nomoddiy vositalar hisobi

PDF 24 pages 433.9 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 433.9 KB

File type PDF

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

7.1. nomoddiy aktivlar to‘g‘risida tushuncha va ularning turkumlanishi «nomoddiy aktivlar» nomli 7-son bhmsgamuvofiq, nomod diy aktivlar - moddiy-ashyoviy mazmunga ega bo‘lmagan, xo‘jalik yurituvchi subyekt tomonidan xo‘jalik faoliyatida foy dalanish maqsadida nazorat qilinadigan, shuningdek, uzoq vaqt (bir yildan ko‘p) ishlatish uchun mo‘ljallangan mol-mulk obyektlari. «nomoddiy aktivlar» nomli 38-son buxgalteriya hisobining xalqaro standartida quyidagicha ifodalangan; nomoddiy aktiv lar pul (qiymat) ko‘rinishga, material-buyum ko‘rinishiga ega bo‘lmagan, ishlab chiqarish yoki xizmat ko‘rsatishda qatnashuvchi, ijaraga berish mumkin bo‘lgan va boshqaruv maqsadlarida foyda- lanuvchi aktivlardir. nou-xau - ishlab chiqarish xo‘jalik faoliyati jarayonida foyda keltiruvchi yangi texnologiyadir. nou-xau - yangi texnologiyalami foyda olish mqsadida ishlab chiqarish jarayonida qoiash1. nou-xau xo‘jalik yurituvchi subyekt ta’sischilari kelishuvida aniqlangan qiymat bo‘yicha xo‘jalik yurituvchi subyekt ustav kapitaliga ulush hisobida ta’sischilar kiritishi ham mumkin. tashkiliy xarajatlar, xo‘jalik yurituvchi subyektni tashkil qilish davomida vujudga keladi, xo‘jalik yurituvchi subyekt har bir ishtirokchisi faoliyatning boshlangich davridagi tashkiliy xarajat- lar va yo‘qotishlardan tashqari, maslahatchilar xizmatlari, reklama 1 …

2 / 24

olat bermaydi. ushbu huquqlar sudda muvofaqqiyat bilan himoyalanmaguniga qadar raqobatbardosh bo‘la olmaydi. shuningdek, sudda huquq himoya qilinishi bilan bog‘liq barcha xarajatlarni patent bahosining bir qismi sifatida kapitallashtirish lozimligi to‘g‘risida umumiy kelishuv mavjud. mabodo sud jarayonida yutqazilsa, u bilan bog‘liq xarajatlar ham amortizatsiya qilinmagan patent qiymati ham hisobdan chiqa- riladi sanoat dizaynini ro‘yxatdan o‘tkazish - ishlab chiqarishda yaratilgan buyumning namunasi yoki patentga o ‘xshab ketadi. ammo patent faoliyatni himoya qilsa sanoat dizaynini ro‘yxatga olish esa tashqi ko‘rinishni himoya qiladi. masalan, kompyuter ter- minalining yangi dizayni dizainning ro‘yxatga olinishi bilan yangi «pentium-5» kompyuter esa - patent bilan himoya qilinadi. m ualliflik huquqlari - musiqa, adabiyot, tasviriy sanat asarlariga taqdim etiladigan mualliflik himoyasidir. mualliflik huquqi sohiblariga o‘z ishlarini nashr etish, qayta nashr etish va ko‘paytirish, ko‘chirma nushalarini sotish, yozib olish huquqini beradi. mualliflik huquqi qiymati tannarx qoidasiga binoan o‘lcha- nadi, deb faraz qilinadi. u ko‘pincha butun amal qilish mud dati mobaynida iqtisodiy qiymatga …

3 / 24

r va mah- sulotniig boshqa aniqlovchi identifikatsiyalari yuridik jihatdan himoyalanadi. savdo markalari yoki savdo belgilari - mahsulot yoki xiz- matlarga oid berilgan nomlar, ramzlar1. savdo markasining sotib olinishi vaqtida to‘langan pul mab lag4 lari qiymati kapitallashtirib boriladi. uning foydalanilishi, himoya qilinishi, kengaytirilishi, ro‘yxatdan o ‘tkazilishi yoki sudda himoya qilinishi natijasida yuzaga kelgan pul summalari ham kapitallashtiriladi. bu tariqa kapitallashtirilgan summalar savdo markasining foy dali xizmat qilishi muddati mobaynida yoki ushbu muddatlardan qaysi biri nisbatan qisqa bo‘lib chiqishidan kelib chiqqan holda - 40 yil mobaynida amortizatsiya qilinishi lozim. franshizalar odatda davlat tomonidan davlat mol-mulkidan (masalan, kabel televideniyesi kompaniyasi) foydalanish huquqiga egalik qilish uchun yoki kommunal xizmatlar ko‘rsatish (elektr energiyasi), shuningdek, xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan aniq maqsadlar va aniq xizmatlardan (« 0 ‘zbekiston havo yo‘llari») foydalanish huquqiga egalik qilishlari uchun beriladi. ko‘pgina hollarda franshizani olish qiymati yuqori bo‘ladi va, odatda, franchayzi franchayzorga uning boshlang‘ich qiymatini to‘lashi talab etiladi. franshizaning boshlang‘ich qiymati kapi- …

