqarishda qay tarzda qatnashishiga qarab ular ham xomashyo (asosiy xomashyo), ham yordamchi material bo’lishi mumkin. masalan, neft yoqilg’i sifatida yordamchi material bo’lsa, benzin yoki kerosin ishlab …

hlab chiqarish jarayonida bir yoki bir necha bosqichda qayta ishlangan bo’lsa-yu, lekin tayyor mahsulot sifatida iste’mol qilina olmasa, u yarim fabrikat deb ataladi. hayotda yarim fabrikat uni ishlab chiqargan ishlab chiqarish nuqtai nazaridan qaraganda tayyor mahsulot, iste’mol qiluvchi ishlab chiqarish nuqtai nazaridan qaraganda xomashyo hisoblanadi. xomashyo resurslarini xomashyodan farq qilmoq kerak. xomashyo resurslariga mamlakatdagi foydali qazilmalar konlari, o’rmon maydonlari, uy hayvonlari va shu kabi tabiiy boyliklar kirsa, ular qazib chiqarilgan yoki ishlab chiqarish uchun mehnat sarflangandagina ular xomashyoga aylanishi mumkin. xomashyo ishlab chiqarish jarayonining asosiy elementi sifatida sanoat ishlab chiqarishiga va uning iqtisodiga katta ta’sir ko’rsatadi. sanoatning qayta ishlovchi tarmoqlarida xomashyo va yoqilg’i xarajatlari ishlab chiqarishga sarflangan xarajatlari hajmida eng katta salmoqqa egadir. shuning uchun sanoat korxonalari faoliyatining iqtisodiy ko’rsatkichlari ko’p jihatdan tayyor mahsulot ishlab chiqarish uchun ketgan xomashyo va yoqilg’i xarajatlari darajasiga bog’liq bo’ladi. sanoat mahsuloti tannarxida xomashyo, yordamchi materiallar va yoqilg’i xarajatlari butun sanoat bo’yicha o’rtacha 70 foizni …

iy va sun’iy; · agregat holatiga ko’ra - qattiq, suyuq hamda gazsimon; · kimyoviy tarkibiga ko’ra – organik va anorganik; · ishlatilishiga ko’ra – ozuqabop va texnik turlarga bo’linadi. qishloq xo’jaligi xomashyosi ikki turga, ya’ni o’simliklardan olinadigan xomashyolar va hayvonlardan olinadigan xomashyolarga bo’linadi. mineral xomashyolar. yer ostidan qazib olinadigan mineral birikmalar mineral xomashyolar deyiladi[footnoteref:1]. iqtisodiyotda ishlatiladigan minerallar uch turga bo’linadi: a) rudali; b) rudasiz; v) yonuvchi mineral xomashyolar. bu minerallarning ko’pi qattiq holda bo’ladi. suyuq mineral boyliklarga faqat neft hamda tuz eritmalari, gaz holdagisiga esa tabiiy gaz kiradi. [1: ортиқов а. «саноат иқтисодиёти». ўқув қўлланма. – т.: тдиу, 2006 – б.145. ] rudali mineral xomashyolar foydali jinslar bo’lib, metallar olish uchun asosiy manbadir. rudasiz mineral xomashyolar ham tog’ jinslari bo’lib, ular metall olish uchun ishlatilmaydi. bunday mineral xomashyolar hech qanday kimyoviy qayta ishlanmasdan to’g’ridan-to’g’ri iqtisodiyotda yoki metallsiz ishlab chiqarishda xomashyo sifatida ishlatiladi. rudasiz minerallar shartli ravishda quyidagi turlarga bo’linadi: · …

