oiv infektsiyasi uslubiy qo'llanma

DOCX 26 pages 62.1 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.1 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

sog'liqni saqlash vazirligining 2018 yil «____»___________ №______- sonli buyrug'iga 1– ilova “oiv infektsiyasini etiologiyasi, epidemiologiyasi, patogenezi, diagnostikasi va oiv infektsiyasi aniqlanganda epidemiologik surishtiruv o'tkazish qoidalari” bo'yicha uslubiy qo'llanma oiv infektsiyasi – odamning immunitet tanqisligi virusi (oiv) keltirib chiqaradigan, klinik belgilarsiz virus tashib yuruvchilikdan immun tizimining og'ir zararlanishigacha olib boradigan, uzoq davom etuvchi surunkali yuqumli kasallik. orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi (oits) – odamning immunitet tanqisligi virusi immun tizimni shikastlashi natijasida opportunistik infektsiyalar/xavfli o'smalar rivojlanib, asab tizimini izdan chiqaruvchi oiv infektsiyasining so'nggi (terminal) bosqichidir. kasallikning aniqlanish tarixi oits to'g'risidagi dastlabki xabarlar aqshda ro'yxatga olingan. 1981 yilda los-anjeles va nyu-yorklik gomoseksualistlarda pnevmotsist pnevmoniyaning 5 holati va kaposhi sarkomasining 26 holati aniqlangan. ularning ko'pchiligida oiv tufayli yuzaga kelgan t–hujayralari immunitet tanqisligi aniqlangan. birinchi marta oiv infektsiyasining yakuniy bosqichi ta'riflandi va keyinchalik unga “orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi” (oits) degan nom berildi. oiv 1983 yilda ikkita laboratoriyada mustaqil ravishda frantsiyalik olim lyuk montane rahbarligidagi paster instituti …

2 / 26

xususiyati hisoblanadi. virus tarkibida qaytalama transkriptazaning mavjudligi genetik axborotning teskari yo'nalishini: dnkdan rnkga emas, aksincha rnkdan dnkga tomon yo'nalishini ta'minlaydi. bugungi kunda virusning ikki turi: oiv-1 va oiv-2 ma'lum. ular tarkibiy va antigen xususiyatlari bilan farqlanadi. dunyoda, jumladan o'zbekistonda oiv-1 ko'p tarqalgan. oiv-2 ga nisbatan oiv-1 ning patogenligi yuqori hisoblanadi. oiv-2 asosan g'arbiy afrika mamlakatlari aholisi orasida tarqalgan. oivning etilgan virioni – diametri 100-150 nanomikron (nmk)ga yaqin bo'lgan sharsimon shakldagi zarracha. unda rnkning 2ta molekulasi, fermentlar, nukleoproteinlar va oqsillar mavjud. nukleokapsidning o'zida 2000ga yaqin r24 oqsili mavjud. nukleokapsid r17 matritsa oqsilidan iborat bo'lgan qobiq bilan o'ralgan, ustida 72 ta glikoproteinli tikanak (ship) qadalgan tashqi ikki qatlamli lipoprotein qobiq joylashgan. har bir tikanak transmembran glikoprotein (gp41)ning 3 molekulasidan va yuza glikoprotein (gp120)ning 3 molekulasidan iborat. virusda replikatsiya uchun zarur bo'lgan quyidagi fermentlar mavjud: · qaytalama transkriptaza (revertaza); · integraza; · proteaza. oiv infektsiyasining patogenezi virusning yuqishi va ko'payishi faqat muayyan hujayralar …

3 / 26

. bir kunda millionlab yangi viruslar shakllanadi. oivning mutatsiyaga uchrash xususiyati yuqoriligi sababli vaqt o'tishi bilan organizmda oivning yangi o'zgargan variantlari to'planishi mumkin. virusning o'zgaruvchanligi natijasida turli xususiyatli, jumladan retroviruslarga qarshi vositalarga chidamliligi bilan farqlanadigan shtammlari paydo bo'lishi mumkin. virus ta'sirida cd4+ hujayralarining doimiy ravishda zararlanishi oqibatida immuntanqislik holati rivojlanib boradi. immuntanqislik patogenezida ikki bosqichni ajratib ko'rsatish mumkin. 1. cd4+hujayralar sonining asta-sekin kamayishi – kasallikning klinik latent bosqichiga mos keladi. organizmda virus sonining ko'payib borishi immun tizim emirilishini tezlashtiradi. 2. cd4+ hujayralar sonining keskin kamayib ketishi - kasallikning klinik ifodalangan bosqichiga mos keladi. immuntanqislik rivojlanishi oqibatida shartli-patogen mikroorganizmlar faollashib, patogenlik xususiyatlarini namoyon qiladi, natijada «opportunistik» infektsiyalarning klinik belgilari paydo bo'ladi. immuntanqislikning bir ko'rinishi sifatida, suyak ko'migida hujayra shakllanishining dastlabki bosqichlarida rivojlanishdan to'xtagan o'zak hujayralar faol ko'payishi mumkin. ushbu hujayralarning to'liq shakllanmasligi organizm uchun yot bo'lgan antigen mavjudligini ko'rsatadi. shakllanmagan o'zak hujayralar immuntanqislik sharoitida to'xtovsiz ko'payadi. mazkur holat oiv infektsiyasi yuqqan …

