mantiq ilmi

PPTX 68 стр. 1,3 МБ Бесплатная загрузка

68 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 68

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 68

10-mavzu: mantiq ilmining predmeti, asosiy qonunlari. tushuncha tafakkur shaklisifatida. 4-mavzu: mantiq ilmining predmeti, asosiy qonunlari. reja: 1. tafakkur - mantiq ilmining o'rganish ob'ekti sifatida. 2. tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlari. mantiq “logika” – grekcha “logike” so'zidan olingan bo'lib “so'z”, “fikr”, “qonuniyat” ma'nolarini anglatadi. arabcha “mantiq” so'ziga mazmunan mos keladi. bilish murakkab, ziddiyatli, turli xil darajalarda va shakllarda amalga oshadigan jarayondir. uning dastlabki bosqichini hissiy bilish - insonning sezgi organlari yordamida bilish tashkil etadi. bu bosqichda predmet va hodisalarning tashqi xususiyatlari va munosabatlari, ya'ni ularning tashqi tomonida bevosita namoyon bo'ladigan va shuning uchun ham inson bevosita seza oladigan belgilari haqida ma'lumotlar olinadi. hissiy bilish 3 ta shaklda: sezgi, idrok va tasavvur shaklida amalga oshadi. sezgi predmetning birorta tashqi xususiyatini (masalan, rangini, shaklini, ta'mini) aks ettiruvchi yaqqol obrazdir. idrok predmetning yaxlit yaqqol obrazi bo'lib, u mazkur predmet haqidagi turli xil sezgilarni sintez qilish natijasida hosil bo'ladi. alohida olingan sezgilardan farqli o'laroq, idrok …

2 / 68

r. mantiq fanining ahamiyati ilmiy izlanishning umumiy usuli; tafakkur madaniyatini yanada takomillashtirish vositasi; ijodiy tashabbusni rivojlantiruvchi omil; to'g'ri xulosa chiqarish va muxokama qilish negizi. ta'lim berishning ratsional (aql) asosi; ilmiy e'tikodning shakllanishida muhim vosita; exmdan foydalanish kaliti; siyosiy va axlokiy madaniyatni shakllantiruvchi omil. formal mantiq formal mantiq – tafakkurning strukturasini fikrning konkret mazmuni va taraqqiyotidan chetlashgan holda nisbatan mustaqil ravishda olib o'rganadi, uning diqqat markazida muhokamani to'g'ri qurish bilan bog'liq qoidalar va mantiqiy amallar yotadi. formal mantiqga to'g'ri tafakkur shakllari va qonunlarini o'rganuvchi falsafiy fan, deb ta'rif berish mumkin. dialektik mantiq, formal mantiqdan farqli o'laroq, tafakkurni uning mazmuni va shakli birligida hamda taraqqiyotida olib o'rganadi. matematik mantiq esa tafakkurni matematik metodlar yordamida tadqiq etadi. u hozirgi zamon matematikasining muhim yo'nalishlaridan biri bo'lib, tafakkurni mantiqiy hisoblash deb ataladigan yuqori darajada abstraktlashgan va formallashgan sistemada tahlil qiladi. forobiyning mantiq ilmini ahamiyati haqidagi fikri «bizning maqsadimiz aqlni, xatoga yo'l qo'yish mumkin bo'lgan barcha …

3 / 68

ma'lum bir predmet yoki hodisa haqida aytilgan ayni bir fikr ayni bir muhokama doirasida ayni bir vaqtda o'z – o'ziga tengdir. fozil yo'ldosh o'g'lining quyidagi misralari misol bo'la oladi: qo'lingdan kelgancha chiqar yaxshi ot, yaxshilik qil bolam, yomonlikni ot, nasihatim yod qilib ol farzandim, yolg'iz yursa chang chiqarmas yaxshi ot. nozidlik qonuni ayni bir predmet yoki hodisa haqida aytilgan ikki o'zaro bir-birini istisno qiluvchi(qarama-qarshi yoki zid) fikr bir vaqtda va bir xil nisbatda birdaniga chin bo'lishi mumkin emasligini, hech bo'lmaganda ulardan biri albatta xato bo'lishini ifodalaydi. “bu dori shirin” va “bu dori achchiq” mulohazalarining esa ikkalasi bir vaqtda, bir xil nisbatda xato bo'lishi mumkin. chunki dori shirin ham, achchiq ham bo'lmasligi, balki bemaza yoki nordon bo'lishi mumkin. . istisno qonuni nozidlik qonunining mantiqiy davomi bo'lib, fikrning to'liq mazmunini qamrab olib bayon qilingan ikki zid fikrdan biri chin, boshqasi xato, uchinchisiga o'rin yo'q ekanligini ifodalaydi. toshkent –o'zbekistonning poytaxti. toshkent-o'zbekistonning poytaxti emas. …

