surxandaryo viloyati o’simlik va hayvonot dunyosini o’rganish

PPTX 14 pages 752.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 752.0 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

termiz davlat pedagogika instituti tabiiy va aniq fanlar fakulteti geografiya va iqtisodiy bilim asoslari yo`nalishi 3-kurs 303-gurux talabasi jo`rayev samandarning o`lkashunoslik fanidan tayyorlagan taqdimoti o`lkashunoslik fanidan tayyorlagan taqdimoti surxandaryo viloyati o’simlik va hayvonot dunyosini o’rganish sayyoramizda o‘simliklar olamining geografik tarqalishi ma’lum bir qonuniyatlar asosida vujudga keladi. ularning geografik tarqalishi tabiiy sharoit hamda joyning rel’ef xususiyatlari asosida ro‘y beradi. mamlakatimizning geografik joylashgan o‘rni, maydonining kattaligi, ayniqsa, shimoldan janubga 925 km, g’arbdan sharqqa tomon 1400 km masofaga cho‘zilganligi yer yuzasi relefi qiyofasining o‘zgarishiga, iqlimlarning hududlar bo‘yicha farqlanishiga sabab bo‘ladi, natijada yog’inlar miqdorining tekislikdan tog’larga qarab ortib borishi o‘simlik qoplamining xilma-xilligiga sabab bo‘ladi. tabiiy-geografik sharoitga bog’liq holda o‘simlik turlari tekislik – cho‘l qismidan, uning vodiy va vohalariga, adir va tog’lariga tomon o‘zgarib turlari ko‘payib boyib boradi. “ respublikamizda 4500 ga yaqin yuksak o‘simliklar turlari bo‘lsa, shundan 1646 ta turi viloyatimizda uchrashi ko‘rsatilgan. shu dalilning o‘zi ham surxondaryo viloyati florasi boy va turli-tuman ekanligini …

2 / 14

ahsinga loyiqdir. 2010 yildan to bugungi kungacha o‘rta osiyo va o‘zbekiston florasining taksonomik tarkibi, geografik tarqalishi, populyatsiyasi, kamayib ketish sabablari, muhofaza choralari shuningdek, fan uchun yangi turlarning topilishi, kamyob va relikt turlarning tarqalish xarita-sxemasi, floruz.uz nomli yagona ma’lumotlar bazasining shakllantirish bo‘yicha qator ishlar amalga oshirilmoqda”[28.b.17]. surxondaryo viloyatining o‘simliklar olamiga oid tadqiqotlar sh.xurramov, x.achilov, q.jumaev, r.muhammadjonova, i.maltsev, m.xolmurodov, a.ibragimovlar ishlarida o‘z aksini topgan. “har bir balandlik mintaqa o‘simligi o‘sha hudud geomorfologik tuzilishiga, iqlimiy xususiyatlariga, tuproq qoplamiga bog’liq holda sharoitga moslashgandir. agar mamlakatning tog’li qismida o‘simlik qoplami relyefga (tog’ yonbag’rining qiyaligiga, quyoshga nisbatan holatiga, tog’ jinslarining litologik tarkibi va boshqalar) bog’liq holda joylashsa, tekislik qismida eng avvalo, tuproqning mexanik tarkibiga, sho‘rlashganlik darajasiga, yer osti suvlari sathi va joylashuvi, iqlimiga bog’liq holda joylashadi” respublikamizda o‘simliklarning tarqalishi bo‘yicha akademik q.zokirov o‘simliklarning 3 pog’onali tipologik tasnifini taklif etadi. “1.iqlim zonasiga xos o‘simliklar tiplari (majmui). 2.iqlim tipi ichida tuproqning mexanik va kimyoviy holatiga qarab o‘simliklarning o‘zgarishi …

3 / 14

‘suvchi o‘simliklar quruq va jazirama issiqqa chidamli va moslashgan o‘simliklar hisoblanadi. surxondaryo viloyatining dengiz sathidan 450-500 metr balandlikkacha bo‘lgan qismida cho‘l mintaqasiga xos o‘simliklar o‘sadi. ushbu mintaqada tuproq iqlim sharoitiga ko‘ra quyi va yuqori cho‘l mintaqasi ajratiladi. pastki cho‘l mutlaq balandligi 250 metrgacha bo‘lgan hududlarni egallaydi, o‘simligi ancha turli-tuman. bu cho‘lda barg va poyalari semiz o‘simliklar o‘sib, ularda tuz ko‘p bo‘ladi. pastki cho‘lda eng ko‘p tarqalgan o‘simliklar qorasaksovul, cherkez, qorabaroq, sarsazan, achchibuta, boyalich, cho‘g’on, karrak, arpag’on, donasho‘r, xabalak, qorasho‘ra, baliqko‘zlardan iborat. yuqori cho‘lga mutlaq balandligi 250-400 m bo‘lgan hududlar kiradi. ularning o‘simlik dunyosi xilma-xil. o‘simlik qoplamining asosini shuvoq tashkil etadi. yuqori cho‘lda eng ko‘p tarqalgan o‘simliklar qoplamini yovshon, quyonsuyak, qizilqandim, singren, qirqbo‘g’in, iloq, yantoq, kavrak, isiriq, achchiqmiya, boychechak, chuchmoma, partek, yaltirbosh va boshqalar tashkil etadi. viloyatning janubiy qismida joylashgan qumliklarida xususan kattaqum massivida psammofitlar keng tarqalgan. qumli substratda o‘sishga moslashgan o‘simliklarni psammofitlar deyiladi. qumli cho‘llarda tuproq tarkibining 80-90 % i …

