ma’ruza mashg‘uloti: mashinalarning detal, agregat va yuritmalar tizimidagi jarayonlarni modellashtirish

DOCX 6 pages 98.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 98.5 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

10- ma’ruza mashg‘uloti: mashinalarning detal, agregat va yuritmalar tizimidagi jarayonlarni modellashtirish reja: 10.1. avtomatlashtirilgan loyihalash tizimi yordamida turli jarayonlarni matematik modellashtirish usullari. 10.2. modellashtirishning graflar nazariyasiga asoslangan usuli. 10.3. modellashtirishning ayrim funksional chekli elementlar usuli. 10.4. mexanik va gidromexanik uzatmalarning ixtiyoriy sxemasini formal yoritilishi. 10.5. gidravlik yuritmalarning ixtiyoriy sxemasini formal yoritilishi. tayanch so‘z va iboralar: modellashtirish, matematik modellashtirish, jarayon, elementlar usuli, sxema, formallashtirish, mexanik, gidromexanik, gidravlik yuritmalar. zamonaviy texnik qurilmalarni va mashinalarni modellashtirish altning bir qismi bo‘lib, uning yordamida ayrim sinfga tegishli bo‘lgan tizimlarning strukturalarini formal ravishda o‘rganish mumkin. tizimlar va ularning strukturalarini hisobi va loyihalashning avtomatlashtirilgan usullariga bag‘ishlangan adabiyotlarning tahlili, formal model qurishda quyidagi ikkita yo‘l borligini ko‘rsatdi. birinchisining asosida graf nazariyasi yotadi. matritsa-topologik usullarga asoslangan, bu nazariya elektron sxemalarni, gidravlik zanjirlarni, mexanizmlarni tahlil qilishda qo‘llaniladi. graflar – tenglamalarni grafik ko‘rinishidagi yozuv bo‘lib, ob'ekt elementlari orasidagi bog‘lanishlarni yaqqol ko‘rsatadi. graflarni ma'lum qoidalar bo‘yicha o‘zgartirish va soddalashtirish mumkin. bunday harakatlar …

2 / 6

iz: 1'= 1/(j1s)m0 – 1/(j1s)m1; 2'= 1/(j2s)m1 – 1/(j2s)m2; 3'= 1(j3s)m2, bunda 1/s – integrallash simvoli. bunga mos graf 10.2-rasmda ko‘rsatilgan. 10.2-rasm. uch massali dinamik modelning graf variant ikkinchisining asosida ayrim funksional chekli elementlar yotadi. buni chekli elementlar usuli orqali tushuntirish mumkin, ya'ni ixtiyoriy murakkab konfiguratsiyaga ega bo‘lgan tizimni, matematik yoritilgan ayrim elementlarga bo‘lib, ularni chegaraviy shartlar orqali bog‘lash mumkin. u holda butun tizimdagi ish jarayonini aniqlash uchun elementlarning nomini ko‘rsatib, uning chegaralarini (kirish-chiqish) nomerlab, boshlangich shartlarini ko‘rsatib berilishi yetarli. bundan kelib chiqqan holda, tizimni ehmda avtomatlashtirilgan modellashtirish uchun quyidagi masalalarni yechish kerak: - tizimga kiradigan asosiy elementlarni aniqlash; - tizimning ixtiyoriy sxemasi strukturasini formal ravishda qurish; - tizim elementlarining matematik modelini qurish; - tizimga kerakli bo‘lgan boshlang‘ich parametrlarni tayyorlash; - ixtiyoriy strukturali tizimning sxemasini approksimatsiya qiladigan tenglamalar tizimini ishlab chiqish; - tuzilgan tenglamalar tizimini yechish uchun kerakli usulni aniqlash va uni amalga oshirish; - tizimdagi ish jarayonini hisoblash usulini …

3 / 6

ial tenglamalar konstruksiyaning diskret uchastkalariga nisbatan qo‘llanganda algebraik bog‘lanishlarga approksimatsiyalanadi va bu approksimatsiyalar hal qiluvchi tenglamaga qo‘yiladi. bu usulning algoritmi oddiy, ya'ni hal qiluvchi tenglamalar matritsasi siyrak bo‘ladi va mutaxassislarning fikriga qaraganda, katta o‘lchamli masalalarni yechish uchun qo‘llash mumkin. biroq, bu usul bilan murakkab konstruksiyalarni hisoblash anchagina qiyinlik tug‘diradi. chekli elementlar usuli (cheu) differensial tenglamalar emas, integral tenglamalar tuziladi. differensial tenglamalar bilan ifodalanadigan masalalarni hamma vaqt integral ko‘rinishda yozib chiqish mumkin, shuning uchun bunda masalaning aniqlanish sohasi emas, chegaralari diskretlashtiriladi. bunda hamma vaqt kichik tartibli matritsa hosil bo‘ladi va uning kataklari bo‘sh qolmaydi. hisoblash hajmi nuqtai nazaridan qaraganda, natijalarning qiyosiy aniqligi saqlanadigan yuqori tartibli siyrak sistemalarni yechish foydaliroq. bu usulning asosiy kamchiligi – tenglamalar matritsasi noqulay bo‘lishidan tashqari, algoritmlash ham murakkablashib ketishidan iborat. oxirgi 10-15 yilda, muhandislik amaliyotida mashinasozlik va qurilish mexanikasining sonli hisoblash usullaridan biri – chekli elementlar usuli (cheu) keng ko‘lamda qo‘llanib kelyapti. bu qisqartirma so‘z mashinasozlik va …