4 / 68

asining mazmunini fanning muhim belgtlari,tushunchalari,qonunlari, bilimlar sistemasidan iborat bo'lishi,dunyoqarashida ishtirok qilishi va shukabilar tashkil qiladi. tushuncha hajmi – tushunchada fikr qilinayotgan predmetlar yig'indisi 1. yakka va umumiy tushunchalar 2. ayiruvchi va to'plovchi tushunchalar 3. cheksiz va cheklangan tushunchalar tushunchaning mazmuni va hajmi o'rtasidagi teskari nisbat qonuni – tushunchaning hajmi kengaytirilsa, mazmuni torayadi va aksincha hajmi toraytirilsa , mazmuni kengayadi. 2.tushuncha turlari va ular o'rtasidagi munosabatlar.tushunchalar bilan olib boriladigan mantiqiy amallar. tushunchalar umumiy belgilariga ko'ra taqqoslanadigan tushunchalar – umumiy belgilarga ega , mazmuni va hajmi jihatidan bir-biriga yaqin turgan tushunchalar. taqqoslanmaydigan tushunchalar – bir-biri bilan uzviy aloqada bo'lgan, ko'p hollarda moddiy yoki ideal bo'lishdan boshqa umumiy belgiga ega bo'lmagan predmetlarni aks ettiruvchi tushunchalar. taqqoslanadigan tushunchalar sig'ishadigan tushunchalar (hajmiga ko'ra) sig'ishmaydigan tushunchalar (hajmiga ko'ra) moslik munosabati qisman moslik munosabati bo'ysunish munosabati birga bo'ysunish munosabati qarama-qarshilik munosabati zidlik munosabati takkoslanmaydigan tushunchalar chalachul pingvin takkoslanadigan tushunchalar xrizantema lola 2. hukm hukm – predmetga ma'lum …

5 / 68

ir ishbilarmon rejasi ish yuritmaydi. juz'iy tasdiq hukm “ba'zi s-p dir” ba'zi talabalar ma'suliyatli. juz'iy inkor hukm “ba'zi s-p emas” ba'zi talabalar sport bilan shug'ullanmaydilar. oddiy xukm predikat mazmuniga ko'ra oddiy hukm turlari atributiv hukmlar –biror sifat yoki xususiyatning predmetga xosligi yoki xos emaslini , qat'iy qilib ko'rsatiladi. munosabat hukmlar –ikki va undan ortiq predmetlar o'rtasida muayyan munosabatlarning bo'lishi yoki bo'lmasligini ifodalagan xukmlar. hukmlarning modalligi – hukmlarda predikatning sub'ektga tegishli yoki tegishli emasligi haqidagi fikr qat'iy, kuchli (zaruriy) yoki qat'iy bo'lmagan, kuchsiz (ehtimol) tasdiq yoki inkor shaklda ifodalanuvchi fikr. muloxazalar (xukm) takkoslanadigan muloxazalar takkoslanmaydigan muloxazalar taqqoslanadigan mulohazalar – umumiy belgilarga ega , mazmuni va hajmi jihatidan bir-biriga yaqin turgan mulohazalar. taqqoslanmaydigan mulohazalar – bir-biri bilan uzviy aloqada bo'lgan, ko'p hollarda moddiy yoki ideal bo'lishdan boshqa umumiy belgiga ega bo'lmagan fikrlarni aks ettiruvchi mulohazalar. xulosa chikarish xulosa - bir yoki bir necha hukmlardan muqarrar ravishda yangi boshqa bir hukm keltirib chiqarishdan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 68 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mantiq ilmi"

10-mavzu: mantiq ilmining predmeti, asosiy qonunlari. tushuncha tafakkur shaklisifatida. 4-mavzu: mantiq ilmining predmeti, asosiy qonunlari. reja: 1. tafakkur - mantiq ilmining o'rganish ob'ekti sifatida. 2. tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlari. mantiq “logika” – grekcha “logike” so'zidan olingan bo'lib “so'z”, “fikr”, “qonuniyat” ma'nolarini anglatadi. arabcha “mantiq” so'ziga mazmunan mos keladi. bilish murakkab, ziddiyatli, turli xil darajalarda va shakllarda amalga oshadigan jarayondir. uning dastlabki bosqichini hissiy bilish - insonning sezgi organlari yordamida bilish tashkil etadi. bu bosqichda predmet va hodisalarning tashqi xususiyatlari va munosabatlari, ya'ni ularning tashqi tomonida bevosita namoyon bo'ladigan va shuning uchun ham inson bevosita seza oladigan belgilar...

Этот файл содержит 68 стр. в формате PPTX (1,3 МБ). Чтобы скачать "mantiq ilmi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mantiq ilmi PPTX 68 стр. Бесплатная загрузка Telegram