korrupsiya jinoyatchiligining kriminologik tavsifi va oldini olish

DOC 20 pages 104.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 104.0 KB

File type DOC

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

korrupsiya jinoyatchiligining kriminologik tavsifi va oldini olish reja: 1. korrupsiya tushunchasi: xalqaro standart va milliy qonun hujjatlari tahlili 2. «jinoyatchilik» tushunchasi va uni o‘rganishning ijtimoiy-huquqiy mohiyati. 3. kriminologik tavsifi va oldini olish korrupsiya tushunchasi: xalqaro standart va milliy qonun hujjatlari tahlili. korrupsiya mavzusi dolzarb ekanligiga hech kim shubha qilmaydi. bu haqida barcha doiralarda: ommaviy axborot vositalarida, anjumanlarda, majlislarda va o’zaro suhbatlarda ham alohida urg’u berib gapirilmoqda. korrupsiya masalasi nafaqat xalqaro huquq fani doirasida, balki jinoyat huquqi, kriminologiya, siyosatshunoslik kabi fanlar tizimida ham o’rganilishi uning ko’p qirrali, dolzarb muammo ekanligini ko’rsatadi. korrupsiya – mansab mavqeidan shaxsiy maqsadlarda foydalanish bilan bog’liq bo’lgan ijtimoiy-huquqiy hodisa. aksariyat hollarda korrupsiya deganda davlat amaldorlari tomonidan shaxsiy manfaatlarni ko’zlab, boylik orttirish maqsadida fuqarolardan pora olish, qonunga xilof pul daromadlarini qo’lga kiritish tushuniladi. etimologik jihatdan “korrupsiya” – lotincha “corruptio”, ya’ni “buzish, sotib olish, pora evaziga og’dirish” degan ma’noni anglatadi. yuridik ensiklopediyada ta’kidlanishicha, “korrupsiya – mansabdor shaxslar o’zlariga berilgan …

2 / 20

lar korrupsiya bu keng ko’rinishdagi jinoiy uyushma deb ta’riflaydi. nazariy talqin etganda korrupsiya – davlat funksiyasini bajarish topshirilgan xizmatchilarning o’z xizmat mavqei va egallab turgan mansabi hamda u bilan bog’liq bo’lgan obro’sidan shaxsiy boylik orttirish maqsadida yoki bir guruh shaxslarning manfaatlari yo’lida g’araz maqsadlarda foydalanishdan iborat bo’lgan hokimiyatga putur yetkazishda ifodalangan jamiyat uchun xavfli hodisadir. korrupsiya tarixi insoniyat tarixi kabi ko‘hnadir. qadimgi yunon faylasufi aristotel shunday degan edi: har qanday davlat tuzumida eng muhimi – bu qonunlar va tartib-qoidalar vositasida ishni shunday tashkil etishki, mansabdor shaxslar qing‘ir yo‘l bilan boylik orttira olmasin‖. pora olish va berish qadimgi rimda amal qilgan 12 jadval qonunlarida tilga olingan. ibtidoiy va ilk sinfiy jamiyatlarda kohinga, qabila oqsoqoliga yoki harbiy boshliqqa muayyan imtiyozni qo‘lga kiritish uchun haq to‘lash tabiiy bir hol sifatida qaralgan. davlat apparatining murakkablashuvi va professionallashuviga qarab vaziyat o‘zgarib borgan. oliy martabali amaldorlar quyi turuvchi―xizmatchilar‖ faqat tayinlangan maosh bilan qanoatlanishlarini talab qilganlar. quyi …

3 / 20

imda korrupsiya ayniqsa avj olganidan dalolat beradi. professional davlat amaldorlari hali mavjud bo‘lmagan antik jamiyatlar tarixining ilk bosqichlarida (qadimgi yunon shahar-davlatlari, respublika rimi) korrupsiya deyarli bo‘lmagan. bu hodisa antik davr tanazzulga yuz tutgan bosqichdagina vujudga kelgan. bu davrda korrupsiya domiga ilingan davlat amaldorlari haqida: ―u boy viloyatga kambag‘al bo‘lib kelib, kambag‘al viloyatdan boy bo‘lib ketdi‖, deyishgan. ayni shu davrda rim huquqida "corrumpire" degan maxsus atama paydo bo‘lgan, u ―buzish, ―pora evaziga og‘dirish iboralarining sinonimi hisoblangan va mansab mavqeini suiiste’mol qilishning har qanday ko‘rinishlarini ifodalashga xizmat qilgan. markaziy hukumat hokimiyati zaif bo‘lgan joylarda (masalan, ilk o‘rta asr davrida yevropada) xizmat mavqeidan aholidan o‘z cho‘ntagiga haq undirish uchun foydalanish aksariyat hollarda umum e’tirof etilgan me’yorga aylangan. davlat markazlashgani sari u fuqarolarning mustaqilligini qattiqroq cheklagan va shu tariqa quyi va oliy bo‘g‘in amaldorlariga qattiq nazoratdan qutulishni istagan fuqarolar foydasiga qonunni xufyona buzishga turtki bergan. korrupsiya domiga ilingan amaldorlarni boshqalarga dars bo‘lsin uchun olomon …

