ilonlar haqida ma'lumot

PPTX 17 pages 4.4 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: o'zbekistonning zaharli ilonlari, ularning tarqalishi va ahamiyati. reja: ilonlar (ophidia yoki serpentes) ko‘r ilonlar (typhlopidae) soxta oyoqlilar yoki bo‘g‘ma ilonlar (boidae) ilonlar (ophidia yoki serpentes) kenja turkumi vakilarining gavdasi silindr shaklida, deyarli qismlarga bo‘linmaydi. o‘rmalab yurishga va katta-katta g‘animlarini butunlay yutishga moslashgan. ilonlarning oyoqlari, oyoq kamarlari va to‘sh suyagi yo‘qolib ketgan, faqat bo‘g‘ma ilonlarda va ko‘r ilonlarda chanoq kamari qoldiqlari saqlanib qolgan. barcha tana umurtqalarida harakatchan qovurg‘alari bor, bu qovurg‘alar qorin qalqonlariga taqalib turadi. qorin qalqonlarida teriositi muskullarining faoliyati tufayli harakatga kelib, ilonlarning o‘rmalashiga yordam beradi. ilonlarning umurtqalari soni 140 ta dan 435 ta gacha boradi umurtqa pog‘onasi faqat tana va dum umurtqalariga bo‘linadi. ilonlar gavdasining usti tangacha va qalqonlar bilan qoplangan. ko‘z qovoqlari o‘zaro qo‘shilib yupqa parda hosil qiladi va soat oynasidek ko‘zini ustidan bekitib turadi. nog‘ora bo‘shlig‘i va nog‘ora pardasi yo‘q. o‘pkasi toq, ularda faqat o‘ng o‘pka pallasi rivojlangan. buyraklari va jinsiy organlari tasmasimon cho‘ziq, siydik pufagi …

2 / 17

an ishlab chiqiladi. ilonlarda ilmoq singari qayrilgan va uchi o‘tkir tishlari bo‘ladi. odam uchun kapcha ilon, qora ilon, mamba va shaqildoq ilonlarning chaqishi juda xavfli hisoblanadi. mambani hisobga olmaganda yuqorida keltirilgan zaharli ilonlar respublikamiznining cho‘l va tog‘li hududlarida tarqalgan. mdh da yana chipor ilonlar va suv ilonlari keng tarqalgan. ilonlar turli xil hayvonlar, ya’ni kemiruvchilar, mayda kaltakesaklar, baqalar va hasharotlar bilan oziqlanadi. ilonlar tuxum qo‘yib, tuxumdan tirik tug‘ib yoki tirik tug‘ib ko‘payadi. ilonlar kenja turkumining sistematikasi ancha murakkab. bu kenja turkumga 18 ta oila va 3000 taga yaqin tur kiradi. mdh da ilonlarning 60 taga yaqin turlari uchraydi, shu jumladan o‘zbekistonda 6 ta oilaga kiruvchi 21 ta tur ilonlar uchrashligi aniqlangan. ko‘r ilonlar (typhlopidae) oilasiga 200 ta tur kiradi. ko‘r ilonlar asosan janubiy amerika, avstraliya, afrika va janubiy osiyda yashaydi. mdh da kavkazortida, o‘rta osiyoda, jumladan o‘zbekistonning tog‘ mintaqasida yomg‘ir chuvalchangiga o‘xshash chuvalchangsimon ko‘r ilon (typhlops vermicularis) uchraydi. uning uzunligi …

3 / 17

tishlari yo‘q. ular ozuqasini yutgandan keyin ovqat hazm bo‘lguncha (4-5 kun) juda bo‘shashib passivlashadi va qumga ko‘milib oladi. bo‘g‘ma ilonlar ochlikka juda chidamli, ayrimlari 570 kun va hatto 3 yilgacha ochlikka chidaydi. bo‘g‘ma ilon orqa oyoq kamarining skeleti. 1-yonbosh suyagi, 2-son suyagining rudimenti. bo‘g‘ma ilonlar tuxum qo‘yib, tuxumdan tirik tug‘ub yoki tirik tug‘ub ko‘payadi. ular 100 tagacha tuxum qo‘yadi yoki 100 tagacha tirik bola tug‘adi, 5-6 yoshida jinsiy voyaga yetadi. tutqunlikda 28 yil umr ko‘radi. bo‘g‘ma ilonlarning uzunligi 50 sm dan 10 m gacha boradi. bu ilonlarning murtak holdagi orqa oyoqlari va rudiment holdagi chanoq kamari saqlangan. cho‘l bo‘g‘ma ilonchasi orqa oyoqlarining rudimenti. bo‘g‘ma ilonlar oilasi vakillari asosan sharqiy va g‘arbiy yarimsharlarning tropik viloyatlarida tarqalgan. bir necha turlarigina o‘rta osiyo, kavkazning subtropik hamda cho‘l va sahrolarida uchraydi. tipik vakillariga janubiy amerikada yashaydigan va uzunligi 5-6 m ga boradigan oddiy bo‘g‘ma ilon (boa constrictor), uzunligi 10 m dan ortiq (11,43m) anakonda …

