berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari arxitekturasi

DOC 13 pages 97.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari arxitekturasi berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari arxitekturasi reja 1. bazalarni tashkil etish usullari 2. berilganlar bazalari arhitekturasini tashkil etish 3. bazlarning turli shematik tasvirlanishlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari o’zi bilan birgalikda, alohida olingan modullar to’plamini taklif etadi va barcha tizimlarning ishlashiga javob beradi. 2-rasm. berilganlar bazalarini boshqarish tizimlarining arxitekturasi bu chizmada berilganlar bazasi bloki, disklarda saqlanayotgan ma’lumotlar bilan o’zaro interfeyslar orasidagi bog’liqlikni, shuningdek foydalanuvchi dasturi va query- so’rov tizimi orasidagi bog’liklarni o’rnatishni amalga oshirish mumkin. bunda query so’zi-so’rov degan ma’noni anglatib, berilganlar bazasidan ma’lumotlarni tanlashni amalga oshiradi. fayl menedjeri-disk boshqaruv tizimini boshqaradi va ma’lumot-lar bazasining strukturaviy joylashuvini qo’llab quvvatlaydi. query- prosessori-ingiliz tilidagi so’zlarni namoyish etadi va berilganlar bazasi blok boshqaruv tizimining tilni tushinishini ta’minlaydi. ba’zi hollarda prosessor foydalanuvchi so’rovlarini formatlashni amalga oshiradi va barcha so’rovlarni berilganlar bazasi bloklariga etkazib beradi. prekopilyator dmi-ishlab chiqilgan berilganlar tili bu quyidagi jarayonlar uchun javobgar hisoblanadi: a) berilganlar bazasidagi …

2 / 13

ndaydi. ma’lumotlarni saqlash, uzatish va qayta ishlash uchun berilganlar bazasi (bb) ni yaratish, so’ngra undan keng foydalanish bugungi kunda dolzarb bo’lib qolmoqda. berilganlar bazasi – bu o’zaro bog’langan va tartiblangan ma’lumotlar majmuasi bo’lib, u qurilayotgan ob’ektlarning hususiyatini, holatini va ob’ektlar o’rtasidagi munasabatni ma’lum sohaga tavsiflaydi. darhaqiqat, hozirgi kunda inson hoyotida berilganlar bazasida kerakli axborotlarni saqlash va undan oqilona foydalanish juda muhim ro’l o’ynaydi. sababi: jamiyat taraqqiyotining qaysi jabhasiga nazar solmaylik o’zimizga keraki ma’lumotlarni olish uchun, berilganlar bazasiga murojaat qilishga majbur bo’lamiz. demak, berilganlar bazasini tashkil qilish axborot almashuv texnologiyasining eng dolzarb hal qilinadigan sohalaridan biriga aylanib botoyotgani davrning taqozasi hisoblanadi. ma’lumki, berilganlar bazasi tushinchasi fanga kelgunaga qadar, ma’lumotlardan turli ko’rinishda foydalanish juda ko’plab qiyinchiliklarni keltirib chiqarar edi. bunda dastur tuzuvchilar ma’lumotlarni shunday tashkil qilar edilarki, u faqat qaralayotgan masala uchungina o’rinli bo’lardi. har bir yangi masalani hal qilishda ma’lumotlar qaytadan tashkil qilinar va bu hol yaratilgan dasturlardan foydalanishni qiyinlashtirar edi. …

3 / 13

angan narsa yoki hodisa sifatlarini nazarda tutamiz. bugungi kunda ma’lumotlarni eng ishonchli saqlaydigan vositalardan biri esa hozirgi zamon kompyuterlaridir, kompyuterlarda saqlanadigan berilganlar bazasi –bu maxsus formatga ega bo’lgan muayyan tuzilmali fayl demakdir. kompyuter xotirasida har bir fayl, yozuv deb ataladigan bir hil turdagi qismlardan iborat bo’ladi. yozuv-o’zaro bog’langan ma’lumotlarning bir qismidir, fayldagi yozuvlar soni, qaralayotgan ma’lumotning o’lchoviga bog’liq. har bir yozuv esa maydon deb ataladigan bo’laklardan tashkil topadi, maydon ma’lumotlari imkoni boricha qisqa to’plamdan iborat bo’lishi lozim. har bir maydon o’zi ifodalaydigan malumotlariga ko’ra biror nomga ega bo’ladi. masalan, biror oliy o’quv yurtining biron-bir fa’kultetitida taxsil olayotgan bitta gurux talabalari to’g’risidagi ma’lumotlar berilgan qo’yidagi jadvalni ko’rib o’taylik. familiyasi ismi tug’ilgan sanasi guruxi turar joyi qiziqqan fani ochilov alisher 2.05.1978 101 5-kichik daxa matematika qobulov farxod 2.12.1982 102 i.sino adabiyot aminov jamshid 3.06.1980 103 a.temur tarix tolipov salim 24.05.1974 104 at.termiziy fizika bu misolda 6 ta yozuv bo’lib, ularning har biri …

