nizomulmulk

PPTX 16 pages 12.7 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.7 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint “o’zbek adabiyoti” fanidan babajonova dilnavozning tayyorlagan taqdimot ishi mavzu: nizomulmulkning “siyosatnoma” asarida hikoyatlar taxlili reja: “siyosatnoma” asarining o’z davri uchun ahamiyati “siyosatnoma” asarining tahlili va undagi ilgari surilgan g’oyalar “siyosatnoma” asaridagi hokimiyat va uni boshqarish tushunchasi avvalombor, ushbu asar muallifi nizomulmulk bilan tanishsak. nizomulmulk 1017-yil, 10-aprelda tuye shahrida tavallud topgan. saljuqiylar davlati arbobi abu ali al-hasan ibn ali ibn ishoq at-tusiyning unvoni, "nizo-mulmulk", yaʼni mulkning nizomi, tartibi nomi bilan shuhrat qozongan. nishopur va marvda oʻqib, voyaga yetgach, balxga borib, ali ibn shodon xizmatiga kiradi. keyinchalik u dovud ibn mikoilga dabir boʻladi. saljuqiylar shohi alp arslon saroyida vazirlik mansabigacha koʻtariladi. 1072 yil alp arslon oʻldirilgach, uning oʻgʻli, 17 yoshlik malikshoh (1072—92 yillar) saroyida nizomulmulk vazirlik qilib, qariyb davlatning hamma ishlarini oʻzi olib borgan. malikshox uni oʻz homiysi — “otaliq” deb atagan. nizomulmulk mamlakatda yirik mulkdorlar va qabila boshliqlarining ayirmachilik harakatlariga qarshi kurashib, davlatni bosh-qarish ishlarini markazlashtirish siyosatini oʻtkazgan. kirish …

2 / 16

irmachilik (separatistik) harakatlariga qarshi kurashib, davlatni boshqarish ishlarinimarkazlashtirish siyosatini oʻtkazgan. 1067 yil bagʻdodda "nizomiyya" aqoid va huquq madrasasini qurdiradi. 1091 yil "siyosatnoma" ("siyar ul-muluk") asarini yozadi. unda davlat boshqaruviga aloqador qariyb hamma qoida va qonunlar, usul va vositalar, qozi va qozixona ishlari, qoʻshin va sarbozlar, xizmatchi va shaxsiy sarbozlar masalalari, saroydagi soqchilaru posbonlar vazifalari, ularning maoshlari, pochta va aygʻoqchilik (razvedka) ishlari, ularning moddiy jihatlari, hatto shohning oilaviy ishlari, soliq va hiroj, zakot va vaqf masalalari ham oʻrin olgan. asarning asosiy gʻoyasi shundan iboratki, vazir shoh va hokimlarni adlu insofga, sulh va muruvvatga, davlatni oqilona boshqarib, qatʼiy qoida va tartib oʻrnatishga, amaldorlarni vijdonli, pok, halol va iymonli boʻlishga, mamlakat obodonligi, uning ahli farovonligi, tinchlik va totuvligini taʼminlash uchun harakat qilishga daʼvat qiladi. bagʻdod safari yoʻlida yollangan qotil tigʻidan halok boʻladi. siyosatnomaning asosiy g'oyasi shundan iboratki, vazir nizom ul-mulk shoh va hokimlarni adlu insofga, sulh va muruvvatga, davlatni oqilona boshqarib, qat’iy qoida …

3 / 16

axshi tushunadi. oʼsha davrlarda ham hasadchi va gʼarazli amaldorlar borligini, saroydagi makrlar, amaldorlarning bir-birlariga qasd va dushmanliklari davlat ishlariga, xalq va saltanatga ziyon ekanligini yashirmaydi. «bizning zamonda, - deb yozadi u, - amirlar bir harom dinordan choʼchimaydilar, haqiqatni yolgʼonga chiqarib, ish oqibatini oʼylamaydilar». boshqa joyda: «hozir shunday zamon boʼlganki, yuz musulmonning qoni toʼkilsa ham, birovning zarracha ishi yoʼq. oltinlarni olganda ham birovni javobgar qilmaydilar, ishni ham oxirigacha olib borolmaydilar. ajab dunyo, bundan keyin nima boʼlar ekan?!» .- deb yozadi davlatni idora etishda amaldorlar katta oʼrin tutishini yaxshi tushungan nizomulmulk ularni toʼgʼri tanlab, joy-joyiga qoʼyishni, har biriga loyiq amal berib, asosiy maqsad yoʼlida tarbiya qilishni muhim bir talab deb biladi. har qaysi amaldorni tarbiyalashga koʼp vaqt ketishi va bu mushkul ish ekanini tushuntirib, hokimlarga qoʼl ostidagilarni ehtiyot qilishni maslahat beradi. amaldorning xatosini koʼrib, uni darrov ishdan olish toʼgʼri emasligini, uni birinchi marotaba kechirib, yana xato qilmasligi uchun himoya qilish kerakligini aytadi …