4 / 24

chi subyekt ikkinchisini sotib olgan hollardagina ro‘yxatdan o‘tkaziladi. u sotib olish dali- lisiz ham amal qilishi mumkin, biroq buxgalteriya hisobida, bir korxona boshqasini sotib oladigan bo‘lsa yoki ularning qo‘shilishi yuz beradigan bo‘lsagina tan olinadi. 7-sonli bhmsda aktivlami buxgalteriya hisobida nomoddiy aktivlar sifatida bir vaqtning o‘zida quyidagi shartlarga javob berishi kerak: a) moddiy-ashyoviy tuzilish (shakl)ga ega bo‘lmasligi; b) aktivlardan mahsulot ishlab chiqarishda, ishlar bajarish yoki xizmatlar ko‘rsatishda yoxud korxonaning ma’muriy va boshqa funksiyalari uchun uzoq muddat, ya’ni davomiyligi 12 oydan yuqori foydali xizmat muddati yoki agar u 12 oydan osha- digan bo‘lsa, oddiy operatsion sikl mobaynida foydalanish. bunda aktivning qiymati bir birlik (komplekt) uchun 0 ‘zbekistonda belgi langan (xarid qilish paytida) eng kam ish haqi miqdorining kamida 50 baravarini tashkil qiladi. korxona rahbari nomoddiy aktivlar tarkibida hisobga olish maqsadida hisobot davri uchun aktivlar qiymatining kamroq chegarasini belgilashga haqli; d) korxona ushbu aktivni keyinchalik qayta sotishni m oijal- lamaydi; e) ishonchlilik, ya’ni …

5 / 24

ular bilan bog‘liq aktiv, kontrakt yoki majburiyat bilan birga ayirbosh- lash (gudvilldan tashqari) mumkin bo‘lsa. agar ehm uchun das- turlar va ma’lumotlar bazasi tegishli asosiy vositaning (shu jumla dan, o‘matilmagan) tarkibiy qismi hisoblansa, u moddiy aktiv aha- miyatiga ega bo‘lgan asosiy vosita bilan birga qaraladi. agar ehm uchun dasturlar va ma’lumotlar bazasi tegishli asosiy vositaning tarkibiy qismi hisoblanmasa va mutlaq huquq korxonaga tegishli bo‘lsa, u nomoddiy aktiv hisoblanadi; b) ushbu huquqlar beriladigan yoki korxonadan yoxud boshqa huquq va majburiyatlardan ajraladigan bo‘lishidan qat’i nazar, shartnomaviy va boshqa yuridik huquqlardan paydo bo‘ladi. intellektual mulk obyektlarining huquqiy tabiati 0 ‘zbekiston respublikasi fuqarolik kodeksining 1031-1111-moddalari bilan, ularning buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotda aks ettiril- ishining uslubiy asoslari esa 7-son bhms «nomoddiy aktivlar», 21-son bhms «buxgalteriya hisobi hisobvaraqlar rejasi va uni qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnoma» bilan belgilangan. mulkchilik huquqi korxonaga tegishli nomoddiy aktivlaming mavjudligi va harakati to‘g‘risidagi axborotlami umumlashtirish quyidagi schyotlarda amalga oshiriladi: 0410-«patentlar, litsenziyalar va …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nomoddiy vositalar hisobi"

7.1. nomoddiy aktivlar to‘g‘risida tushuncha va ularning turkumlanishi «nomoddiy aktivlar» nomli 7-son bhmsgamuvofiq, nomod diy aktivlar - moddiy-ashyoviy mazmunga ega bo‘lmagan, xo‘jalik yurituvchi subyekt tomonidan xo‘jalik faoliyatida foy dalanish maqsadida nazorat qilinadigan, shuningdek, uzoq vaqt (bir yildan ko‘p) ishlatish uchun mo‘ljallangan mol-mulk obyektlari. «nomoddiy aktivlar» nomli 38-son buxgalteriya hisobining xalqaro standartida quyidagicha ifodalangan; nomoddiy aktiv lar pul (qiymat) ko‘rinishga, material-buyum ko‘rinishiga ega bo‘lmagan, ishlab chiqarish yoki xizmat ko‘rsatishda qatnashuvchi, ijaraga berish mumkin bo‘lgan va boshqaruv maqsadlarida foyda- lanuvchi aktivlardir. nou-xau - ishlab chiqarish xo‘jalik faoliyati jarayonida foyda keltiruvchi yangi texnologiyad...

This file contains 24 pages in PDF format (433.9 KB). To download "nomoddiy vositalar hisobi", click the Telegram button on the left.

Tags: nomoddiy vositalar hisobi PDF 24 pages Free download Telegram