4 / 13

qarish tizimi deb yuritiladi. aniqroq qilib aytganda berilganlar bazasini boshqarish tizimi bu ko’plab foydalanuvchilar tomonidan berilganlar bazasini yaratish, unga qo’shimcha ma’lumotlarni kiritish va malumotlar bazasini birgalikda ishlatish uchun zarur bo’lgan dasturlar majmu kiradi. berilganlar bazasini boshqarish tizimining tarkibida asosiy komponen – bu ma’lumotlar bo’lsa, boshqa komponenti- foydalanuvchilar, hardware-texnik va software dasturiy ta’minoti hisoblanadi. hardware tashqi qo’shimcha xotiradan(disk magnit lentasi ) iborat bo’lsa, dastur qismi esa berilganlar bazasi bilan foydalanuvchi o’rtasidagi muloqatni tashkil qilishni amalga oshiradi. berilganlar bazasining tuzilishi o’rganilyotgan ob’ektning ma’lumotlari ko’rinishi, ma’nosi, tuzilishi va hajmiga bog’liq bo’ladi. berilganlar bazalaridan , foydalanuvchilar quyidagi kategoriyalarga bo’lingan holda ish olib boradi: · foydalanuvchi – dastur tuzuvchi; · tizimli dastur tuzuvchi; · berilganlar bazasi administratori; bunda dastur tuzgan foydalanuvchi berilganlar bazasini boshqarish tizimi uchun yozgan dasturiga javob beradi, tizimli dastur tuzuvchi esa butun tizimimning ishlashi uchun javobgar hisoblanadi. u holda berilganlar bazasi administratori tizimning saqlanish xolatiga va ishonchliligiga javob beradi. berilganlar bazalari bilan …

5 / 13

ishdan ishonchli himoya qilishdan iborat. faqat foydalanuvchi va tashkilotlarga tegishli bo’lgan ma’lumotlarni tashkilot administratorlari kira olish va foydalanish huquqiga egalik qilishi mumkin. · migratsiya- ba’zi bir ma’lumotlar foydalanuvchilar tomonidan tez-tez ishlatilib turiladi, boshqalari esa faqat talab asosida ishlatiladi. shuni etiborga olib bunday ma’lumotlarni tashqi xotirada joylashtiradi sababi eng ko’p ishlatiladigan ma’lumotlarga murojaat qilish qulay amalga oshirilishi kerak bo’ladi. berilganlar bazasini boshqarish tizimida har bir berilganlar baza-lari modeli qo’yidagi xususiyatlari bo’yicha tavsiflanadi: 1. ma’lumotlar tuzilmalarining turi. 2. ma’lumotlar ustida bajariladigan amallar. 3. butunlikning cheklanganligi. bu xususiyatlarni e’tiborga olgan holda berilganlar bazasi modellari quydagi turlariga bo’linadi: · daraxtsimon (ierarxik) modellar · tarmoqli (to’rli) modellar · reliyasion modellar yana shu narsani ta’kidlash lozimki, berilganlar bazasi modellarining faqatgina yuqorida qayd qilingan modellari mavjud deyish noto’g’iri, chunki bulardan tashqari yana berilganlar bazasining binar munosabatlar modeli, er- modellari, semantic model kabi boshqa turlari ham mavjud. lekin amalda asosan dastlabki ta’kidlangan uch turli modellar ko’proq qo’llanilib kelinmoqda. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari arxitekturasi"

berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari arxitekturasi berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari arxitekturasi reja 1. bazalarni tashkil etish usullari 2. berilganlar bazalari arhitekturasini tashkil etish 3. bazlarning turli shematik tasvirlanishlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari o’zi bilan birgalikda, alohida olingan modullar to’plamini taklif etadi va barcha tizimlarning ishlashiga javob beradi. 2-rasm. berilganlar bazalarini boshqarish tizimlarining arxitekturasi bu chizmada berilganlar bazasi bloki, disklarda saqlanayotgan ma’lumotlar bilan o’zaro interfeyslar orasidagi bog’liqlikni, shuningdek foydalanuvchi dasturi va query- so’rov tizimi orasidagi bog’liklarni o’rnatishni amalga oshirish mumkin. bunda query so’zi-so’rov degan ma’no...

This file contains 13 pages in DOC format (97.5 KB). To download "berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari arxitekturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: berilganlar bazalarini boshqari… DOC 13 pages Free download Telegram