muvaqqathukumatdavri turkiston jurnalistikasi

PPTX 34 pages 1.3 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

muvaqqat hukumat davri turkiston jurnalistikasi muvaqqat hukumat davri turkiston jurnalistikasi imperator nikolay ikkinchi mamlakatda tobora chuqurlashib kelayotgan buhronning oldini ololmasligini, unga qarshi biron-bir tadbir ko'rolmasligini tushunib etgach, 1917 yilning 27 fevralida rossiya imperiyasi taxtidan voz kechdi. (3 martda taxtdan voz kechgani haqidagi rasmiy hujjatga qo'l qo'ydi, uch yuz yilcha hukm surgan romanovlar sulolasi mamlakatga qilish mavqeidan chetga surib tashlandi. hokimiyat vaqtincha (muvaqqat boshqarib turishi lozim bo'lgan hukumat qo'liga o'tdi. zulm zanjiri uzilmadi.... nikolay podshoning taxtdan yiqitilganini turkistonliklar katta shod- xurramliklar bilan kutib olishdi. joylarda tantanali majlislar. xursandchilik namoyishlari o'tkazildi. toshkent ko'chalarida ham shodlik, tantana bir necha kun tinmay davom etdi… turkistonda hukm surib kelgan kolonial tuzum mahalliy aholi bilan "evropaliklar" deb ataluvchi guruh orasida chuqur ayirma vujudga keltirgan edi.bu farq fevral to'ntarishidan keyin ham davom etdi.ushbu inqilobiy harakatlardan so'ng ham chor rossiyasining gumashtalari turkistonga o'z xo'jayinliklarini tark etishmadi. matbuotning qudratli kuchga egaligiga qattiq ishonch hosil qilgan mahalliy ziyolilarni endi gazeta …

2 / 34

harakati ma'rifatchilik harakatidan siyosiy harakat darajasiga ko'tarilgan edi. jadidlarning milliy g'oyasida ikki asosiy masala: 1. xalqni dunyoning ma'rifatli millatlari darajasiga ko'tarish. 2. turkistonda milliy-demokratik davlat qurish. fevralning dastlakbki kunlaridanoq rossiyadagidek hokimiyatning tarkib topish tamoyili yaqqol ko'zga tashlana boshladi. turkistonda 3 hokimiyatlilik: 1.bir tomondan ishchi deputatlari, soldat deputatlari sovetlari tuzildi. keyinchalik ular yagona ishchi, soldat deputatlari sovetiga birlashdilar. bular asosan evropalik ishchi va soldatlarining organi bo'lib ular jamiyatga ta'sir o'tkazish uchun real kuchga ega edi. 2.ijroiya qo'mitalar – sovetlarga nisbatan aholining keng qatlamini qamrab olgan, eserlar, mensheviklar, jamoat tashkilotlari, jumladan, milliy tashkilot vakillari ham bor edi. 3. «sho'roi islom» jamiyati. 14 martda xalq vakillari majlisida yangi tashkilotning 61kishidan iborat bo'lgan tarkibi tasdiqlandi. u evropaliklarni birlashtirgan ishchi deputat sovetalridan farqli o'laroq islom diniga e'tiqod qiluvchi tub aholidan saylangan deputatlar soveti deb tushunildi. “sho'roi islomiya”ning shiori 1917 yil 14 martda toshkentda “sho'roi islomiya” tashkiloti tuzildi. hur va demokratik turkiston uchun kurash uning asosiy …

3 / 34

qorining “hurriyat berilmas, olinur” shiorlari ularning chinakam kurash bayrog'iga aylangan edi.. 1917 yil noyabrining 26 sida qo'qonda o'lka musulmonlarining iv favqulodda qurultoyi ish boshladi. 27 noyabrga o'tar kechasi «turkiston muxtoriyati» e'lon qilindi. bu mustamlakadan mustaqillik tomon qo'yilgan jiddiy va jasoratli qadam edi. uning ma'naviy otasi, shubhasiz, behbudiy edi. «27 noyabrda qo'qonda turkiston muxtoriyati umumiy musulmon s'ezdida e'lon qilindi. muborak va xayrli bo'lsun! kamina ham majlisda bo'lushdan iftixor etaman. yashasun turkiston muxtoriyati!»1 — deb yozgan edi behbudiy. fitrat muxtoriyat e'lon qilingan tunni «milliy laylatul qadr kechamiz» deb atadi. shoirlar she'rlar bag'ishladilar. bolshevizm esa tubjoy millatning «qadim» va «jadid»ga bo'linganidan ustamonlik bilan foydalanib mahalliy xalq orasiga ham sekin-asta kirib bordi. 15 kishidan iborat boshqaruvi tarkibi tuziladi: munavarqori, ubaydulla asadullaxo'jaev kabi jadid ziyolilari ham bor edi. iyun oyida sho'roi ulamo jamiyati ajralib chiqadi. sherali lapin toshkent sho''basiga boshchilik qiladi. podsho taxtdan ag'darilgach monarxiyaning organi bo'lgan gazetalar ham yopildi. «turkestanskiy vedomosti» gazetasi 1917 yil, …

