hozirgi adabiy jarayon kursining maqsad va vazifalari

DOC 47.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662846978.doc hozirgi adabiy jarayon kursining maqsad va vazifalari reja: 1.mustaqillik va ijtimoiy-siyosiy hayot. 2.hayot va adabiyot. 3.badiiy ijod va mafkura. 4.markscha-lenincha adabiyotshunoslik va uning salbiy oqibatlari istiqlol sharofati tufayli o’zbekiston xalqlari tarixida yangi davr boshlandi. mamlakat hayotining hamma sohalarida, jumladan adabiyot sohasida ham buyuk o’zgarishlar sodir bo’ladi. bu davrda adabiyotimiz o’z taraqqiyotining yangi davriga-keskin burilish va yangilanish bosqichiga ko’tarildi. mustaqillik davri adabiyotidagi eng katta yutuq va yangilik shuki, bu davrda yozuvchilarimiz sotsialistik realizm va kommunistik mafkura tazyiqidan xalos bo’lib, tom ma‘noda so’z erkinligiga, matbuot erkinligiga muyassar bo’ldilar. natijada hayotda bo’lganidek, adabiyotda ham demokratiya va oshkoralik kuchaydi. ko’p mavzularni tasvirlashda avvalgi noto’g’ri mezonlarga qat‘iy chek qoyildi. ma‘lumki, o’zbekiston xix asrning ikkinchi yarmidan to xx asrning 90-yillarigacha uzoq yillar davomida rossiyaning tom ma‘nodagi mustamlakasi bo’lib keldi. mamlakatda ijtimoiy adolat, demokratiya va oshkoralik yo’q edi. «boz ustiga milliy o’zlikni anglashga bo’lgan tabiiy intilish johilona inkor etilardi. navro’z, ramazon, qurbon hayiti kabi ko’plab muqaddas, …

$mutlaqo yo’l qoyilmasdi. xususan, mustamlakachilarning yovuz qilmishlariga, adolatsizliklariga, nohaqlik va zulmlariga til tekkizish qat‘iy va mutlaqo man etilgandi. bunday rostgoy bo’lish o’sha mash‘um yillarda to’g’ridan-to’g’ri og’ir jinoyat sanalardi va ayovsiz jazolanardi. abdulla qodiriy, cho’lpon, fitrat, usmon nosir, elbek, botu singari rostgoy, vatanparvar iste‘dodlarning hukmron kuchlar tomonidan qatl etilishi ana shu mudhish adolatsizlikning natijasi va bir ko’rinishi edi. biroq mustamlakachilar qanchalik zo’ravonlik qilmasinlar, qanchalik vahshiyona harakat etmasinlar, baribir, xalqimizni butunlay va so’zsiz boysunishga, itoatkor va mo’min bo’lishga majbur qilaolmadilar. millatimizning haqiqatgoy va erksevar farzandlarini butunlay qirib, yo’q qilib tashlashga ularning kuchib-qurbi yetmadi. xalqimizning mard va tanti, jasoratli va matonatli, asl farzandlari «boshimga qilich kelsa-da, rost so’zimni derman» tarzidagi hikmatga qattiq mahkam turib aytishdan (yozishdan) va jabrdiyda xalqni mardona himoya qilishdan qaytmadilar. bor gapni dangal, \xech bo’lmaganda ramziy obrazlar vositasida aytishdan, oqni-oq, qorani-qora deb yozishdan qo’rqmadilar. mustaqillik, milliy istiqlol uchun turli shakllarda izchil kurash olib bordilar. fitrat «yurt qayg’usi» nomli publitsistik maqolasida …$

i bermadik, yashuntirdik, iymonlarimizga avrab saqladik:«turkiston muxtoriyati»,-deb yozgan edi. milliy o’zbek tilimiz turli davrlarda ulug’ mutafakkirlar, buyuk shoir-yozuvchilar tomonidan boy, shirin, suluv va dilbar til sifatida ta‘riflangan hamda uning ajoyib fazilatlari qayta-qayta isbotlangan. lekin, shunga qaramasdan, ko’p hollarda bu boy, serjilo va serma‘no tilimiz jamiyatdagi hukmron kuchlar tomonidan qadrlanmadi. ona tilimiz ko’p yillar davomida kamsitilib, xo’rlanib kelindi. bu, hech shubhasiz, mustamlakachilik siyosatining oqibati va amaldagi bir ko’rinishi edi. mustamlakachilikning o’sha davrdagi adolatsiz, kamsitish siyosati o’rta osiyo xalqlari folkloriga munosabat masalasida ham yaqqol ko’rindi. ma‘lumki, o’zbek xalqi juda boy va g’oyat qimmatli madaniy merosga ega. bu bebaho xazinada xalq og’zaki ijodi namunalari, xususan, xalq dostonlari salmoqli o’rinni egallaydi. xalq dostonlari orasida esa eng mashhuri, eng mukammali va eng go’zali, shubhasiz, «alpomish» dostonidir. u qahramonlik, do’stlik, insonparvarlik, mehr-oqibat, yuksak odob-axloq va sevgiga sodiqlikni kuylovchi va ulug’lovchi dostondir. bu doston badiiy til, badiiy mahorat jihatidan ham mukammal va go’zaldir. biroq sovet davrida «alpomish» …