4 / 20

doimiy ravishda ichkilik ichish, maishiy buzuqlik kabi qilmishlar og‘ir gunoh hisoblangan va qattiq jazolangan. tarixiy manbalarda keltirilishicha, amir temurning o‘g‘li mironshoh, nevaralari pirmuhammad va halil sultonlar yuqorida zikr etilgan me’yorlarni buzganlik uchun xalq oldida jazoga tortilganlar. o‘sha davrda o‘zbekiston hududidagi feodal jamiyatlarda hozirgi talqindagi korrupsiya uchun javobgarlik nazarda tutilmagan. shunga qaramay, o‘zbekiston rossiya tomonidan istilo qilingan davrgacha korrupsiya qonuniylashtirilgan institusional shakllarda namoyon bo‘lgan, xususan hukmron davralarning vakillariga u yoki bu tarzda haq berish feodal majburiyat xususiyatini kasb etgan. masalan, oddiy dehqonlardan xonlar, sultonlar, biylar va zodagonlarning boshqa vakillari foydasiga muntazam ravishda ―ushur‖ solig‘i – hosilning o‘ndan bir qismi undirilgan. chorvadorlar ―zakot‖ solig‘i to‘laganlar – bu soliq miqdori u yoki bu turdagi chorva molining muayyan boshiga teng bo‘lgan. bundan tashqari, zodagonlarning vakillariga va oqsoqollariga har xil turdagi sovg‘a-salomlar berilishi lozim bo‘lgan. «jinoyatchilik» tushunchasi va uni o‘rganishning ijtimoiy-huquqiy mohiyati. kriminologiya fanining tadqiqot doirasiga kiruvchi jinoyatchilikka atroflicha tavsif berish katta ilmiy-nazariy va amaliy …

5 / 20

tadi. bu esa, jinoyatchilikning umumiy miqdorini anglatgan holda, uning sodir etilish hududi va aniq vaqtlarini ham belgilash imkonini beradi. ushbu holatda umumiy miqdor rasman jinoyatchilikning miqdorini anglatsa-da, jinoyatchilikning «xilma-xilligi» uning turli sifatlarga ega ekanligini bildiradi. ya’ni jinoyatchilikning umumiy miqdori yuzta deb qayd etilsa, har bir jinoyat yoki, umuman, turli qonunbuzarliklar aynan shu yuzta holatda turlicha nisbatda uchrashi mumkin. jinoyatchilik mavjud voqelik sifatida o‘ziga xos bo‘lgan belgilar va xususiyatlarning mantiqan bog‘liqligini umumlashtiradi, ya’ni jinoyatchilik ommaviy, ijtimoiy va huquqiy jihatdan namoyon bo‘ladi. jinoyatchilikning ushbu belgi va xususiyatlari esa uning tushunchasini ifodalaydi. demak, jinoyatchilik qiyosiy jihatdan ommaviy bo‘lib, u yoki bu davlat jinoyat qonunchiligi bilan jinoyat deb belgilangan ijtimoiy-huquqiy munosabatlarning ma’lum bir davr oralig‘ida buzilishidir. jinoyatning belgi va xususiyatlari umumiy, shu bilan birga, majburiy holda e’tirof etilmog‘i lozim. ya’ni bu «jinoyatning tarkibi»ni anglatadi. «jinoyatchilik» tushunchasi o‘z ichiga nafaqat umumiy ma’nodagi jinoyatlarni, balki keng ma’noda guruhiy jihatdan o‘zaro mansub bo‘lgan jinoyatlarni ham o‘z ichiga …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "korrupsiya jinoyatchiligining kriminologik tavsifi va oldini olish"

korrupsiya jinoyatchiligining kriminologik tavsifi va oldini olish reja: 1. korrupsiya tushunchasi: xalqaro standart va milliy qonun hujjatlari tahlili 2. «jinoyatchilik» tushunchasi va uni o‘rganishning ijtimoiy-huquqiy mohiyati. 3. kriminologik tavsifi va oldini olish korrupsiya tushunchasi: xalqaro standart va milliy qonun hujjatlari tahlili. korrupsiya mavzusi dolzarb ekanligiga hech kim shubha qilmaydi. bu haqida barcha doiralarda: ommaviy axborot vositalarida, anjumanlarda, majlislarda va o’zaro suhbatlarda ham alohida urg’u berib gapirilmoqda. korrupsiya masalasi nafaqat xalqaro huquq fani doirasida, balki jinoyat huquqi, kriminologiya, siyosatshunoslik kabi fanlar tizimida ham o’rganilishi uning ko’p qirrali, dolzarb muammo ekanligini ko’rsatadi. korrupsiya – mansab mavqeidan shaxs...

This file contains 20 pages in DOC format (104.0 KB). To download "korrupsiya jinoyatchiligining kriminologik tavsifi va oldini olish", click the Telegram button on the left.

Tags: korrupsiya jinoyatchiligining k… DOC 20 pages Free download Telegram