turli hududlarda ma’naviyat va madaniyat

PPTX 43 pages 2.3 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

powerpoint presentation reja: 1. turli hududlarda o’tkaziladigan marosimlar,urf-odatlar. 2. mehmon kutish madaniyati. 3. ovqatlanish, tanovvul qilish madaniyati. 4.hunarmandchilik madaniyati va qadriyatlari. mavzu: turli hududlarda ma’naviyat va madaniyat. 1 1. turli hududlarda o’tkaziladigan marosimlar,urf-odatlar. dunyo xalqlari ma’naviy xazinasiga benihoyat ulkan hissa qo‘shgan ijodkor xalqimizning badiiy so‘z sehri o‘ziga jo qilgan ko‘ngil chashmasidan qaynab chiqqan injular bamisoli jo‘shqin daryoga o‘xshaydi. xalq qalbining navolari dilrabo qo‘shiqlaru, an’ana va marosimlarga aylanib, asrlar davomida ajdodlarimiz badiiy dahosining muhtasham qadriyatlari xazinasini yuzaga keltirgan. badiiy tafakkurning betakror mo‘jizalarini o‘zida mujassamlashtirgan xalq an’analari, marosim va odatlar, og‘zaki paetik ijodiyot namunalari shu muqaddas zaminda ming yillar mobaynida yashab kelgan, ota-bobolarimiz iqtidori va chechan momolarimiz ijodiy salohiyatining mahsuli o‘laroq shakllangan azaliy milliy qadriyatdir. yurtimiz erishgan buyuk ne’mat mustaqillik tufayli xalq ijodiga bo‘lgan qarash va munosabatlar yangicha sifat kashf etdi. xalq ijodi san’atini rivojlantirishga bo‘lgan e’tibor davlat siyosati darajasiga olib chiqildi. o‘zbekiston hududida yashovchi boshqa millatlar ham bugungi kunda o‘zbek xalq …

2 / 43

etnik an’analar, urf-odatlar, marosimlar va bayram va sayillar shakllanib taraqqiy etib boradi. ular kishilar turmush-tarzining muhim bir bo‘g‘ini tarzida tarkib topib boradi. milliy o‘zlikni anglash, qadriyatlarni qayta tiklash jarayoni bevosita o‘zbek xalqining ma’naviy va madaniy merosini, uning milliy an’ana va odatlarini o‘z ichiga olgan ma’naviy hayoti tarixini chuqur o‘rganish bilan chambarchas bog‘liqdir. mamlakatimizda asrlar mobaynida yaratilgan g‘oyatda boy, nomoddiy va madaniy meros durdonalarni asrab-avaylash, muhofaza qilish, ilmiy o‘rganish, targ‘ib qilish va yanada taraqqiy ettirish, ayniqsa, bugungi kunga qadar o‘zining jonli ijro holatini saqlab kelayotgan oilaviy marosimlar, odat va an’analarni to‘g‘ri talqin qilib uni ilmiy o‘rganishga alohida ahamiyat berilmoqda. o‘zbek xalqi odatlari orasida chaqaloq dunyoga kelishi bilan bog‘liq an’analari tizimi alohida o‘rin tutadi. bu tizim chaqaloq tug‘ilganida qarindosh-urug‘, yor-birodarlardan suyunchi olish, bolani cho‘miltirish, ilk bor ko‘ylak kiydirish, chaqaloqqa ism qo‘yish, kichik va katta chillani o‘tkazish, bolani beshikka solish kabi maxsus tadbirlardan tarkib topgan. beshik to‘yi. o‘zbekistonda keng tarqalgan qadimiy marosimlardan biridir. …

3 / 43

hidan beshik tayyorlangan. ajdodlarimiz mevali daraxtlarga xos sermevalilik, ya’ni hosildorlik xususiyati beshik orqali bolaga ham o‘tadi, deb ishonganlar. chaqaloq tug‘ilgan xonadonga olib kelinadigan beshik anjomlarning tarkibi beshik, sumak, sopoldan yasalgan tuvak, gavarapo‘sh, arzondona, ya’ni bola rizq-ro‘zli, uvali-juvali bo‘lsin, degan umidda ichiga tariq solib tikilgan maxsus uzun ko‘rpacha, qo‘lbog‘, oyoqbog‘, pichoq, kichkina kulcha nondan iborat bo‘lgan. buxoroda bolani beshikki belash marosimida hovlida o‘t yoqilgan va kuyovning yoki qo‘shnoch momo beshikni ko‘tarib olov ustidan uch marta o‘tkazib olgan. bu udum “beshikni tozalash” yoki, “beshikni xoloslash” deb atalgan. beshikni uyga olib kirayotganda esa, “bolaga hamda beshikka ziyonzahmat yetmasin”, degan maqsadda isiriq tutatilgan. momolardan biri: “xesh, darvesh, so‘zanda tesh, isriq, chilband, bo‘zband tumor bo‘lsin! ” – deb, ko‘z suqlardan saqlash maqsadida chaqaloq xonasiga bir tutam isiriqni osib qo‘ygan. shofirkon tumani qo’rg’oni vardonze qishlog‘ida esa, beshikni tozalash uchun uning yetti joyiga paxta-pilik yoqib, qo‘lini tuvagiga slogan. xolsoat mamatqulovaning aytishicha, beshikni xaloslayotganda uning joyiga kichkina paxta …

