hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari

PPT 50 pages 421.5 KB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 421.5 KB

File type PPT

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari. hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari. psixologiya fanida tadqiqot metodlari amal qilinadigan asosiy nazariy printsiplarga va psixologiya xal qiladigan konkret vazifalarga bog`liqdir. o`rganilayotgan predmet va xodisalar o`zaro aloqador, bir–birini taqozo etadi, doimo o`zgarishda, rivojlanishda, qarama–qarshi ziddiyatli jarayonlar mavjud deb qarashni tushunish zarurligidan kelib chiqadi. hozirgi zamon psixologiyasida fanning qanchalik qadimiyligiga qaramay qator xal qilinishi zarur muammolar, turli oqimlar va olimlar tomonidan ilgari surilayotgan taxmin va farazlar–gipotezalar mavjuddir. ba'zan bir–birini to`ldiradigan, yoki birini ikkinchisi inkor etadigan kontseptsiyalar va nazariyalar ham bor. bu singari turli muammo va qarashlarni to`g`ri anglab etish hozirgi zamon psixologiyasining asosiy printsiplarini–determinizm, ong va faoliyat birligi, psixika va ongning faoliyatda rivojlanishi printsiplariga suyangan xolda ilmiy tadqiqotlar olib borilishiga bog`liq xal qilinadi. hozirgi vaqtda psixologiyada xix asrda vujudga kelgan, lekin dastlabki ildizlari qadimgi yunon madaniyati tarixiga borib qadaladigan qator nazariyalar bor. ularning eng ko`p tarqalganlari quyidagilardir: biogenetik nazariya (v. shtern), sotsiogenetik nazariya (k. levin), bixevioristik …

2 / 50

muhim bo`lganligidan psixologik tadqiqotlar orqali aniqlanadi va tuzatishlar kiritiladi. psixologiyada inson psixikasini tadqiq qilish metodlarining turli tasnifi mavjud. har qanday psixologik tadqiqot o`z–o`zini tekshirish, boshqalardagi o`zgarish va rivojlanishni tekshirishdan iborat bo`ladi, shuning uchun ham bularni sub'ektiv va ob'ektiv tadqiqot metodlari deb aytish mumkin. haqiqiy ilmiy psixologiya psixikani o`rganishning ob'ektiv metodlaridan foydalanish asosiga ko`rilishi kerak. hozirgi zamon psixologiyasining ilmiy tadqiqotga nisbatan muhim talabi psixik faktlarini genetik (tarixiy) jihatdan o`rganish printsipiga amal qilishni taqozo etadi. genetik printsipning mohiyati shundan iboratki, o`rganilayotgan psixik xodisaga jarayon deb qaraladi va tadqiqotchi uning dialektik rivojlanishining barcha xolatlarini tiklashga, ular bir–birlarini qay yo`sinda olmoshtira olishlarini ko`rish va tushunib etishga harakat qiladi, o`rganilayotgan psixik faktni uning konkret tarixi jihatidan tasavvur etishga o`rinadi. psixologiyada genetik printsipdan foydalanish zarurligini p. p. blonskiy (1884–1941), l. s. vigotskiy (1896–1934), s.l.rubinshteyn (1889–1960), a.n. leontev (1903–1979) lar o`z asarlarida ta'kidlaganlar. tadqiqotlarni amalga oshirishning genetik printsipi keyingi yillarda, ayniqsa bolalar psixologiyasida bola shaxsini bo`ylama kesimi …

3 / 50

psixologiyada, meditsina, sport, yuridik psixologiyada keng qo`llaniladi. longityud metodi bilan bir xolatni uzoq vaqt kuzatish, birdaniga bir necha sinaluvchini tekshirish, qiyoslash maqsadida qo`llaniladi. nemis olimi v. shtern, frantsuz olimi r. zazzo, rus olimlari n. a. menchinskaya, a. n. gvozdev, n. s. leytis, v. s. muxina va boshqalar bu usuldan keng foydalandilar. bu usulda kuzatish "ona kundaligi" singari nomda ham atalishi mumkin. psixologik tadqiqotlar ilmiyligini oshirishda bir necha fanlar hamkorligiga suyanib kompleks metod qo`llaniladi. (psixologiya, fiziologiya, genetika, falsafa, sotsiologiya, kibernetika, logika va boshqa fanlar hamkorligi). ikkinchi guruh–empirik metodlarga kuzatish (o`z–o`zini kuzatish), eksperiment (tabiiy va laboratoriya eksperimenti), test, anketa, so`rovlar, sotsiometriya, suhbat, intervyu, faoliyat jarayoni va uning mahsulini tadqiq qilish, tarjimai xol (shaxsiy guvohnomalarni, xujjat, turmush faoliyati voqealarini tahlil qilish) kabilar kiradi va ular sinash, tekshirish, diagnostika va prognozlash vazifalarini bajaradi. uchinchi guruh metodlar–natijalarni qayta ishlashga mo`ljallangan bo`lib, ular statistik (miqdoriy) va psixologik (sifat) tahlili turlariga bo`linadi. tadqiqot metodlarining to`rtinchi guruhi –genetik …

