yirtqich-o‘lja tizim munosabatlarini sonli modellashtirish

DOCX 57 pages 317.9 KB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 317.9 KB

File type DOCX

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

r mavzu: yirtqich-o‘lja tizim munosabatlarini sonli modellashtirish topshirdi: qabul qildi: mundarija i .kirish 3 ii. asosiy qism i-bob. modellashtirish 1.1. model va modellashtirish tushunchalari 7 1.2 modellashtirish va uning fan, xalq-xo‘jaligining ahamiyati 12 ii-bob yirtqich-o‘lja sistemasi o‘zaro munosabati modeli. 2.1 o‘lja sonining o‘zgarishi….……………………………………………….23 2.2 lotka-volterra modeli 26 iii. xulosa 52 iv foydalanilgan adabiyotlar 54 kirish. o‘zbekiston respublikasi prezidentining qarori, 07.05.2020 yildagi pq-4708-son “matematika sohasidagi ta’lim sifatini oshirish va ilmiy-tadqiqotlarni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi. shu bilan birga, sohada yechimini topmagan qator masalalar matematika sohasidagi ta’lim sifati va ilmiy-tadqiqot samaradorligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish zaruratini ko‘rsatmoqda. jumladan: birinchidan, matematika ta’limotining ta’lim olish bosqichlari o‘rtasidagi uzviylik to‘liq ta’minlanmagan; ikkinchidan, umumta’lim maktablarida matematika darsliklari o‘quvchilarning yoshiga nisbatan fanni o‘zlashtirishni qiyinlashtiruvchi murakkab masalalardan iborat va boshqa fanlarda o‘tiladigan mavzular bilan uyg‘unlashtirilmagan; uchinchidan, matematikaga qiziquvchan, xalqaro olimpiadalar g‘oliblari bo‘lgan aksariyat iqtidorli yoshlarimiz hududlardan bo‘lishiga qaramasdan ularning kelgusi rivojlanishi uchun oliy ta’lim va ilm-fan …

2 / 57

sin: maktabgacha, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional, oliy ta’lim tashkilotlari va ilmiy muassasalar o‘rtasidagi yaqin hamkorlikni ta’minlovchi yaxlit tizimni shakllantirish; ilg‘or xorijiy tajriba asosida maktabgacha yoshdagi bolalarda ilk matematik tasavvurlarni shakllantirish bo‘yicha zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy qilish; umumiy o‘rta va o‘rta maxsus ta’lim muassasalarida matematika fanlarini o‘qitish sifatini oshirish, hududlarda matematika faniga ixtisoslashtirilgan maktablar faoliyatini rivojlantirish hamda yangi maktablarni tashkil etish; hozirgi vaqtda atrof-muhitni muhofaza qilish masalalari muhim ahamiyatga ega. bu muammolarni hal etishda muhim qadam ekologik tizimlarning matematik modellarini ishlab chiqishdir. hozirgi bosqichda ekologiyaning asosiy vazifalaridan biri tabiiy tizimlarning tuzilishi va faoliyatini o'rganish, umumiy qonuniyatlarni izlashdir. matematik ekologiyaning rivojlanishiga hissa qo'shgan matematika ekologiyaga, ayniqsa uning differensial tenglamalar nazariyasi, barqarorlik nazariyasi, optimal boshqarish nazariyasi kabi bo'limlariga katta ta'sir ko'rsatdi. matematik ekologiya sohasidagi dastlabki ishlardan biri a.d. lotki (1880 - 1949) birinchi bo'lib yirtqich va o'lja munosabatlari bilan bog'liq bo'lgan turli xil populyatsiyalarning o'zaro ta'sirini tasvirlab bergan. yirtqich-o'lja modelini o'rganishga katta …

3 / 57

ror holatdan ikkinchisiga o'tkazish, undan foydalanish yoki uni qayta tiklash maqsadida amalga oshirilishi mumkin. ta'limni rivojlantirish va uni zamonaviy bosqichga olib chiqish jamiyatni axborotlashtirishning ustuvor yo'nalishlari toifasiga kiritadi. kasbiy va shaxsiy faoliyati rivojlantirish uchun zarur bo'lgan asosiy bilimlarni egallash muhim ahamiyatga ega. egallagan bilimlarning konstruktivligi emas, balki ularni ko’zlangan maqsadlarga muvofiq qo’llash qobiliyati rivojlantirish ham muhimdir. shu nuqtai nazardan, tizimli tahlil metodologiyasiga asoslangan modelli yondashuv alohida o'rin tutadi. modelli yondashuvning xilma xil imkoniyatlari mavjud bo’lib, ulardan bugungi kunda rasmiy modellar va modellashtirish usullari orqali keng foydalanilmoqda. matematik modellar tavsifning qiyinchiliklari tufayli murakkab va katta tizimlarni o'rganish odatda immitatsiya (simulyatsiya) usullari bilan amalga oshiriladi. zamonaviy axborot kommunikatsiya texnologiyalarining privojlanishi nafaqat modellashtirish tizimlarining imkoniyatlarini kengaytiribgina qolmay, balki ishlab chiqilgan modellarning xilma-xilligini va ularni amalga oshirish usullarini keng qo'llash imkonini beradi. shu sabablarga ko'ra, kompyuterli modellashtirish bugungi kunda barcha sohalardag tadqiqotlarni avtomatlashtirish, tajriba va tizimlarni loyihalashning ko'plab murakkab muammolarini hal qilish vositasiga aylandi. …

