zavqiy

PPTX 9 pages 56.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.0 KB

File type PPTX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

zavqiy zavqiy zavqiy (taxallusi; asl ism sharifi ubaydullo solih oʻgʻli) (1853 – qoʻqon – 1921) – oʻzbek lirik shoiri. qoʻqondagi „madrasai oliy“ va „madrasai chalpak“da tahsil olgan (1870–1874). maxsidoʻzlik bilan shugʻullangan. maʼlum muddat mirzalik qilgan, xoʻjand, samarqand, buxoro, toshkent, oʻsh, andijon, margʻilon shaharlarida boʻlgan. togʻasi muhammad siddiq bilan madinani ziyorat qilgan (1900). 1903-yil qoʻqonga qaytgan. zavqiy mumtoz oʻzbek adabiyoti anʼanalarini davom ettirgan, qoʻqon adabiy muhitining muqimiy, furqat, nodira, rojiy kabi namoyandalari bilan ijodiy hamkorlik qilgan. zavqiyning gʻazal, muhammas, muvashshaxlari („aylab keling“, „radifi zavqiy“ va boshqalar)da oʻzi yashagan muhit va tuzum, mehnat axlining ahvoli tasvirlangan. u turmush alam-iztiroblari, hijron azobiga visol umidi, vafodorlik, sadoqat tuygʻularini qaramaqarshi qoʻyadi („yuzingni koʻrsatib avval“, „bodai vasling“ va boshqalar), kishilarni turmush goʻzalliklaridan zavqlanishga, uni sevishga chorlaydi. zavqiyning bir qancha sheʼrlari („kajdor zamona“, „ajab zamona“, „abdurahmon shayton“ va boshqalar)da mustamlaka tuzumidagi ijtimoiy tengsizlik, adolatsizlik, chor maʼmuriyati himoyasida boʻlgan ayrim nopok amaldorlarning kirdikorlari fosh etiladi. zavqiyning „muncha koʻp“ …

2 / 9

ari aks ettiriladi. „ajab ermas“ radifli muhammasi 20-asr boshlari oʻzbek sheʼriyatida muhim hodisa boʻldi. bunda shoir mustamlaka asoratida ezilayotgan yurtning baxtli kelajagi haqida fikr yuritdi. ijtimoiy hayotdagi ayrim nosozliklar, kishilar faoliyatidagi salbiy hollar ustidan bir qator sheʼrlari („taʼrifi kalish“, „otim“, „fonus“, „sigirim“, „pashshalar“ va boshqalar)da zaharxanda bilan kuladi. zavqiyning „voqeai qozi saylov“, „qahatchilik“ dostonlari ham muhim ijtimoiy hodisalarni aks ettiruvchi dostonlardir. zavqiy madrasada o‘qib yurgan yillari (1870-1874) uning onasi vafot etadi. onasi vafotidan keyin zavqiy ro‘zg‘orga qarashishi, ukalarini tarbiyalash maqsadida hovlisi yaqinidagi «madrasai chalpak»ka ko‘chib keladi. u bu madrasada o‘qib yurgan vaqtida shoir furqat bilan do‘stlashadi. otasi usta solih, shol kasaliga uchragandan keyin butunlay yotib qoladi. oila oldingidan ham og‘irroq moddiy qiyinchiliklarga uchraganligidan, zavqiy madrasadagi o’qishini butunlay tashlashga, oilaga qarash, ro‘zg‘or tebratish uchun kosibchilik bilan shug‘ullanishga majbur bo‘ladi. shoir zavqiy ijodining dastlabki davriga oid she’rlari jumlasiga uning 1875-76 yillar orasida farg‘onada bo‘lib o‘tgan ijtimoiy tarixiy hodisalar bilan bog‘langan «chekib xasrat …

3 / 9

shunday she’rlaridandir. zavqiy pok sevgini insoniy fazilat deb biladi, uningcha sevgi ahlining qalbi toza, vijdonli, bir- birlariga xiyonat qilmaydigan, boshqalarga namuna bo‘ladigan, axloqli kishilar bo‘lishi kerak. shoir bu fikrni chiroyli badiiy obrazlar orqali ifodalaydi: qani menga vafou ahd qilg‘oning guli g‘uncha, qani bulbul sifat oldingda turg‘onim ochilguncha,ni bizlarga ham suhbat raqiblardek tong otguncha, seni dardu firoqing aytib-aytib yig‘lay o‘lguncha, yuzingni bir ko‘ray desam, qo‘lingni pardalar qilding. zavqiy 1880-1885 yillarda ko‘zga ko‘ringan yosh shoir bo‘lib tanildi. uning yaqin do‘stlari, adabiy suhbatdoshlari muqimiy, furqat, nasriddin, nisbat, muhayyirlar edi. uning shu yillarda yozgan g‘azallarida uchraydigan quyidagi misralar zavqiyning kim bilan do‘st-oshno bo‘lganligini yaxshi isbotlaydi: sochsa muqimiy guhar, so‘z birla furqat akbar, suhbatda barcha dilbar zavq etdi mehmonlar. muqimiy, zavqiy atrofiga faqat shoirlargina to‘planib qolmay, mamatbuva, mo‘min qishloqi, erka qori, dadajon hoji, farzinbek, mulla qodirqul, mulla ahmad, mamajon makay kabi o‘z davrining usta askiyachi- xalq qiziqchilari, sozandalari, hofizlari ham yig‘ilar edilar. bular goh muqimiy …