4 / 17

ning 13 ta turi uchraydi. suv ilonlari oilasi orasda quruqlikda, daraxtda va yer ostida yashaydigan turlari ham bor suv ilonlari oilasi vakillari: 1-chuvalchangsimon ko‘rilon, 2-qumilon, 3-ko‘ndalang yo‘lli bo‘ritish ilon, 4-o‘q ilon, 5-afg‘on litorinxi, 6-boyga, 7-rang-barang chipor ilon (oq ilon), 8-naqshdor o‘rmalovchi chipor ilon. silliq suv iloni suv ilonlarning uzunligi 10-15 sm dan 3,5 m gacha boradiganlari bor. suv ilonlari oilasiga suvilon (natrix tesselata), silliq suv iloni, ya’ni medyanka (coronella austriaca) va chipor ilonlar (elaphe, coluber) urug‘lari kiradi. suv ilonlarda chanoq kamari va orqa oyoq qoldiqlari bo‘lmaydi. qorin tomoni bir qator bo‘lib o‘rnashgan serbar tangachalar bilan qoplangan. suv ilonlar oilasi vakillari kosmopolit hisoblanadi. ular antarktidadan tashqari yer yuzining barcha qi’talarida keng tarqalgan. suv ilonlar asosan qushlar tuxumi, hasharotlar, o‘rgimchaksimonlar, chuvalchanglar, turli mayda baliqlar, baqalar, kaltakesaklar va mayda kemiruvchilar bilan oziqlanadi. suv ilonlarning ko‘pchiligi tuxum qo‘yib ko‘payadi, medyanka esa tuxumdan tirik tug‘adi. suviloni o‘rta osiyoda keng tarqalgan, o‘zbekistonning hamma suv havzalarida yashaydi. …

5 / 17

v q.a. zoologiya (xordalilar ii-qism). oliy o‘quv yurtlari bakalavriat bosqichi biologiya ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun darslik / o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi. t.: «sho‘lpon» nomidagi nashriyot-matbaa ilodiy uyi, 2011. - 512 b. 4. dadayev s., saparov q.a. umurtqalilar zoologiyasi, darslik. toshkent, «turon-iqbol». 2019, 720 b. 5. dadayev s. umurtqalilar zoologiyasidan amaliy mashg‘ulotlar. o‘quv qo‘llanma. oliy o'quv yurt-larining biologiya ta’lim yo’nalishi talabalari uchun o‘quv qo‘llanma. toshkent: book-many print, 2022. -346 b. image1.emf image2.jpeg image3.emf image4.emf image5.emf image6.emf image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilonlar haqida ma'lumot"

mavzu: o'zbekistonning zaharli ilonlari, ularning tarqalishi va ahamiyati. reja: ilonlar (ophidia yoki serpentes) ko‘r ilonlar (typhlopidae) soxta oyoqlilar yoki bo‘g‘ma ilonlar (boidae) ilonlar (ophidia yoki serpentes) kenja turkumi vakilarining gavdasi silindr shaklida, deyarli qismlarga bo‘linmaydi. o‘rmalab yurishga va katta-katta g‘animlarini butunlay yutishga moslashgan. ilonlarning oyoqlari, oyoq kamarlari va to‘sh suyagi yo‘qolib ketgan, faqat bo‘g‘ma ilonlarda va ko‘r ilonlarda chanoq kamari qoldiqlari saqlanib qolgan. barcha tana umurtqalarida harakatchan qovurg‘alari bor, bu qovurg‘alar qorin qalqonlariga taqalib turadi. qorin qalqonlarida teriositi muskullarining faoliyati tufayli harakatga kelib, ilonlarning o‘rmalashiga yordam beradi. ilonlarning umurtqalari soni 140 ta dan 4...

This file contains 17 pages in PPTX format (4.4 MB). To download "ilonlar haqida ma'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: ilonlar haqida ma'lumot PPTX 17 pages Free download Telegram