jahon afkor ommasining amir temurga bo’lgan e‘tiqodi, sohibqiron hayotini, ijtimoiy-siyosiy faoliyatini, shaxsiy xislatu fazilatlarini bilishga qiziqishi aslo susaygani yo’q. aksincha, bu qiziqish ko’p hollarda jahon boylab tobora kuchayib bordi. turli mamlakatlarda, turli tillarda amir temur haqida ko’plab ilmiy va badiiy asarlar yaratildi. bu tasodif emas, balki tabiiy va qonuniy holdir. bu amir temurning insoniyat tarixida, xalq va jamiyat hayotida muhim rol oynaganining dalili va natijasidir. biroq mamlakatimizda mustamlaka davrida, xususan, sovet hokimiyati yillarida hukmron kuchlar amir temur to’g’risida haqiqatni yozishga, uning insoniyat tarixidagi buyuk rolini haqqoniy ko’rsatishga tish-tirnoqlari bilan qarshilik ko’rsatib keldilar. oqibatda xorijiy mamlakatlarga nisbatan amir temurning o’z yurtida buyuk sohibqiron haqida oz yozildi. yozilgan taqdirda ham haqiqat ko’proq boyab-buzib ko’rsatildi. bu mavzuni xolisona yoritib, haqiqatni ochiq aytishga intilganlar esa turli shaklda ta‘qib qilindi, jazolandi. dalillar keltiramiz. birinchi dalil. dramaturg fitrat yuqorida qayd etilgan «temur sag’anasi» fojiasida amir temur obrazini xolisona ko’rsatgani uchun gunohkor qilingan edi. ikkinchi dalil. sovet …

63) nomli haqqoniy ilmiy asar yozgani uchun asossiz holda keskin tanqid qilindi va qattiq siquv ostiga olindi. holbuki, ushbu risolaning yaratilishi faylasuf olimimizning katta jasorati va mardligining natijasi edi. kitobda sovet davrida birinchi bo’lib amir temurning o’rta osiyo xalqlari tarixida tutgan o’rni va roli nodir hujjatlar va noyob dalillar asosida teran va to’g’ri ko’rsatib berilgan. to’rtinchi dalil. yozuvchi asqad muxtor 1963 yilda amir temur haqida «insonga qulluq qiladurmen» nomli qissa yozgan va qo’lyozmani sevimli muallimi akademik ibrohim mo’minovga bergan. domla esa qissani o’qib, ma‘qullagan. lekin yozuvchiga «sen buni hozir biron joyga bermay qoyaqol. mening kunim sening ham boshingga tushib o’tirmasin»,-degan. asqad muxtorning bu asari oradan o’ttiz bir yil o’tgach, 1994 yilda, ya‘ni mustaqillik davrida olam yuzini ko’rdi, nashr etildi. beshinchi dalil. shoir dushan fayziy 60-yillarda amir temurning realistik obrazini yaratishga intilib, yaxshi bir ballada yozgan edi. biroq shoir «buyuklik» deb atalgan bu asari uchun maqtov emas, balki dakki-keskin tanqid eshitgan. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi adabiy jarayon kursining maqsad va vazifalari"

1662846978.doc hozirgi adabiy jarayon kursining maqsad va vazifalari reja: 1.mustaqillik va ijtimoiy-siyosiy hayot. 2.hayot va adabiyot. 3.badiiy ijod va mafkura. 4.markscha-lenincha adabiyotshunoslik va uning salbiy oqibatlari istiqlol sharofati tufayli o’zbekiston xalqlari tarixida yangi davr boshlandi. mamlakat hayotining hamma sohalarida, jumladan adabiyot sohasida ham buyuk o’zgarishlar sodir bo’ladi. bu davrda adabiyotimiz o’z taraqqiyotining yangi davriga-keskin burilish va yangilanish bosqichiga ko’tarildi. mustaqillik davri adabiyotidagi eng katta yutuq va yangilik shuki, bu davrda yozuvchilarimiz sotsialistik realizm va kommunistik mafkura tazyiqidan xalos bo’lib, tom ma‘noda so’z erkinligiga, matbuot erkinligiga muyassar bo’ldilar. natijada hayotda bo’lganidek, adabiyotda ham de...

DOC format, 47.0 KB. To download "hozirgi adabiy jarayon kursining maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi adabiy jarayon kursinin… DOC Free download Telegram