4 / 9

i, ikkala ukasi ketma-ket vafot etadilar, xotinining ikki ko‘zi ojiz bo‘lib, oxiri u ham vafot etadi, uch qiz, bir o‘g‘il shoir qo‘lida qoladi. zavqiy 1900 yilda hojixon nomli bir uyg‘ur xotinga uylanadi. 1900 yilda zavqiy haj safariga otlangan tog‘asi muhammad siddiqqa hamroh bo‘lib qator mamlakatlarni bosib, makka va madinani ziyorat qiladi. uning taassuroti «hujjoji makka ahliga chunu charo demang» misrasi bilan boshlanuvchi she’rida o‘z badiiy ifodasini topgan. zavqiyning «obid mingboshi haqida hajv» (1906),«shoh inoyat qo‘rboshi» (1908) kabi satiralari, «kajdor maraz ey zamona» (1905), «kam suxanlik» (1912-13 yillar), «qahatlik» (1916), «ajab ermas» (1916) kabi siyosiy lirikalarida avvalgilarga qaraganda ozodlik, kelajakka umid bilan qarash g‘oyalari kuchlidir. jumladan «ajab ermas» radifli muxammas, faqat zavqiy ijodida emas, balki xx asr boshlaridagi butun o‘zbek ijtimoiy-siyosiy she’riyatida katta hodisa bo‘ldi. bunda shoir mustamlaka asorati ostida ezilayotgan ona yurtning kulfatli kunlari unut bo‘lishi haqida so‘z ochadi, og‘ir iqtisodiy hayot kechirayotgan xalqning baxtli taqdiri haqida, bo‘lajak katta ijtimoiy …

5 / 9

oltmish sakkiz yoshida vafot etadi. butun umri davomida ozod hayot uchun kurashgan zavqiyning ijodiy merosi va amaliy faoliyati yuksak qadrlandi, uning o‘z xalqiga qilgan xizmatlari taqdirlandi. zavqiy tug‘ilib o‘sgan «shayxon» mahallasi - «zavqiy mahallasi», shoir yashagan karimbobo qishlog‘i «zavqiyobod» deb ataldi. jamoa xo‘jaligi, maktab, ko‘chalar shoir nomiga qo‘yildi. uning hozirgacha ma’lum bo‘lgan asarlari juda oz bo‘lishiga qaramay, o‘zbek adabiyoti darsliklari, majmualariga kiritilib, uning hayoti va ijodi o‘zbek maktablarida, oliy o‘quv yurtlarida o‘rganilmoqda. xalqimiz shoirning ajoyib she’rlarini hozirgi kunimizgacha ham o‘z xotirasida saqlab qo‘shiq-ashula qilib kuylab kelmoqda. image1.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zavqiy"

zavqiy zavqiy zavqiy (taxallusi; asl ism sharifi ubaydullo solih oʻgʻli) (1853 – qoʻqon – 1921) – oʻzbek lirik shoiri. qoʻqondagi „madrasai oliy“ va „madrasai chalpak“da tahsil olgan (1870–1874). maxsidoʻzlik bilan shugʻullangan. maʼlum muddat mirzalik qilgan, xoʻjand, samarqand, buxoro, toshkent, oʻsh, andijon, margʻilon shaharlarida boʻlgan. togʻasi muhammad siddiq bilan madinani ziyorat qilgan (1900). 1903-yil qoʻqonga qaytgan. zavqiy mumtoz oʻzbek adabiyoti anʼanalarini davom ettirgan, qoʻqon adabiy muhitining muqimiy, furqat, nodira, rojiy kabi namoyandalari bilan ijodiy hamkorlik qilgan. zavqiyning gʻazal, muhammas, muvashshaxlari („aylab keling“, „radifi zavqiy“ va boshqalar)da oʻzi yashagan muhit va tuzum, mehnat axlining ahvoli tasvirlangan. u turmush alam-iztiroblari, hijron azob...

This file contains 9 pages in PPTX format (56.0 KB). To download "zavqiy", click the Telegram button on the left.

Tags: zavqiy PPTX 9 pages Free download Telegram