4 / 50

ial bilan tadqiqot gipotezasi alohida sharxlanadi; v) ikkilamchi tahlil (barqaror, ustuvor dalillar ajratiladi); g) ikqilamchi sintez–(psixik qonuniyat, topilgan dalil, omil va tadqiqot gipotezasini birlashtirib maxsus xulosalar chiqarish). tadqiqot natijalarini sharxlashning to`rtinchi bosqichi– sharxlashda xar bir fakt, alomat, ko`rsatkich, xossa psixik jihatdan so`z–mantiiq orqali tahlil qilinadi. ana shu bosqichda tadqiqot yakunlanadi, zarur xulosalar chiqariladi, amaliy tavsiyalar beriladi. psixologiyada eng ko`p qo`llaniladigan tadqiqot metodlari empirik metodlar guruhidir. empirik (amaliy ) metodlar guruhiga kuzatish, suhbat, test, eksperiment (tajriba), biografiya, sotsiometriya usullari kiradi. kuzatish metodi tashqi ob'ektiv va sub'ektiv (o`z–o`zini) o`rganishga imkon beradi. inson psixikasidagi o`zgarishlarni kuzatish uchun quyidagilar amalga oshirilishi kerak: 1) kuzatish maqsadi, vazifasi belgilanadi; 2) kuzatish ob'ekti tanlanadi; 3) sinaluvchining yoshi, jinsi aniqlanadi; 4) tadqiqot vaqti rejalashtiriladi; 5)kuzatish qancha davom etishi qat'iylashtiriladi; 6)qaysi faoliyat kuzatilishi belgilab olinadi; 7)kuzatish shakli (yakka, guruhiy, jamoaviy) belgilanadi; 8) kuzatishni qayd etib borish vositalari (kundalik, kino–video, foto, magnit yozuvi va boshqalar). kuzatish orqali turli yoshdagi odamlarning …

5 / 50

an tafakkur bo`yicha ham ma'lumotlar olish mumkin. ish ustidagi qayfiyatini. fikrning ob'ektga yo`naltirilganligini, ta'sirga berilishi yoki berilmasligini, chexrasidagi tashvish va iztirobni, teranlik, termulish kabi ruhiy xolatlarni o`rganish mumkin. bundan tashqari qo`lning titrashi, asabiylashish, nutqning buzilishi, xissiyotning beqarorlashuvi singarilar ham o`rganiladi. psixologiyada o`zini–o`zi kuzatish (introspektsiya) usuli ham keng qo`llaniladi. suhbat. inson psixikasini o`rganishda suhbatning maqsadi va vazifasi belgilanadi, uning ob'ekti va sub'ekti tanlanadi, mavzusi, vaqti, joyi aniqlanadi, yakka, guruhiy va jamoa bilan bog`liq savol–javob tartibi tayyorlanadi. suhbatning bosh maqsadi muayyan bir vaziyat yoki muammoni xal qilish jarayonida inson psixikasidagi o`zgarishlarni o`rganishdir. test. test–inglizcha so`z bo`lib, sinash, tekshirish demakdir. shaxsning aqliy o`sishini, qobiliyatini. irodaviy sifatlari va boshqa psixik xususiyatlarini tekshirishda qo`llanadigan qisqa standart masala–topshiriq, misol, masala, jumboqlar, boshqotirmalar ham test deb atalishi mumkin. test ayniqsa odamning qanday kasbni egallashi mumkinligini, kasbga yaroqliligi yoki yaroqsizligini, iste'dodli yoki iste'dli emasligini–aqli zaifligini aniqlashda, kishilarni saralashda keng qo`llaniladi. 1905 yilda, ya'ni frantsuz psixologi a. bine va …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari"

hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari. hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari. psixologiya fanida tadqiqot metodlari amal qilinadigan asosiy nazariy printsiplarga va psixologiya xal qiladigan konkret vazifalarga bog`liqdir. o`rganilayotgan predmet va xodisalar o`zaro aloqador, bir–birini taqozo etadi, doimo o`zgarishda, rivojlanishda, qarama–qarshi ziddiyatli jarayonlar mavjud deb qarashni tushunish zarurligidan kelib chiqadi. hozirgi zamon psixologiyasida fanning qanchalik qadimiyligiga qaramay qator xal qilinishi zarur muammolar, turli oqimlar va olimlar tomonidan ilgari surilayotgan taxmin va farazlar–gipotezalar mavjuddir. ba'zan bir–birini to`ldiradigan, yoki birini ikkinchisi inkor etadigan kontseptsiyalar va nazariyalar ham bor. bu singari turli muammo va qarashlarn...

This file contains 50 pages in PPT format (421.5 KB). To download "hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi zamon psixologiyasi tad… PPT 50 pages Free download Telegram