aromatik nitrobirikmalar

PPT 25 pages 1.1 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPT

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint 11-mavzu:aromatik nitrobirikmalar reja: 1. aromatik nitrobirikmalarning olinishi va xossalari. 2.nitrolovchi reagentlar. nitro- guruhning elektrofil almashinish reaksiyasi tezligiga va yo`nalishiga ta`siri. 3.nitrobirikmalarning qisman qaytarilish maxsulotlari. 4.nitrobirikmalarning tautomerlanishi, dimerlanish, kondensatsiya reaksiyalari. aromatik nitrobirikmalar tuzilishida benzol halqasi bilan birgalikda – no2- nitroguruhi ishtirok etadigan birikmalarga nitrobirikmalar deyiladi. ular ikkiga: nitroguruhi benzol halqasida joylashgan va nitroguruhi yon zanjirda joylashgan nitrobirikmalarga bo’linadilar va quyidagicha nomlanadilar: nitroguruhning soniga qarab nitrobirikmalar mono-, dinitrobirikmalarga : nitroguruhi benzol halqasida joylashgan nitrobirikmalar katta ahamiyatga ega. ular bo’yoqlar, portlovchi moddalar, erituvchilar, hid beruvchi moddalar olishda xom ashyo sifatida ishlatiladilar. yog’ qator nitrobirikmalari kabi aromatik nitro-birikmalar ham yarim qutblangan tuzilishga egadirlar. nitroguruhi benzol halqasida joylashgan nitrobirikmalar olishish usullari. nitroguruhi halqada joylashgan nitrobirikmalar benzol va uning gomologlariga konsentrlangan nitrat va sulfat kislotalar aralashmasi (nitrolovchi aralashma) ta’sir ettirib olinadi. bunda birinchi nitroguruh 50-600c da halqadagi vodorod bilan oson almashadi, ikkinchi nitroguruh qiyinlik bilan almashinadi. almashinish m-holatdagi vodorod hisobiga boradi. uchinchi nitroguruh halqaga …

2 / 25

hosil bo’ladi: - yoki - holatdagi di- yoki trinitrobirikmalar tegishli nitroanilinlarni oksidlab olinadi: benzolning gomologlari benzolga qaraganda oson nitrolanadilar. masalan, toluolni nitrolaganda mono-, di- va trinitrotoluollar aralashmasi hosil bo’ladi: nitrolash reaksiyasining tezligi nitrolovchi aralashma tarkibiga va nitrolanayotgan uglevodorodlarning tuzilishiga bog’liq, benzolni nitrolash uchun 90% li sulfat kislota ishlatiladi. sulfat kislota konsentratsiyasining 90% dan 80% ga kamayishi nitrolash reaksiyasi tezligini 3000 marta kamayishiga sabab bo’ladi. nitrolash reaksiyasining mexanizmi quyidagicha. sulfat kislota eritmasida nitrat kislota quyidagicha dissotsiyalanadi: toza nitrat kislota nitrolash sharoitida quyidagicha dissotsialanadi: aralashmada no2+ - nitroniy ionining bo’lishligi ko’pchilik usullar bilan isbotlangan. hosil bo’lgan nitroniy ioni benzol halqasi bilan dastlab -so’ngra -kompleks hosil qiladi va proton (vodorod ioni) ajralishi bilan nitrobenzolni hosil qiladi. ajralgan proton bisulfat ioni bilan birikib sulfat kislotani hosil qiladi. fizik xossalari. tuzilishida bitta nitroguruhi bo’lgan nitrobirikmalar suyuq yoki qattiq moddalar bo’lib, rangsiz yoki och sariq rangli bo’ladi. suvda erimaydi. suvdan og’ir. achchiq danak hidiga ega, zaharli. …

3 / 25

1842 yilda rus olimi n.n. zinin tomonidan kashf etilgan. birinchi marta nitrobenzol ammoniy sulfit bilan qaytarilib anilin hosil qilingan. bu reaksiyaning ochilishi kimyo sanoatidagi yirik kashfiyotlardan biri hisoblanadi. chunki aromatik aminobirikmalar bo’yoq, tibbiy dori –darmonlar, fotoximikatlar tayyorlashda katta ahamiyatga ega. aromatik nitrobirikmalarni qaytarilganda reaksiya sharoitiga qarab, turli birikmalar hosil bo’ladi. aromatik aminobirikmalar qaytarilish jarayonining oxirgi mahsuloti hisoblanadi. ular, asosan, nitrobirikmalarni kislotali sharoitda qaytarib olinadilar. neytral, ishqoriy va kuchsiz kislotali muhitlarda reaksiyani turli oraliq mahsulotlar hosil bo’lish bosqichlarida to’xtatib qolish mumkin. nitrobirikmalarning qaytarish mexanizmini gaber va v.o. lukashevichlar o’rganganlar. nitrobenzolni qaytarilish sxemasini quyidagicha tasavvur etish mumkin: neytral va kuchsiz kislotali muhitlarda 3-4 reaksiyalar hosil bo’lib, kislotali muhitda oraliq mahsulotlarni ajratib olib bo’lmaydi. neytral muhitda nitrobenzol bilan fenilgidroksilaminni ajratib olish mumkin. ishqoriy muhitda 5-8 reaksiyalar sodir bo’ladi va bu sharoitda oraliq mahsulotlarni ajratib olish mumkin. aromatik nitrobirikmalar qaytarilishi bosqichma bosqich sodir bo`ladi. nitrobenzol ishqorning spitdagi ertmasida zn yordamida qaytarilsa azobenzol hosil bo`ladi. …