4 / 34

g madhiyasi sifatida xalq orasida ijro etilgan. mazkur varaqalardan biri qo'qonlik taniqli adabiyotshunos ahmadjon madaminov tomonidan topilgan va u bu she'rni ilk bor e'lon qilish huquqini kaminaga lutfan bergan. she'r “o'zbekiston adabiyoti va san'ati” gazetasining 1991 yil 20 sentyabr sonida tegishli izoh bilan e'lon qilingan. cho'lpon ozod turk bayrami ko'z oching, boqing har yon! qardoshlar, qanday zamon! shodlikka to'ldi jahon! fido bu kunlarga jon! naqorat: turkistonlik — shonimiz, turonlik — unvonimiz, vatan — bizning jonimiz, fido o'lsun qonimiz! bizlar temir jonlimiz! shavkatlimiz, shonlimiz! nomusli, vijdonlimiz! qaynagan turk qonlimiz! hurriyat — bayrog'imiz, adolat — o'rtog'imiz, xursand bo'lgan chog'imiz mevalansun bog'imiz! naqorat turk beshigi — turkiston! eri oltun, tog'lari kon! bolalari qahramon! vatan uchun berur jon. naqorat turkistonlik — shonimiz, turonlik — unvonimiz, vatan — bizning jonimiz, fido o'lsun qonimiz! yangi nashrlarning yuzaga kelishi bu davrda bir qator gazetalar chop etildi.”turon”, “tirik so'z”, “sho'roi islomiya”, “hurriyat”, “el bayrog'i”, “ulug' turkiston”, “yurt”, “hurriyat” …

5 / 34

rriyat bag'ishlashini keng targ'ib etdi. kurash maydonida “najot” ning jami bo'lib 20 soni chiqib, ularda munavvar qori, shokirjon rahimiy, karimbek kamiy, salohiddin muftizoda, abdulla qodiriy, holmuhammad oxundiy, mahmudxo'ja behbudiy, mirmuhsin shermuhamedov, abdulla avloniy, to'lagan ho'jamyorovlarning mahalliy aholini milliy uyg'onishga da'vat etuvchi , xurriyatdan o'z haqqini olishga undovchi , muhimi , turkistonning istiqloli uchun kurashga chaqiruvchi she'r va maqolalari e'lon qilindi. gazetada mahmudxo'ja behbudiy va mirmuhsin shermuhammedovning hurriyat orzusidagi bir qator maqolalari chop etilgan. “najot” 20 soni chiqqandan so'ng, muvaqqat hukumat mablag' berilmagach yopilgan. «tirik so'z» gazetasi 1917 yilning 2 aprelidan qo'qonda nashr etila boshladi. birinchi sonida «haftada 3 martaba chiqadurgon adabiy, iqtisodiy, taraqqiy gazetadur» muharrir va noshiri obidjon mahmudov edi. avloniyning so'z minbari 1917 yilning 22 aprelidan toshkentda “maktab” shirkatining nashri tomonidan “turon” gazetasi chop etila boshladi. uning muharriri abdulla avloniy bo'lib, shiori “yashasin xalq jumhuriyati!”, da'vati esa “hurriyat, musovot, adolat”, ta'kidi esa “dunyoda yashamak uchun har millat ilm va …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muvaqqathukumatdavri turkiston jurnalistikasi"

muvaqqat hukumat davri turkiston jurnalistikasi muvaqqat hukumat davri turkiston jurnalistikasi imperator nikolay ikkinchi mamlakatda tobora chuqurlashib kelayotgan buhronning oldini ololmasligini, unga qarshi biron-bir tadbir ko'rolmasligini tushunib etgach, 1917 yilning 27 fevralida rossiya imperiyasi taxtidan voz kechdi. (3 martda taxtdan voz kechgani haqidagi rasmiy hujjatga qo'l qo'ydi, uch yuz yilcha hukm surgan romanovlar sulolasi mamlakatga qilish mavqeidan chetga surib tashlandi. hokimiyat vaqtincha (muvaqqat boshqarib turishi lozim bo'lgan hukumat qo'liga o'tdi. zulm zanjiri uzilmadi.... nikolay podshoning taxtdan yiqitilganini turkistonliklar katta shod- xurramliklar bilan kutib olishdi. joylarda tantanali majlislar. xursandchilik namoyishlari o'tkazildi. toshkent ko'chalarida h...

This file contains 34 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "muvaqqathukumatdavri turkiston jurnalistikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: muvaqqathukumatdavri turkiston … PPTX 34 pages Free download Telegram