tilvanutq munosabatlari

PPTX 19 pages 1.1 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

til va nutq munosabatlari til va nutq munosabatlari mavzu rejasi: 1. til va nutq 2. til madaniyati va nutq madaniyati til nutq til va nutq o‘zaro bog‘liq hodisalar bo‘lib, til nutq uchun ashyodir, imkoniyatdir, nutq esa voqelikdir, ya’ni nutq til materiali asosida tashkil topadi. til jamiyat a’zolari uchun umumiy bo‘lib, ruhiy va moddiy materialdan iboratdir. 2 til – aloqa quroli, til - hayot ko‘zgusi, til – ma’naviyat belgisi. insonni hayvonot olamidan ajratib, uni koinot sarvariga va gultojiga aylantirgan omil ham tildir. inson aqliy faoliyatining eng oliy mahsullari, tafakkur «mevalari» til va nutq orqali yuzaga chiqadi. qadimgi islomiy manbalarda aytilishicha, bani basharning yaratuvchisi tangri taoloning bir og‘iz «bo‘l» degan so‘zi bilan olam yaralgan ekan. shuning uchun so‘zga e’tiqod, so‘zga berilgan ta’rifu tavsiflar, so‘zning tarixiy xizmatiga aytilgan sharaflar cheksizdir. ulug‘ alisher navoiy so‘zga shunday baho beradi: so‘zdurki, nishon berur o‘likka jondin, so‘zdurki, berur jong‘a xabar jonondin. insonni so‘z ayladi judo hayvondin. bilkim, …

2 / 19

ilarning ishonchini, mehrini qozongan o‘qituvchinigina haqiqiy ustoz deyish mumkin. so‘zning sehriga, qudratiga, sarkarda bajara olmaydigan vazifani so‘z sohibqironi uddalaganligiga yana bir hikoyatni misol qilib keltirish mumkin. hikoyat mazmuniga ko‘ra husayn boyqaro uzoqda shikor bilan mashg‘ul ekan. saroyda malika og‘ir, betob yotgan ekan. kunlardan bir kuni malika hayotdan ko‘z yumibdi. ammo podshohga o‘lim xabarini etkazishga hech kim jur’at etmabdi. shunda saroy a’yonlari so‘z sarkardasi navoiyga murojaat qilishibdi. «shohga shum xabarni etkazgan kishi, shubhasiz, jazoga mahkum bo‘ladi. mushkulni faqat sizning tadbirkorligingiz, suxandonligingiz oson qilishi mumkin», - deyishibdi. shunda navoiy bir satr she’r yozib beribdi. uni chopar orqali husayn boyqaroga etkazishibdi. podshoh o‘qibdi: sarvigulning soyasida so‘ldi gul, netmoq kerak? husayn boyqaro darhol misraning mazmunini tushunibdi. hech bir talvasaga tushmasdan, vazminlik bilan she’riy savolga she’riy javob yozibdi: sarvidin tobut yasab, guldin kafan etmoq kerak! saroy ahli chopar keltirgan xatni o‘qib, so‘zning qudratiga qoyil qolishibdi, dafn marosimiga kirishishibdi.1 eto izobrajenie, avtor: neizvestniy avtor, litsenziya: cc …

3 / 19

o‘z, morfema, fonemalarning kishi xotirasidagi obrazlari ruhiy «material» hisoblanadi. nutq yaratish jarayonida ma’lum tovush tizimda namoyon bo‘ladigan so‘z va morfemalar moddiy materialdir. tilning ruhiy hodisaligi uning xotirada saqlanishi bilan bog‘liqdir.tilning moddiyligini nutq jarayonida yuzaga keluvchi tovushlar belgilaydi. biz xotiramizda saqlanadigan qoidalardan tezkorlik bilan foydalanib, biror fikrni yuzaga chiqarish uchun so‘zlar grammatik ma’no tashuvchi morfemalar va so‘z shakllari, asosan, gaplarni hosil qilamiz. masalan, bizda kitobning qaerdan olinganligini bilish haqidagi fikr tug‘ildi, deylik. uni quyidagi savol shaklida yuzaga chiqaramiz: sen kitobni qaerdan olding? bunda biz sen, kitob, qayer, ol leksemalaridan; -ni, -dan, -ding morfemalaridan va so‘roq gap modelidan - qoidasidan foydalandik. mazkur gapni aytish jarayonida xotiramizdagi leksemalar alohida affiks morfemalarni olib, so‘z shakllariga aylandi va yuqoridagi tartibni egalladi. til ruhiy hodisadan moddiy hodisaga aylandi nutq tildagi ifoda vositalaridan foydalangan holda voqelikka aylangan fikrdir. nutq nutq a’zolarining harakatiga ko‘ra yuzaga kelib, ikki xil bo‘ladi: ichki nutq va tashqi nutq. kishilarning tovushlarni - so‘zlarni …