imlik va hayvonot xomashyolariga yog’och, zig’ir, kanop, yog’lar, o’simlik moylari, hayvonot terilari va shunga o’xshashlar kiradi. bular iqtisodiyotda ishlatilishiga ko’ra ozuqabop va texnik xomashyolarga bo’linadi. ozuqabop xomashyolarga ozuqa sifatida ishlatiladigan birikmalar – o’rmonchilik, baliqchilik va qishloq xo’jalik mahsulotlari kiradi. o’simlik va hayvonlardan olinadigan texnik xomashyolarga yuqorida ko’rsatilgan iqtisodiyot tarmoqlarining oziq uchun yaramaydigan mahsulotlari kiradi. bunday mahsulotlarni mexanik va kimyoviy usulda qayta ishlash orqali, ulardan turmushda va sanoat ishlab chiqarishida ishlatiladigan xomashyolar olinadi. bunday xomashyo turlarini kimyoviy qayta ishlash natijasida turli mahsulotlar olish mumkin, ularning manbalari ko’pligi, amaliy jihatdan bitmas-tuganmas zahiraga egaligi ular asosida ko’pgina yangi kimyoviy korxonalar tashkil etishga imkon beradi. umuman fan va texnikaning nihoyatda tezlik bilan rivojlanishi yangidan-yangi materiallarni, shuningdek, yangi xomashyo materiallarini qidirib topish masalasini qo’yadi. bu masala asosan olti yo’l bilan amalga oshiriladi: · iloji boricha arzon xomashyolarni qidirib topish va ishlatish; · xomashyodan kompleks foydalanish; · konsentrlangan xomashyo va mahsulotlar ishlatish; · juda toza mahsulotlar …

tallarni silliqlashda, metallarni qirqishda sovutgichlar sifatida har yili bir necha ming tonnalab qimmatbaho ozuqabop moylar ishlatiladi. sanoatning ko’pgina tarmoqlarida keng miqyosida ishlatiladigan etil spirt ishlab chiqarish uchun ham juda ko’p miqdorda yuqori sifatli don va kartoshka ishlatiladi. xuddi shu singari sanoatda un, kraxmal, sut kabi mahsulotlar texnika maqsadlari uchun ishlatiladi. masalan, kazein-oqsil modda sutda bo’ladi, kazein yelim ishlab chiqarishda, qog’oz va charm sanoatida bo’yoqchilikda hamda muqovalar qilishda asosiy mahsulot sifatida ishlatiladi. bu maqsadda kazein ishlab chiqarish uchun har yili bir necha yuz ming tonna yog’sizlangan sut sarflanadi. kraxmal to’qimachilik sanoatida, rezina va kimyo sanoatida, gugurt sanoatida, elektrodlar olishda keng qo’llaniladi. hozir sanoatda kraxmal poliakrillamid hamda sellulozaning suvda eruvchan efirlari – karboksilmetil selluloza (kms) bilan muvofaqqiyatli almashtirilgan. shu bilan birga kms ko’p miqdorda kraxmal o’rnida, to’qimachilik, qog’oz va gugurt sanoatida ozuqabop un o’rnida ishlatilmoqda. hozir etilendan va yog’ochdan olinayotgan sintetik etil spirt tarkibi va sifati jihatidan ozuqabop xomashyolardan olinadigan etil spirtdan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekiston sanoatining xomashyo manbai va uni joylashtirish"

1668548313.docx o’zbekiston sanoatining xomashyo manbai va uni joylashtirish reja: 1. sanoatda xomashyo, uning xususiyatlari va turkumlanishi 2. resurslar tejamkorligining strategiyasi va taktikasi 3. mineral xomashyo va ulardan oqilona foydalanish 1. sanoatda xomashyo, uning xususiyatlari va turkumlanishi qayta ishlovchi barcha sanoat tarmoqlarining ishlab chiqarish jarayonida qatnashuvchi elementlardan biri xomashyodir, chunki xomashyosiz hech qanday mahsulot ishlab chiqarish mumkin emas. xomashyo deb, qazib olish yoki ishlab chiqarish uchun ma’lum darajada mehnat sarflangan va shu mehnat natijasida bir qadar o’zgargan mehnat buyumiga aytiladi. xomashyo – asosiy va yordamchi materiallarga bo’linadi. asosiy xomashyo deb, tayyor mahsulotning material (moddiy) asosini tashkil qiluvchi mehna...

DOCX format, 31.6 KB. To download "o’zbekiston sanoatining xomashyo manbai va uni joylashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekiston sanoatining xomashy… DOCX Free download Telegram