daromad-iste'lol chizigi va uning tahlili

PDF 11 pages 370.6 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 370.6 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

11 9 vii-mavzu. daromad samarasi va almashtirish samarasi reja: 7.1. daromad - iste′mol chizig`i va uning tahlili 7.2. narx-iste′mol chizig`i va uning tahlili 7.3. daromad va almashtirish samarasi 7.4. yakka va bozor talabi...……….....……………………………… 7.1. “daromad-iste′mol chizig`i” tahlili daromadning o`zgarishi byudjet chizig`ini o`ziga parallel ravishda surilishiga olib keladi, nima uchun deganda, narxlar nisbati o`zgarmaydi. daromad oshganda, byudjet chizig`i o`ngga-yuqoriga suriladi, kamayganda pastga-chapga suriladi. xuddi shunday siljishlar ne′matlar narxi bir xil o`zgarganda ham sodir bo`ladi. narxlarning pasayishi real daromadni oshiradi, natijada byudjet chizig`i o`ngga-yuqoriga suriladi. xuddi shunday narxlarning o`sishi, real daromadni kamaytiradi - byudjet chizig`i pastga-chapga suriladi. real daromadning o`sishi natijasida byudjet chizig`i holatlarga ketma-ket suriladi (7.1-rasm). y a1 , a2 , a3 ,..., an y5 y4 y3 y2 y1 x1 x2 x3 x4 x5 x w e5 e4 tu5 e3 tu4 e2 e1 tu3 tu2 tu1 a1 a2 a3 a4 a5 12 0 7.1-rasm. “daromad-iste′mol” chizig`i daromadlarning o`zgarishiga mos ravishda iste′molchining …

2 / 11

angan. nemis olimi ernst engel (1821-1896) birinchi bo`lib daromad o`zgarishining iste′mol tarkibiga ta′sirini tadqiq qilgan. tovarlar tarkibining daromadga nisbatan o`zgarishini ifodalovchi chiziqlar, engel egri chiziqlari deyiladi (7.2-rasm). q r 7.2-rasm. engel egri chiziqlari gorizontal o`q bo`ylab iste′molchi daromadini (r) va ordinata o`qi bo`ylab xarid qilinadigan tovarlar miqdorini (q) belgilangan. iste′molchi ehtiyoji birinchi navbatda kundalik zaruriy ehtiyoj tovarlari (q1), ikkinchi navbatda standart sifatli sanoat mahsulotlari (q2) va nihoyat, keyinchalik oliy kategoriyali tovarlar (q2) bilan to`yinadi. yana shu holat q3 oliy kategoriyali tovarlar q2 standart sifatli sanoat tovarlari q1 kundalik ehtiyoj tovarlari 12 2 aniqlanganki, oliy sifatli tovarlar va xizmatlarga talab oshganda ham, kundalik hayotda foydalaniladigan standart sifatli sanoat mahsulotlariga talabning kuchayishi qonuniyati kuzatilgan. 7.2. “narx-iste′mol” chizig`i tahlili yuqorida ―daromad-iste′mol‖ chizig`i tahlil qilinganda, ne′matlar narxi o`zgarmaydi deb faraz qilingan edi. endi daromadni o`zgarmas deb qabul qilgan holda, ne′matlardan birini, masalan, x ne′matning narxini o`zgaruvchan, y ne′matnikini esa o`zgarmas deb qaraymiz. faraz qilaylik, …

3 / 11

12 3 iste′molchi endi bir birlik qo`shimcha olma olish uchun, oldingidan kamroq miqdordagi apelsindan voz kechadi. masalan, bitta apelsin narxi 2000 so`m va bitta olma narxi 1000 so`m bo`lsa, bitta apelsinga yarimta olma to`g`ri keladi, bitta olma narxi 500 so`mga tushsa, qo`shimcha bitta olma olish uchun 1/4 qism apelsindan voz kechishi kerak. olma narxining pasayishi, ma′lum miqdordagi olmani apelsin bilan almashtirish imkoniyatini yaratadi. natijada optimal majmua (apelsin va olmaning optimal miqdori) e nuqtadan yuqoriroq naflik darajasiga ega bo`lgan befarqlik egri chiziqlarida joylashgan e1 , e2 va e3 nuqtalarga o`tadi. agar biz optimal majmua nuqtalarini (befarqlik egri chiziqlari bilan byudjet chiziqlari kesishgan nuqtalarni) chiziq bilan birlashtirsak, bu chiziq ―narx-iste′mol‖ chizig`i bo`ladi (a rasmdagi v chizig`i). ―narx- iste′mol‖ chizig`iga ko`ra talab chizig`ini aniqlash mumkin (b) rasm. 7.3. daromad samarasi va almashtirish samarasi ―daromad-iste′mol‖ chizig`ini tahlil qilganimizda, daromad o`zgarishini (narxlar o`zgarganda) iste′molga ta′sirini o`rgangan edik. ―narx-iste′mol‖ chizig`i orqali narxlarning o`zgarishini bir ne′mat bilan …