4 / 14

g boshqa joylaridan o‘tgan. o‘zbekiston hududida paydo bo‘lgan hayvon turlariga ingichka barmoqli yumronqoziq, ko‘k sug’ur, bobrinskiy qo‘shoyog’i, xo‘jasavdogar, qum bo‘g’ma iloni, turkiston gekkoni, turkiston agamasi, katta kurakburun baliqlar, orol shipi va boshqalar kirib, ular boshqa joylarda deyarli uchramaydi” “surxondaryoning hayvonot olamini o‘rganish bo‘yicha ilmiy tadqiqot ishlari o‘tgan asrning 30-40 yillaridan boshlangan bo‘lib, dastlab viloyat hududida uchrovchi umurtqali hayvonlarning turlar tarkibi, turli biologik va ekologik xususiyatlari, yashash muhitlarida tarqalish xususiyatlari, inson xo‘jalik faoliyatidagi ahamiyati kabi jihatlari o‘rganildi. kashkarov d. n., zohidov t.z., maklenburtsev r.n., bogdanov o.p kabi olimlar viloyat hududida yashovchi hayvonlarning biologik va ekologik xususiyatlari, reproduktsiyasi, tarqalish qonuniyatlari, tabiatdagi va inson hayotidagi o‘rni to‘g’risida ilmiy – tadqiqot ishlarini olib bordilar” xx asrning 70-80-90 yillari va hozirgi kunga kadar viloyatda turli sistematik guruhlarga mansub hayvonlarning bioekologik xususiyatlari hamda ularning parazit turlariga qarshi kurash chora – tadbirlarini ishlab chiqish bo‘yicha batafsil tadqiqotlar sh.x.xurramov, o.m.mavlonov, a.q.qulmamatov, m.d.devonov, x.t.tojiev, e.n.qulmamatov, e.t.to‘raev, b.o.xoliqnazarov, k.e.eshnazarov, h.t.tangirov, …

5 / 14

. “viloyat hududida, ayni vaqtda sut emizuvchilarning 39 ta turi, qushlarning 229 ta turi, sudralib yuruvchilarning 39 ta turi, suvda va quruqlikda yashovchilarning 3 ta turi, baliqlarning 24 ta turi, hashoratlarning 201 ta turi, ko‘p oyoqlilarning 1turi, o‘rgimchaksimonlarning 17 turi, qisqichbaqasimonlarning 8 turi, molyuskalarning 40 turi, halqali chuvalchanglarning 4 turi, o‘simlik gel’mintlarining 391turi, odam va hayvon gel’mintlarining 84 turi, ko‘p hujayralilarning 60 turi va sodda hayvonlarning 20 turi turli xil ekologik va geografik sharoitlarda hayot kechiradi ” image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "surxandaryo viloyati o’simlik va hayvonot dunyosini o’rganish"

termiz davlat pedagogika instituti tabiiy va aniq fanlar fakulteti geografiya va iqtisodiy bilim asoslari yo`nalishi 3-kurs 303-gurux talabasi jo`rayev samandarning o`lkashunoslik fanidan tayyorlagan taqdimoti o`lkashunoslik fanidan tayyorlagan taqdimoti surxandaryo viloyati o’simlik va hayvonot dunyosini o’rganish sayyoramizda o‘simliklar olamining geografik tarqalishi ma’lum bir qonuniyatlar asosida vujudga keladi. ularning geografik tarqalishi tabiiy sharoit hamda joyning rel’ef xususiyatlari asosida ro‘y beradi. mamlakatimizning geografik joylashgan o‘rni, maydonining kattaligi, ayniqsa, shimoldan janubga 925 km, g’arbdan sharqqa tomon 1400 km masofaga cho‘zilganligi yer yuzasi relefi qiyofasining o‘zgarishiga, iqlimlarning hududlar bo‘yicha farqlanishiga sabab bo‘ladi, natijada yog’in...

This file contains 14 pages in PPTX format (752.0 KB). To download "surxandaryo viloyati o’simlik va hayvonot dunyosini o’rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: surxandaryo viloyati o’simlik v… PPTX 14 pages Free download Telegram