4 / 43

pichoq, qalampir kabi narsalar qo‘yilgan. bu narsalarning o‘z ramziy ma’nosi bo‘lgan. non risqnasiba bo‘lish bilan birga insonning doimiy yo‘ldoshi ham bo‘lgan. pichoq va oyna qo‘yishda go‘dak hayoti oynadek tiniq, pichoqday o‘tkir bo‘lsin degan niyat mujassamlashgan. buxoro viloyatining shofirkon tumanida chaqaloqni beshikka solish tantanalarida avval beshikni ho‘l navda bilan qoqib, “alas-alas” qilib, chaqaloqni belayotganda “egalari keldi, kuchuklari qoch!” deb belaydilar. bolalarning boshiga esa, kulcha qo‘yadilar. an’anaga ko‘ra chaqaloq ikki bor beshikka yotqizilayotganida bu amalda o‘zidan tinib-tinchigan, serfarzand momo bajargan. u “bismillohir rahmonir rahim!” – deb bolani ikki qo‘li bilan ko‘tarib, birinchi marta bolaning boshini o‘ng emas, balki beshikning oyoq tomoniga qaratib yotqizadi va “bu yerga yotqizaymi, o‘ngmi, chapmi?” – deb so‘raydi. marosim ishtirokchilari esa baravariga “yo‘q-yo‘q” – deb javob beradilar. shunda momo chaqaloqni beshikning eniga qaratib yotqizadi va marosim qatnashchilaridan yana rad javobini oladi. uchunchi marta esa bolani to‘g‘ri, ya’ni o‘ng qilib yotqizadi va marosim qatnashchilari ham “o‘ng-o‘ng”,- deb buni tasdiqlaydilar. …

5 / 43

ikkita nonni olib chetidan tishlaydi va onaga beradi. ona bu nonlarni tishlab turganida marosimda qatnashayotgan yosh bolalar bu nonni onaning og‘zidan yulib olib ketishadi va bo‘lib yeydilar. bu udum zamirida beshikdagi chaqaloq ham xuddi shu bolalar kabi rizq nasibali bo‘lib ulg‘ayib, chopqillab yursin degan tilak mujassamlashgan. «sunnat to‘yi» — o‘g‘il bolalarning «qo‘lini xalollash» ya’ni sunnat qilish marosimi. «sunnat» so‘zi aslida arabcha bo‘lib «hamma qabul qilgan qoida, odat» ma’nosini anglatadi. bu marosim ko‘pgina joylarda «xatna to‘yi» deb ham ataladi. zero, «xatna» atamasi arab tilidagi «kesmoq», «qisqartirmoq» ma’nolarini anglatuvchi «xatnun» so‘zidan olinganligi uchun o‘g‘il bolalar jinsiy a’zosining uch qismi terisini kesish bilan bog‘liq marosim ham «xatna to‘yi», deb yuritiladi. bu marosim mamlakatimiz viloyatlarida «xatna to‘yi», «sunnat to‘yi», «ummat qilmoq», «xuydo-xuydo qilmoq», «chuk to‘yi», «to‘yi pisar», «chukbo‘ron», «gula qildirish», «kestirish», “chukron to‘y“ “o‘gil to‘yi”, “nevara to‘yi”, “o‘g‘il to‘yi”, «qo‘lni halollash to‘yi» kabi nomlar bilan ataladi. bu marosim ham uzoq tarixiy davrlar bilan bog‘liq …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turli hududlarda ma’naviyat va madaniyat"

powerpoint presentation reja: 1. turli hududlarda o’tkaziladigan marosimlar,urf-odatlar. 2. mehmon kutish madaniyati. 3. ovqatlanish, tanovvul qilish madaniyati. 4.hunarmandchilik madaniyati va qadriyatlari. mavzu: turli hududlarda ma’naviyat va madaniyat. 1 1. turli hududlarda o’tkaziladigan marosimlar,urf-odatlar. dunyo xalqlari ma’naviy xazinasiga benihoyat ulkan hissa qo‘shgan ijodkor xalqimizning badiiy so‘z sehri o‘ziga jo qilgan ko‘ngil chashmasidan qaynab chiqqan injular bamisoli jo‘shqin daryoga o‘xshaydi. xalq qalbining navolari dilrabo qo‘shiqlaru, an’ana va marosimlarga aylanib, asrlar davomida ajdodlarimiz badiiy dahosining muhtasham qadriyatlari xazinasini yuzaga keltirgan. badiiy tafakkurning betakror mo‘jizalarini o‘zida mujassamlashtirgan xalq an’analari, marosim va odatla...

This file contains 43 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "turli hududlarda ma’naviyat va madaniyat", click the Telegram button on the left.

Tags: turli hududlarda ma’naviyat va … PPTX 43 pages Free download Telegram