4 / 11

oshlang`ich holati yx va x ne′mat narxi pasaygandan keyingi holati yx′ keltirilgan. boshlang`ich byudjet chizig`ida tu1 befarqlik egri chizig`iga mos keluvchi optimal majmua e1 nuqta bilan ifodalangan. e1 nuqtada iste′molchi y ne′matdan y1 miqdorda, x ne′matdan x1 miqdorda sotib oladi. x ne′matning narxi tushgandan keyin, yangi optimal majmua yx′ byudjet chizig`i bilan tu2 befarqlik egri chiziqlari kesishgan e2 nuqtaga o`tadi. e2 nuqtada iste′molchi x ne′matdan x2 miqdorda va y tovardan y2 miqdorda sotib oladi. demak, x ne′mat narxining pasayishi iste′molchining real daromadini, uning tovar sotib olish imkoniyatini oshiradi, ya′ni uning o`z ehtiyojini qondirish darajasini oshiradi. bu yerda x ne′matni iste′mol qilish hajmining umumiy o`zgarishi (uning narxi tushishi hisobidan) rasmda x1x2 bilan belgilangan. iste′molchi boshida 0x1 miqdorda x ne′matdan sotib oladi, narx o`zgargandan keyin sotib olish hajmi 0x2 ga o`zgaradi. y tovarni sotib olish hajmi 0y1 dan 0y2 ga qisqardi. x ne′mat iste′molining umumiy o`zgarishi x1x2 oraliqqa umumiy samara deyiladi. endi …

5 / 11

lab o`zgarishiga ta′siri 7.5- rasmda keltirilgan. 7.5-rasm. daromad va almashtirish samarasini talab o`zgarishiga ta′siri daromad samarasi - bu ne′mat narxi o`zgarishi (almashish samarasi hisobga olinmaganda) natijasida real daromad o`zgarishining iste′molchi talabiga ta′siridir. daromad samarasi iste′molchining sotib olish imkoniyatini oshganligini ko`rsatadi va u bir byudjet chizig`idan boshqa byudjet chizig`iga iste′molchining optimal tovarlar majmuasiga o`tishini aks ettiradi. almashish samarasi - bu naflik darajasi o`zgarmaganda, tovarlar narxi o`zgarishi munosabati bilan iste′mol tovarlariga talab tarkibining o`zgarishidir. almashish samarasi x ne′mat narxini o`zgarishi natijasida y ne′matni qo`shimcha x ne′mat bilan almashtirilishini ifodalaydi. bu almashtirish befarqlik egri chizig`i tu1 bo`yicha bo`ladi. almashtirish samarasi 12 6 bozor sharoitida daromad samarasi va almashtirish samarasini ajratilishi, tovarlarga narx belgilashdagi qonuniyatlarni yaxshiroq tushunishga yordam beradi. biz daromad va almashtirish samaralarini normal tovarlar uchun ko`rib chiqdik. past kategoriyali tovarlar uchun daromad va almashtirish samaralari o`z xususiyatlariga ega. 7.5. yakka va bozor talabi bozor talabi alohida bozordagi iste′molchilarning individual talablari yig`indisi bilan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "daromad-iste'lol chizigi va uning tahlili"

11 9 vii-mavzu. daromad samarasi va almashtirish samarasi reja: 7.1. daromad - iste′mol chizig`i va uning tahlili 7.2. narx-iste′mol chizig`i va uning tahlili 7.3. daromad va almashtirish samarasi 7.4. yakka va bozor talabi...……….....……………………………… 7.1. “daromad-iste′mol chizig`i” tahlili daromadning o`zgarishi byudjet chizig`ini o`ziga parallel ravishda surilishiga olib keladi, nima uchun deganda, narxlar nisbati o`zgarmaydi. daromad oshganda, byudjet chizig`i o`ngga-yuqoriga suriladi, kamayganda pastga-chapga suriladi. xuddi shunday siljishlar ne′matlar narxi bir xil o`zgarganda ham sodir bo`ladi. narxlarning pasayishi real daromadni oshiradi, natijada byudjet chizig`i o`ngga-yuqoriga suriladi. xuddi shunday narxlarning o`sishi, real daromadni kamaytiradi - byudjet chizig`i pastga-chapga s...

This file contains 11 pages in PDF format (370.6 KB). To download "daromad-iste'lol chizigi va uning tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: daromad-iste'lol chizigi va uni… PDF 11 pages Free download Telegram