iste′molchining nafliligi

PDF 20 pages 426.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 426.8 KB

File type PDF

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

99 ne′matlarning nafliligi iste′molchining daromadi iste′molchining nimani afzal iste′molchining nimani afzal ko`rishi qaysi ne′matlar majmuasini xarid qilish qaysi ne′matlar majmuasini xarid qilish xususida yakuniy qaror qabul qilish ne′matlarning nafliligi vi -mavzu. iste′molchi tanlovi nazariyasi reja: 6.1. iste′molchi tanlovi va naflilik tushunchasi 6.2. iste′molchi talabining alohida xususiyatlari 6.3. iste′molchining afzal ko`rishi qoidalari 6.4. byudjet cheklanganligi va iste′molchining muvozanatlilik sharti 6.1. iste′molchi tanlovi va naflilik tushunchasi bozor talabining shakllanishi asosida shaxsiy (individual) talab yotadi, ya′ni alohida iste′molchining talabi, har bir shaxs o`zining fiziologik ehtiyojlarini qondirish uchun qandaydir mahsulotdan, qanchadir sotib olishi kerak, sotib olish uchun ma′lum miqdorda mablag`i bo`lishi kerak. iste′molchining mablag`i cheklangan. iste′molchi har doim tanlov oldida turadi va tanlov chog`ida quyidagi uchta savolga javob izlaydi: 1. nimani xarid qilish? 2. xarid qilinadigan ne′matning narxi qancha? 3. ne′matni harid qilish uchun mablag` yetarlimi? birinchi savolga javob berish uchun ne′matning iste′molchi uchun naflilik darajasini aniqlash, ikkinchi savolga javob berish uchun - ne′matning …

2 / 20

 b; b  c;  a  c. iste′molchi a va b ne′matlar majmuasidan a majmuani b ga (a>b) yoki b majmuani a ga nisbatan (b>a) ko`proq xohlashi yoki ikkalasini ham naflik darajasi bir xil deb qarashi mumkin iste′molchi har doim ne′matning kamroq miqdoridan ko`prog`ini xarid qilishga moyil har bir iste'molchi turli xil ne'matlardan iste'mol qilishni istaydi substitutsiya (o`rin bosa olish) tranzitivlik ne′matlarni turkumlash va solishtira olish iste′molning to`yinmasligi iste′mol turi- ning xilma-xilligi 6.1-rasm. iste′molchi tanlovning asosiy elementlari iste′mol nazariyasi ma′lum bir aksiomalarga asoslanadi va ular 6.2- rasmda keltirilgan. iste′molchi qaror qabul qilishda, mavjud imkoniyat doirasida maksimal darajada o`z ehtiyojini qondirishga, turmush farovonligi darajasini oshirishga harakat qiladi. ushbu ehtiyojni qondirish darajasi naflilik (utility) deyiladi. 6.2-rasm. iste′molchi tanlovning asosiy postulatlari ne′matning nafliligi - ne′matning insonning bir yoki bir nechta ehtiyojini qondira olish xususiyatidir. iste′mol nazariyasida ne′mat - bu iste′molchining ehtiyojini qondira oladigan har qanday iste′mol ob′ektidir. 10 1 ko`p hollarda …

3 / 20

hajmi narxiga ta′sir qiluvchi muhim omillardan biri hisoblanadi. ular ketma-ket iste′mol qilinadigan biror ne′matdan olinadigan nafning iste′molchi uchun kamayish xususiyati mavjudligi to`g`risidagi qonuniyatni aniqlashgan. masalan, chanqagan inson bir stakan mineral suvni zo`r qoniqish bilan ichadi, ikkinchi stakan suv birinchi stakan suvga nisbatan kamroq, uchinchisi esa - ikkinchisiga nisbatan kamroq naf beradi. bu holat toki oxirgi stakan suv beradigan naf nolga teng bo`lguncha davom etadi. bunda umumiy naf (total utility) ortib boradi, lekin har bir keyingi stakan suvdan olinadigan qo`shimcha, ya′ni chekli naf (marjinal utility) kamayib boradi. iste′molchi harakatini aniqroq tahlil qilish uchun naflilik funksiyasidan foydalanamiz. naflilik funksiyasi - iste′molchining iste′mol qiladigan ne′matlar hajmi bilan, uning ushbu ne′matlarni iste′mol qilish natijasida oladigan naflilik darajasini ifodalaydi: tu  f x1, x2 ,..., xn  , bu yerda tu- umumiy naflilik darajasi; hajmi. x1 , x2 ,..., xn - 1, 2, ..., n - ne′matlar 10 2 d s d s naflilik nazariyasi …