4 / 25

nisbatan o- yoki p- holatlarda galogayen yoki nitroguruh bo’lsa, ular (galogen yoki nitroguruh) gidroksil, alkoloksil yoki aminoguruhi bilan oson almashina oladilar: nitroguruhga nisbatan o- yoki p- holatlardagi o’rinbosarlarni qo’zg’aluvchanligiga sabab, nitroguruh ta’sirida bu holatlarda elektron bulutining zichligi kamayadi va nisbatan musbat zaryad tutadi. bu esa xujum qilayotgan elektrofil agentni o- yoki p- holatlardagi o’rinbosarlar bilan almashinishini osonlashtiradi. nitroguruhi yon zanjirda joylashgan nitrobirikmalar olinish usullari. nitroguruhi yon zanjirda joylashgan nitrobirikmalarni olishda yog’ qatori nitrobirikmalarni olishdagi usullardan foydalanish mumkin. 1.benzol gamologlarni yuqori haroratda suyultirilgan nitrat kislota bilan nitrolash (konovalov reaksiyasi). reaksiya quyidagi mexanizm orqali boradi: 2. yon zanjirda galogen tutgan aromatik birikmalarga kumush nitrit ta’sir ettirib olinadi: fizik va kimyoviy xossalari. nitroguruhi yon zanjirda joylashgan nitrobirikmalar suyuq yoki qattiq moddalar bo’lib, suvda yomon eriydi. 1. bular qaytarilganlarida aminobirikmalarni hosil qiladilar: 2.ishqorlar bilan ta’sir etilganda tuz hosil qiladilar: bu reaksiya nitroguruhi yon zanjirda joylashgan birkmalarni nitrguruhi halqada joylashgan birkmalardan farqlash uchun ishlatiladi. nitroguruhi …

5 / 25

ishda ishlatiladi. trinitrotoluol (trotil). toluolni nitrolab olinadi. 80,60c da suyuqlanadigan sariq rangli kristall, portlovchi modda. c 6 h 5 ch 3 + hono 2 c 6 h 5 ch 2 no 2 + h 2 o c 6 h 5 ch 3 + hono 2 c 6 h 5 ch 2 no 2 + h 2 o rh + no 2 . r . + hno 2 ; r . + no 2 . rno 2 rh + no 2 . r . + hno 2 ; r . + no 2 . rno 2 c 6 h 5 ch 2 cl + agno 2 c 6 h 5 ch 2 no 2 + agcl c 6 h 5 ch 2 cl + agno 2 c 6 h 5 ch 2 no 2 + agcl c 6 h 5 ch 2 no 2 [h] c 6 h 5 ch 2 …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aromatik nitrobirikmalar"

prezentatsiya powerpoint 11-mavzu:aromatik nitrobirikmalar reja: 1. aromatik nitrobirikmalarning olinishi va xossalari. 2.nitrolovchi reagentlar. nitro- guruhning elektrofil almashinish reaksiyasi tezligiga va yo`nalishiga ta`siri. 3.nitrobirikmalarning qisman qaytarilish maxsulotlari. 4.nitrobirikmalarning tautomerlanishi, dimerlanish, kondensatsiya reaksiyalari. aromatik nitrobirikmalar tuzilishida benzol halqasi bilan birgalikda – no2- nitroguruhi ishtirok etadigan birikmalarga nitrobirikmalar deyiladi. ular ikkiga: nitroguruhi benzol halqasida joylashgan va nitroguruhi yon zanjirda joylashgan nitrobirikmalarga bo’linadilar va quyidagicha nomlanadilar: nitroguruhning soniga qarab nitrobirikmalar mono-, dinitrobirikmalarga : nitroguruhi benzol halqasida joylashgan nitrobirikmalar katta a...

This file contains 25 pages in PPT format (1.1 MB). To download "aromatik nitrobirikmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: aromatik nitrobirikmalar PPT 25 pages Free download Telegram