isbot va raddiya, ularning asosiy qoidalari.

DOCX 215 pages 5.4 MB Free download

215 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.4 MB

File type DOCX

Pages 215

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 215

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi «___________________________» kafedrasi «__________________________ » fanidankurs ishi bajardi: _____________________ guruh talabasi rahbar: _____________________ toshkent 2025 mavzu: isbot va raddiya, ularning asosiy qoidalari reja: 1.mantiq ilmining predmeti va asosiy qonunlari 2.tushuncha va uning turlari. 3.tushunchalar bilan bajariladigan mantiqiy amallar. 4.xukm – tafakkur shakli. xulosa chiqarish. 5. isbot va raddiya, ularning asosiy qoidalari. 1. mantiq ilmining predmeti va asosiy qonunlari. mantiq ilmi qadimgi fanlardan biri bo'lib, asrlar davomida g'arb va sharqning ta'lim tizimida o'rganilishi zarur bo'lgan fanlardan biri bo'lib kelgan. mantiq ilmini o'rganish insonga olamni bilish, bilimlarini ko'paytirish, atrofdagi odamlar bilan muloqotni to'g'ri tashkil qilish uchun hizmat qiladi. mantiq ilmi hamma vaqt umuman barcha bilimlarni, shu jumladan falsafiy bilimlarni o'rganishning ham zaruriy sharti hisoblangan. fikrimizni dalillash uchun buyuk mantiqshunos olim abu nasr forobiyning “falsafani o'rganishdan oldin nimani bilish kerakligi to'g'risida” risolasiga murojaat qilamiz. forobiy bu asarida shunday …

2 / 215

va o'zining muholiflari bilan dunyoviy va oxirat ishlari haqida bahs-munozara yuritganligi sababli o'z so'zlarida “mezonga” muhtoj bo'ldi. gap o'z zoti bilan rostni ham, yolg'onni ham o'z ichiga olish ehtimoli borligidan mezon yordamida uni izchil tekshirish va shu yo'sinda uning shubhali erini tuzatish kerak bo'lgan. zeroki, bu bilan mubohasalarda so'zlardan tuzilgan sillogizmlarning kishini adashtiruvchi yolg'oni ham, haqiqatni ochuvchi rosti ham ayon qilingan. inson shu mezonni topdi.uni mantiq deyiladi.”[footnoteref:2]1 [2: 1. abu rayxon beruniy. geodeziya. t., 1982. –b.64] mantiq – (grek. logos – so'z, fikr, nutq, aql) tafakkur qonunlari va shakllari haqidagi fan. mantiq (logika) eng qadimgi fanlardan biri bo'lib, uning asoschisi yunon faylasufi aristoteldir. “mantiq” atamasi logika terminiga ekvivalent xisoblanadi. falsafiy adabiyotlarda dialektik mantiq bilan formal mantiq mavjudligi ta'kidlanadi. bularning birinchisi tafakkur shakllarini ularning rivojlanishida olib qarasa, ikkinchisi ularni shakllangan fikrlar sifatida o'rganadi. shuningdek, dialektik mantiq tafakkurni uning mazmuni va shakli birligida olib o'rgansa, formal mantiq fikrning shaklini uning konkret mazmunidan …

3 / 215

an deb ta'riflagan. mantiq ilmining fanlar tizimidagi o'rni va unda o'rganadigan masalalar doirasidan kelib chiqib, uni “propedevtika” ya'ni boshqa fanlarni o'rganishgatayyorlovchi fan deb atash mumkin. formal mantiqning asosiy qonunlari. formal logika qonunlari deb fikrlar o'rtasidagi shunday aloqaga aytamizki, bunda mantiqiy o'zgarishlarni har qanday konkret fikr mazmuni bilan qanchalik almashtirsak ham to'g'ri (haqiqiy) muhokama hosil bo'laveradi. formal logikaning asosiy qonunlari ayniyat, ziddiyat, uchinchisi mustasno, etarli asos qonunlaridir. ayniyat qonuni. bu qonunga ko'ra bir muhokama doirasida ishlatiladigan har bir tushuncha, termin bir ma'noda, ya'ni o'z ma'nosida ishlatilishi kerak. agar fikrlar bir hil xajmga ega bo'lsa, aytilgan fikrlar xajm jihatdan o'zgarmay qolsa, aynan fikrlardir. ayniyat qonuni a – a dir (a=a) formulasiga asoslanadi. masalan, “falsafiy qonunlar” va “tabiat, jamiyat va inson tafakkurining eng umumiy qonunlari” tushunchalari bir-biriga teng, aynandir. agar fikrlar o'z ma'nosida ishlatilmasa, u chalkash fikrga olib keladi va ayniyat qonuni buziladi. masalan, birovni aldab xato gapirgan odam yolg'onchidir. axmedov birovni tan …