4 / 16

istiqloli, qudrati va mudofaasini taʼminlash uchun kuch-gʼayratlarini sarflashlari zarur, degan gʼoya yetakchi oʼrinda turadi. siyosatnoma» mavzu jihatdan keng qamrovli va sermazmun» asar. unda davlat boshqaruviga aloqador qariyb hamma qoida va qonunlar, usul va vositalar, qozi va qozixona ishlari, qoʼshin va sarbozlar, xizmatchi va shaxsiy sarbozlar masalalari, saroydagi soqchilaru posbonlar vazifalari, ularning maoshlari, pochta va aygʼoqchilik (razvedka) ishlari, ularning moddiy jihatlari, xazina va baytulmol, elchilarga munosabat, hatto shohning oilaviy ishlari, uning bazm va majlislari, xos xodim va shaxsiy soqchilari haqida maʼlumot va maslahatlar bor. asarda moliya va xoʼjalik ishlari, soliq va xiroj, zakot va vaqf masalalari ham oʼrin olgan. ular baʼzan kerakli darajada ochib berilgan boʼlmasa ham, muayyan tadqiqotlarga ozuqa bera oladi. asar hozirgi davr siyosatchilari, davlat amaldorlari va mansabdor kishilarga, umuman, oʼtmish tariximizga qiziquvchi barcha oʼquvchilarga maʼnaviy ruh va kuch beradi, deb oʼylaymiz asarning badiiy qimmati shundaki, uning muallifi oʼz fikrlarini turli hikoyatlar vositasida isbotlab, mustahkamlab boradi. qarashlari oʼquvchi ongiga …

5 / 16

on uslubga yaqinlashtirilgan tarzda berildi. asarni nashrga tayyorlashda bizga yordam bergan barcha shaxslarga, jumladan tarjimani asl nusxa bilan solishtirishga koʼmaklashgan olima nabievaga, noshirlarimizga minnatdorchilik bildiramiz. xulosa qilib aytganda asarni o'qigan insoni albatta fikrlashi o'ylashi o'zgarar ekan.asar shunday mahorat bilan yozilganki har bitta detallarga alohida e'tibor berilgan.asarda din jihatidan ko'proq ma'lumotlat berilgan.yana bir diqqatga loyiq ma'lumotlar qatlamni mualif davrigacha sodir bo'lgan turli diniy va ijtimoiy harakatlar tarixiga tegishli bo'lgan voqelar tashkil etadi.asardan shuni anglash mumkinki doimo adolatli bo'lish lozim aql ham jasorat bilan ish tutmoqlik kerak .“siyosatnoma” asaridagi hokimiyat va uni boshqarish tushunchasi “siyosatnoma” asari o’z davri uchun, nizom al-mulk o'zining podshohlik haqidagi "siyosatnoma" (hukumat kitobi) nomli katta risolasi bilan ham mashhur bo'lib, u malikshoh o'z vazirlaridan hukumat, ma'muriyat va xalq duch kelayotgan muammolar haqida kitoblar chiqarishni so'raganidan keyin yozilgan. biroq nizom yaratgan risola yagona ma'qullangan va natijada "millat konstitutsiyasining qonuni" sifatida qabul qilingan. risolada adolat, samarali boshqaruv va hukumatning islom …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nizomulmulk"

prezentatsiya powerpoint “o’zbek adabiyoti” fanidan babajonova dilnavozning tayyorlagan taqdimot ishi mavzu: nizomulmulkning “siyosatnoma” asarida hikoyatlar taxlili reja: “siyosatnoma” asarining o’z davri uchun ahamiyati “siyosatnoma” asarining tahlili va undagi ilgari surilgan g’oyalar “siyosatnoma” asaridagi hokimiyat va uni boshqarish tushunchasi avvalombor, ushbu asar muallifi nizomulmulk bilan tanishsak. nizomulmulk 1017-yil, 10-aprelda tuye shahrida tavallud topgan. saljuqiylar davlati arbobi abu ali al-hasan ibn ali ibn ishoq at-tusiyning unvoni, "nizo-mulmulk", yaʼni mulkning nizomi, tartibi nomi bilan shuhrat qozongan. nishopur va marvda oʻqib, voyaga yetgach, balxga borib, ali ibn shodon xizmatiga kiradi. keyinchalik u dovud ibn mikoilga dabir boʻladi. saljuqiylar shohi alp arsl...

This file contains 16 pages in PPTX format (12.7 MB). To download "nizomulmulk", click the Telegram button on the left.

Tags: nizomulmulk PPTX 16 pages Free download Telegram