4 / 19

turishi kerak. nutq odobi salomlashishdan boshlanadi. salomlashishdagi xushmuomalalik undan keyingi yaxshi suhbatga debocha bo‘ladi, tinglovchida yaxshi kayfiyat paydo qiladi. salomlashishning ahamiyati haqida hindlarda shunday naql bor: «bitta salom bilan beshta narsaga - o‘zini engil sezish, shon-shuhrat topish, qut-barakali, ilmli bo‘lish va nihoyat uzoq umr ko‘rishga erishiladi». ha, salomda gap ko‘p, salomlashish, salom berishning ham o‘ziga yarasha qonun-qoidalari bor. afsuski, o‘zimizning sharqona salomlashish odobimizga etarli darajada e’tibor bermayapmiz. bolaga yaxshilik qilgan, aytilgan yumushni, iltimosni bajargan kishilarga o‘z vaqtida minnatdorchilik bildirish odobini ham o‘rgatib borish lozim. tilimizda rag‘batlantirishni, minnatdorchilikni anglatadigan chiroyli ifodalar bor. ularni kundalik muomalaga kiritish, o‘z o‘rnida ishlatish kishi xulqini naqadar bezaydi. o‘qituvchi topshiriqni yaxshi bajargan o‘quvchilar-ni «ofarin», «barakalla», «rahmat», «otangizga rahmat», «minnatdorman» kabi so‘zlar bilan rag‘batlantirishi lozim. tilning dunyoni bilish, biliml arni to‘plash, saqlash, keyingi avlodlarga etkazish, ruhiy munosabatlarni aks ettirish, go‘zallik kategoriyalarini voqelantirish kabi qator vazifalarni bajarishiga qaramasdan, uning asosiy funksiyasi kishilar o‘rtasidagi aloqani ta’minlashdir. nutq madaniyati jamiyat …

5 / 19

a nutqni qanday ta’riflaydi? 6. til madanyati va nutq madanyati 7. nutq odobi nima? 8. nutqiy etiket nima? /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilvanutq munosabatlari"

til va nutq munosabatlari til va nutq munosabatlari mavzu rejasi: 1. til va nutq 2. til madaniyati va nutq madaniyati til nutq til va nutq o‘zaro bog‘liq hodisalar bo‘lib, til nutq uchun ashyodir, imkoniyatdir, nutq esa voqelikdir, ya’ni nutq til materiali asosida tashkil topadi. til jamiyat a’zolari uchun umumiy bo‘lib, ruhiy va moddiy materialdan iboratdir. 2 til – aloqa quroli, til - hayot ko‘zgusi, til – ma’naviyat belgisi. insonni hayvonot olamidan ajratib, uni koinot sarvariga va gultojiga aylantirgan omil ham tildir. inson aqliy faoliyatining eng oliy mahsullari, tafakkur «mevalari» til va nutq orqali yuzaga chiqadi. qadimgi islomiy manbalarda aytilishicha, bani basharning yaratuvchisi tangri taoloning bir og‘iz «bo‘l» degan so‘zi bilan olam yaralgan ekan. shuning uchun so‘zga e’tiq...

This file contains 19 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "tilvanutq munosabatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tilvanutq munosabatlari PPTX 19 pages Free download Telegram