4 / 215

kllanib qolgan. bu qonun fikrlash jarayonida ziddiyatga yo'l qo'ymaslikni talab qiladi va tafakkurning ziddiyatsiz hamda izchil bo'lishini ta'minlaydi. nozidlik qonuni ayni bir predmet yoki hodisa haqida aytilgan ikki o'zaro bir-birini istisno qiluvchi (qarama-qarshi yoki zid) fikr bir vaqtda va bir xil nisbatda birdaniga chin bo'lishi mumkin emasligini, xech bo'lmaganda ulardan biri albatta xato bo'lishini ifodalaydi. bu qonun «a ham v, ham v emas bo'la olmaydi» formulasi orqali beriladi. nozidlik qonuni qarama-qarshi va zid mulohazalarga nisbatan qo'llaniladi. bunda qarama-qarshi mulohazalarning har ikkalasi ham bir vaqtda xato bo'lishi mumkin; o'zaro zid mulohazalar esa bir vaqtda xato bo'lmaydi, ulardan biri xato bo'lsa, ikkinchisi albatta chin bo'ladi. qarama-qarshi mulohazalarda esa bunday bo'lmaydi, ya'ni ulardan birining xatoligidan ikkinchisining chinligi kelib chiqmaydi. masalan: «aristotel-mantiq fanining asoschisi» va «aristotel-mantiq fanining asoschisi emas» - bu o'zaro zid mulohazalardir. bu zid mulohazalarning har ikkalasi bir vaqtda xato bo'lmaydi. ulardan birinchisi chin bo'lgani uchun, ikkinchisi xato bo'ladi. o'zaro qarama-qarshi bo'lgan …

5 / 215

ilmi umuman har qanday zid mulohazalarni ta'qiqlamaydi, balki bir masala yuzasidan bir xil vaqt va munosabat doirasida o'zaro zid, qarama-qarshi mulohazalarni bayon qilish mumkin emasligini ta'kidlaydi. formal mantiq dialektik ziddiyatlar bilan mantiqiy ziddiyatlarni chalkashtirib yuborishni qoralaydi. mantiqiy tafakkurdagi ziddiyat bilan real hayot ziddiyatlarini, ya'ni dialektik ziddiyatni bir-biridan farqlash, ularni almashtirib yubormaslik zarur. chunki bulardan birinchisi tafakkurda yo'l qo'yib bo'lmaydigan ziddiyat bo'lsa, ikkinchisi buyum, hodisalar taraqqiyotining ichki manbaini tashkil qiladigan dialektik ziddiyatdir. birinchisi sub'ektiv, ikkinchisi ob'ektiv ziddiyatdir. noziddlik qonunini bilish va unga amal qilish raqibning, suhbatdoshning fikrlaridagi mantiqsizlikni aniqlash, ilmiy tahlilni izchil va chuqur mantiqiy asosda olib borish imkonini beradi. uchinchisi istisno qonuni nozidlik qonunining mantiqiy davomi bo'lib, fikrning to'liq mazmunini qamrab olib bayon qilingan ikki zid fikrdan biri chin, boshqasi xato, uchinchisiga o'rin yo'q ekanligini ifodalaydi. bu qonun «a v yoki v emasdir» formulasi orqali beriladi. uchinchisi istisno qonuni tushunchalar o'rtasidagi zid munosabatlarni ifodalaydi. agarda zid munosabatlar tushunchaning to'liq mazmunini …

Want to read more?

Download all 215 pages for free via Telegram.

Download full file

About "isbot va raddiya, ularning asosiy qoidalari."

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi «___________________________» kafedrasi «__________________________ » fanidankurs ishi bajardi: _____________________ guruh talabasi rahbar: _____________________ toshkent 2025 mavzu: isbot va raddiya, ularning asosiy qoidalari reja: 1.mantiq ilmining predmeti va asosiy qonunlari 2.tushuncha va uning turlari. 3.tushunchalar bilan bajariladigan mantiqiy amallar. 4.xukm – tafakkur shakli. xulosa chiqarish. 5. isbot va raddiya, ularning asosiy qoidalari. 1. mantiq ilmining predmeti va asosiy qonunlari. mantiq ilmi qadimgi fanlardan biri bo'lib, asrlar davomida g'arb va sharqning ta'lim tizimida o'rganilishi zarur bo'lgan fanlardan biri bo'lib kelgan. mantiq ilmi...

This file contains 215 pages in DOCX format (5.4 MB). To download "isbot va raddiya, ularning asosiy qoidalari.", click the Telegram button on the left.

Tags: isbot va raddiya, ularning asos… DOCX 215 pages Free download Telegram