4 / 6

shaklida ifodalangan cheuni ancha oddiy formallashtirish mumkin, bu uning eng asosiy afzalligi bo‘lib, ko‘plab masalalarni qamrab oladigan, kuchli loyiha-hisoblash komplekslari, masalan, ansys, abaqus, adams, i-deas, nastran, catia, solid works, cosmos works, pro/engineer, scad, unigraphics nx lardan foydalanish imkonini berdi. chekli elementlar usuli, boshqa sonli usullar singari real kontinual konstruksiyani diskret model ko‘rinishida tasvirlab, yaxlit jismlarning kuchlanish-deformatsiyalanish holatini aks ettiradigan differensial tenglamalarni algebraik tenglamalar bilan almashtirishga asoslanadi. shu bilan birga, cheu aniq geometrik, konstruktiv va fizikaviy talqin etishni inkor etmaydi. usulning mohiyati shundan iboratki, konstruksiya egallagan fazo (bir, ikki, uch o‘lchamli) bir qancha, kichkina, lekin o‘lchamlari aniq bo‘laklarga ajratiladiki, bular chekli elementlar (che) deb ataladi. cheu – bu variatsion usul. ko‘rilayotgan sohaning hammasi uchun funksional energiya sohani tashkil etuvchi hamma chekli elementlarning funksionallari yig‘indisidan iborat. har bir elementning sohasi bo‘yicha, boshqalaridan qat'iy nazar, izlanayotgan funksiyaning taqsimlanish qonuni beriladi. bunaqa uzluksiz-bo‘lakli approksimatsiyalash maxsus funksiyalar orqali bajariladi. bunday funksiyalar koordinatali yoki interpolyasiyalovchi deb …

5 / 6

nish imkonini beradi. cheu boshqa sonli usullarga qaraganda yaxshiroq algoritmlanadi va ko‘rilayotgan sohaning geometriyasi va chegaraviy shartlarini yaxshiroq bayon etadi. bundan tashqari, uning afzalligi universallik va tabiiylikni tasavvur qilish oson. sterjenli sistemalarga qo‘chishlar usuli shaklida qo‘llanadigan cheuni klassik qo‘chishlar usulining matritsali shakli sifatida qabul qilish mumkin. lekin algoritmi chuqurroq formallashtiriladi va ehmni qo‘llashga mo‘ljallangan. cheu sterjenli sistemalar hisobini amalda butunlay avtomatlashtirish imkonini beradi, lekin qurilish mexanikasining klassik usullariga qaraganda ancha katta hajmda hisob amallarini bajarishga to‘g‘ri keladi. ehmlar juda taraqqiy etgan hozirgi davrda katta hajmdagi hisoblash ishlari muammo emas, shuning uchun cheu keng ko‘lamda qo‘llaniladi, muhandislar buni bilishi mutloqa zarurdir. cheuning asosiy tenglamalarini yoki har bir chening tenglamalarini ta'riflash va tuzish usuliga qarab, cheuning to‘rtta asosiy turi mavjud: to‘g‘ridan-to‘g‘ri, variatsiyali, reziduum va energetik muvozanat. to‘g‘ridan-to‘g‘ri usul – chiziqli tayanchlarni hisoblashdagi deformatsiya usuliga o‘xshaydi va nisbatan oddiy masalalar uchun qo‘llaniladi. u approksimatsiyalashda alohida qadamlarining aniq geometrik va mexanik qiymatlari bilan qulay. …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruza mashg‘uloti: mashinalarning detal, agregat va yuritmalar tizimidagi jarayonlarni modellashtirish"

10- ma’ruza mashg‘uloti: mashinalarning detal, agregat va yuritmalar tizimidagi jarayonlarni modellashtirish reja: 10.1. avtomatlashtirilgan loyihalash tizimi yordamida turli jarayonlarni matematik modellashtirish usullari. 10.2. modellashtirishning graflar nazariyasiga asoslangan usuli. 10.3. modellashtirishning ayrim funksional chekli elementlar usuli. 10.4. mexanik va gidromexanik uzatmalarning ixtiyoriy sxemasini formal yoritilishi. 10.5. gidravlik yuritmalarning ixtiyoriy sxemasini formal yoritilishi. tayanch so‘z va iboralar: modellashtirish, matematik modellashtirish, jarayon, elementlar usuli, sxema, formallashtirish, mexanik, gidromexanik, gidravlik yuritmalar. zamonaviy texnik qurilmalarni va mashinalarni modellashtirish altning bir qismi bo‘lib, uning yordamida ayrim sinfga tegi...

This file contains 6 pages in DOCX format (98.5 KB). To download "ma’ruza mashg‘uloti: mashinalarning detal, agregat va yuritmalar tizimidagi jarayonlarni modellashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruza mashg‘uloti: mashinalar… DOCX 6 pages Free download Telegram