4 / 57

x asrdagi modellashtirish usullari hozirgi zamon fanlarining hamma sohalariga muvaffaqiyat keltirdi. model tuzish jarayoni modellashtirish deb ataladi. modellashtirish deganda biror ob‟ektni ularning modellari yordamida tadqiq qilish mavjud predmet va hodisalarning modellarini yasash va o„rganish tushuniladi. modellashtirish uslubidan hozirgi zamon fanlari keng foydalanmoqda. u ilmiy-tadqiqot jarayonini yengillashtiradi, ba‟zi hollarda esa murakkab ob’ektlarni o‘rganishning yagona vositasiga aylanadi. mavhum ob’ekt, olisda joylashgan ob’ektlar, juda kichik hajmdagi ob’ektlarni o‘rganishda modellashtirishning ahamiyati beqiyosdir. modellashtirish uslubidan fizika, astronomiya, biologiya,iqtisodiyot fanlarida ob‟ektning faqat ma‟lum xususiyat va munosabatlarini aniqlashda ham foydalaniladi. 1.1 model va modellashtirish tushunchalari "model" so’zi lotincha bo’lib (modulus), o’lchov, namuna, norma kabi ma’nolarni bildiradi. model deganda biror ob’ekt yoki ob’ektlar tizimining obrazi yoki namunasi tushuniladi. modellarni turli xil usullar yordamida hosil qilinadi. masalan, biror ob’ektning shaklini - predmetli model (maket) shaklida, informatsion aloqalar -informatsion model, matematik formulalar yordamida aniqlangan funksional bog’lanishlar-matematik model shaklida ifodalanadi. yerning modeli deb globusni, osmon va undagi yulduzlar modeli deb planetariy …

5 / 57

an tomonining tabiatiga ko’ra; - vaqtga nisbatan; - tizim xolatini ifodalash uslubiga ko’ra; - imitatsiya qilinadigan jarayonlarning tasodifiylik darajasiga ko’ra; - modelni amalga oshirish usullari(yo’llari)ga ko’ra. shulardan ob‟ektning imitatsiya qilinadigan jarayonlarning tabiatiga ko’ra modellar quyidagi turlarga ajratilgan: 1. kibernetik yoki funksional modellar- ularda simulyatsiya(imitatsiya) qilingan ob'ekt hisobga olinadi. ichki tuzilishi noma'lum bo'lgan "qora quti" ga5o’xshash. bunday "qora quti" ning ishlashini chiqish signallarini bog'laydigan matematik tenglama, grafik yoki jadval bilan tasvirlash mumkin bo’lgan (reaktsiyalar) kirish (stimuli) qurilmalardir. ularning tuzilishi va ishlash tamoyillar, xatti-harakatlari o'rganilayotgan ob'ekt bilan hech qanday aloqasi yo'q, lekin shunga o'xshash tarzda ishlaydi. masalan, kompyuterdagi shashka o'yinini taqdim qiluvchi dastur 2. tarkibiy modellar- bularning tuzilishi modellashtirishning tuzilishiga mos keladigan modellardir. bunga misollar sifatida buyruq postlari mashg'ulotlari, o'zo'zini boshqarish kunlik sxemalari, elektron sxemalar va boshqalar. 3. axborotli modellar- maxsus tanlangan qiymatlar va ularning o'ziga xos qiymatlari, o'rganilayotgan ob'ektni tavsiflovchi xarakteristkalari, og'zaki ajratish jadval, grafik va matematik axborot modellaridir. masalan, talabaning …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yirtqich-o‘lja tizim munosabatlarini sonli modellashtirish"

r mavzu: yirtqich-o‘lja tizim munosabatlarini sonli modellashtirish topshirdi: qabul qildi: mundarija i .kirish 3 ii. asosiy qism i-bob. modellashtirish 1.1. model va modellashtirish tushunchalari 7 1.2 modellashtirish va uning fan, xalq-xo‘jaligining ahamiyati 12 ii-bob yirtqich-o‘lja sistemasi o‘zaro munosabati modeli. 2.1 o‘lja sonining o‘zgarishi….……………………………………………….23 2.2 lotka-volterra modeli 26 iii. xulosa 52 iv foydalanilgan adabiyotlar 54 kirish. o‘zbekiston respublikasi prezidentining qarori, 07.05.2020 yildagi pq-4708-son “matematika sohasidagi ta’lim sifatini oshirish va ilmiy-tadqiqotlarni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi. shu bilan birga, sohada yechimini topmagan qator masalalar matematika sohasidagi ta’lim sifati va ilmiy-tadqiqot samarado...

This file contains 57 pages in DOCX format (317.9 KB). To download "yirtqich-o‘lja tizim munosabatlarini sonli modellashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: yirtqich-o‘lja tizim munosabatl… DOCX 57 pages Free download Telegram