4 / 26

susiyatlar xosdir: qaynatilganda (100°s) virus 1-2 daqiqadan keyin o'ladi, 70° gacha isitganda 10 daqiqadan keyin, 56° gacha isitganda 30 daqiqadan keyin faolligi yo'qoladi. odatdagi dezinfektsiyalovchi moddalarning eritmalari - 3% vodorod peroksidi, 5% lizol, 0,5% xlorli dezinfektsiyalovchi vositalar, 1% glyutaral aldegid, 70% etanol, efir, atseton virusni o'ldiradi. virus donordan olinib, muzlatilgan qon va zardobda yillar davomida, tashqi muhitda quritilgan holatda +22os haroratda 4-6 kungacha saqlanishi mumkin. so'lak va terning himoya fermentlari virusning faolligini susaytiradi. oiv quyidagi biologik suyuqliklarda yuqori kontsentratsiyada uchraydi: · qon; · erkaklar va ayollar jinsiy a'zolari suyuqligi; · ona suti. qolgan biologik substratlarda oiv yuqishi uchun etarli bo'lmagan kontsentratsiyada bo'ladi. shu sababli so'lak, ter, burundan oqadigan suyuqlik, balg'am, ko'z yoshi, peshob, najas va qusuq moddalari (tarkibida qon saqlamasa) epidemiologik nuqtai nazardan xavfli hisoblanmaydi. biroq ushbu suyuqliklarga ko'zga ko'rinarli darajada qon aralashgan bo'lsa, ular potentsial havfli hisoblanadi. quyidagi suyuqliklar orqali oivning yuqish xavfi epidemiologik nuqtai nazardan past hisoblanadi: · …

5 / 26

kal yo'l– oiv infektsiyali onadan homilaga homiladorlik davrida (prenatal), tug'ish paytida (intranatal) va emizishda (postnatal) yuqadi. kasallikning qon qoldiqlari mavjud bo'lgan shaxsiy gigiena buyumlari (tish cho'tkasi, soqol olish anjomi, teri qoplami butunligini buzib bajariladigan muolajalar uchun ishlatiladigan, sanchiluvchi va o'tkir kesadigan buyumlar) orqali yuqishi istisno qilinmaydi. oiv infektsiyasi qon so'ruvchi hasharotlar (kana, bit, chivin) chaqishi orqali yuqmaydi. oiv infektsiyasini shifoxona ichi sharoitida yuqishini oldini olish maqsadida tibbiy yordam uchun murojaat etgan har bir bemorga oiv yuqtirishi ehtimoli mavjud bo'lgan shaxs deb qarash zarur. muolajalar universal himoya choralari talablariga rioya qilingan holda bir marta ishlatiladigan shprits, igna, sistemalar va boshqa tibbiy asbob-anjomlar bilan amalga oshirilishi kerak. ko'p marta ishlatiladigan tibbiy asbob-anjomlar sterillangan bo'lishi, tibbiy yordamning barcha turlarida xavfsizlik choralariga qat'iy amal qilinishi kerak. dpmning har bir tibbiy xodimi bemorlarga yordam ko'rsatayotgan vaqtida oiv yuqish xavfini yodda tutishi, virus bilan zararlanishning oldini olish uchun zararsizlantirish va sterilizatsiya qoidalariga amal qilishlari lozim. oiv …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oiv infektsiyasi uslubiy qo'llanma"

sog'liqni saqlash vazirligining 2018 yil «____»___________ №______- sonli buyrug'iga 1– ilova “oiv infektsiyasini etiologiyasi, epidemiologiyasi, patogenezi, diagnostikasi va oiv infektsiyasi aniqlanganda epidemiologik surishtiruv o'tkazish qoidalari” bo'yicha uslubiy qo'llanma oiv infektsiyasi – odamning immunitet tanqisligi virusi (oiv) keltirib chiqaradigan, klinik belgilarsiz virus tashib yuruvchilikdan immun tizimining og'ir zararlanishigacha olib boradigan, uzoq davom etuvchi surunkali yuqumli kasallik. orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi (oits) – odamning immunitet tanqisligi virusi immun tizimni shikastlashi natijasida opportunistik infektsiyalar/xavfli o'smalar rivojlanib, asab tizimini izdan chiqaruvchi oiv infektsiyasining so'nggi (terminal) bosqichidir. kasallikning aniql...

This file contains 26 pages in DOCX format (62.1 KB). To download "oiv infektsiyasi uslubiy qo'llanma", click the Telegram button on the left.

Tags: oiv infektsiyasi uslubiy qo'lla… DOCX 26 pages Free download Telegram