4 / 20

qlangan hamda narx bilan ne′matning zaxirasi o`rtasidagi bog`liqlik aniqlangandan so`ng topildi. hamma gap shundaki, suv zaxiralari tabiatda mo`l, olmos esa juda kam uchraydigan noyob va taqchil resurs sanaladi. shunga mos suvning narxi arzon, olmosniki esa esa qimmat. buni quyidagi rasmdan ham ko`rish mumkin (6.3-rasm). p p pe pe qe q a) suv qe q b) olmos 6.3-rasm. suv va olmos paradoksi ne'matlarning narxi ularning tabiatdagi yoki iste'molchi ixtiyoridagi zaxirasiga bog`liq. ne'matlarning zaxirasi qancha ko`p bo`lsa, qo`shimcha birlik ne′mat qimmati shuncha past bo`ladi va ularning narxi shuncha arzon bo`ladi. aksincha, ularning zaxirasi qancha kam bo`lsa, qo`shimcha birlik ne′mat qimmati shuncha yuqori va narxi shuncha qimmat bo`ladi. demak, ne′matning narxi uning umumiy nafliligi bilan emas, balki chekli 10 3 i nafliligi bilan belgilanadi. shunday ekan, ne'matlar narxi ularning chekli nafliligiga to`g`ri, zaxirasiga esa teskari proporsional bo`ladi. umumiy naflilik biror ne′matdan ketma-ketlikda iste′mol qilib borilganda ulardan olingan jami naflilik yig`indisini ifodalaydi va u …

5 / 20

y naflilik q* nuqtada maksimal darajaga erishganda, chekli naflilik (mu) nolga teng bo`ladi. odatda, biror ne′matni iste′mol qilish oshganda (boshqa ne′matlar iste′moli hajmi o`zgarmaganda), umumiy naflilik darajasi oshadi. demak chekli naflilik musbat mu  0 . shu bilan birga, biror ne′matdan qo`shimcha bir birlik iste′mol qilganda (boshqa ne′matlar iste′moli hajmi o`zgarmaganda), qo`shimcha iste′mol qilingan birlik oldingisiga nisbatan kamroq naf beradi va uning bu xususiyatiga chekli naflilikning kamayish qonuni deyiladi. matematik tilda bu naflilik funksiyasining ikkinchi tartibli hosilasi noldan kichik degani: mu ' 2u x 2 0 talabni aniqlashning asosida chekli nafligining kamayish qonuni yotadi. shu sababli ishlab chiqaruvchilar mahsulot sotish hajmini ko`paytirishlari uchun qo`shimcha sotiladigan mahsulotlar narxiga chegirma berishlari kerak bo`ladi. max q* q 10 5 6.2. iste′molchi talabining alohida xususiyatlari ratsional iste′molchiga xos tanlovning umumiy qoidalari bilan birga ayrim iste′molchilarning didi va afzal ko`rishlari ta′sirida shakllanadigan alohida tanlov xususiyatlari ham mavjud. ayrim iqtisodiy adabiyotlarda iste′molchi talabi funksional va nofunksional …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iste′molchining nafliligi"

99 ne′matlarning nafliligi iste′molchining daromadi iste′molchining nimani afzal iste′molchining nimani afzal ko`rishi qaysi ne′matlar majmuasini xarid qilish qaysi ne′matlar majmuasini xarid qilish xususida yakuniy qaror qabul qilish ne′matlarning nafliligi vi -mavzu. iste′molchi tanlovi nazariyasi reja: 6.1. iste′molchi tanlovi va naflilik tushunchasi 6.2. iste′molchi talabining alohida xususiyatlari 6.3. iste′molchining afzal ko`rishi qoidalari 6.4. byudjet cheklanganligi va iste′molchining muvozanatlilik sharti 6.1. iste′molchi tanlovi va naflilik tushunchasi bozor talabining shakllanishi asosida shaxsiy (individual) talab yotadi, ya′ni alohida iste′molchining talabi, har bir shaxs o`zining fiziologik ehtiyojlarini qondirish uchun qandaydir mahsulotdan, qanchadir sotib olishi kerak, so...

This file contains 20 pages in PDF format (426.8 KB). To download "iste′molchining nafliligi", click the Telegram button on the left.

Tags: iste′molchining nafliligi PDF 20 pages Free download Telegram