kompyuterni tashkil etilishining arifmetika soslari

PPTX 26 стр. 425,1 КБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 425,1 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

slayd 1 kompyuterni tashkil etilishining arifmetik asoslari reja: 1.sanoq tizimlari xaqida umumiy tushunchalar; 2.to‘g‘ri, teskari va qo‘shimcha kodlar. 1.sanoq tizimlari xaqida umumiy tushunchalar kompyuterlarning tuzilishi va ularda dasturlash sanoq tizimlari bilan chambarchas bog'liqdir. mavjud sanoq tizimlarini shartli ravishda ikki guruhga ajratish mumkin: o'rinli (pozitsion) va o'rinsiz (nopozitsion) sanoq tizimlari. o'rinli sanoq tizimlarida raqam o'zining sonda tutgan o'rniga qarab turli qiymatlarni aks ettirsa, o'rinsiz sanoq tizimlarida esa raqamning qiymati uning sondagi tutgan o'rniga bog'liq emas. o'rinsiz sanoq tizimiga qadimgi rim sanoq tizimi misol bo'la oladi. bu sanoq tizimida sonlarni yozish uchun lotin harflari ishlatiladi, ya'ni i-birni, v-beshni, x-o'nni, l-ellikni, c-yuzni, d-besh yuzni, m-mingni va h.k. bu sanoq tizimida 267 soni cclxvii ko'rinishida ifodalanadi. bu sanoq tizimida har bir harf har doim bir xil sonni ifodalaydi. shuning uchun katta sonlarni yozishda yangi-yangi harflarni kiritishga to'g'ri keladi. qancha yangi harf kiritmaylik shunday sonni uylab topish mumkinki, uni mavjud harflar yordamida ifodalash murakkablashib ketadi. …

2 / 26

, 2, 3, 4, 5, 6, 7; 2 lik sanoq tizimida 2 ta raqam: 0 va 1; 16 lik sanoq tizimida 16 ta raqam: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, a, b, c, d, e, f mavjud. odatda, 16 lik sanoq tizimida etishmaydigan raqamlar o'rniga lotin alifbosining bosh harflari: a, v, s, d, e, f qo'llaniladi. umuman ixtiyoriy r sanoq tizimida soni r ta bo'lib, raqamlar 0 bilan r-1 orasida bo'ladi va r shu sanoq tizimining asosi deyiladi. 0 dan r-1 gacha bo'lgan raqamlar esa, shu sanoq tizimining bazasi deyiladi. 10 lik sanoq tizimi hindistonda kashf etilgan bo'lib, keyinchalik u arablar orqali evropaga tarqalgan. jamiyat taraqqiyoti davrida 10 lik sanoq tizimidan boshqa sanoq tizimlari ham ishlatilgan. masalan, qadimgi xitoyda, bir qator afrika xalqlari orasida beshlik sanoq tizimi keng qo'llanilgan, amerika qit'asida yashovchi atstek va mayya qabilalari yigirmalik sanoq tizimidan foydalanishgan. bundan tashqari, kadimgi vavilonda 60 lik …

3 / 26

yozish mumkin: o`nlik ikkilik sakkizlik o`n oltilik 0 0000 0 0 1 0001 1 1 2 0010 2 2 3 0011 3 3 4 0100 4 4 5 0101 5 5 6 0110 6 6 7 0111 7 7 8 1000 10 8 9 1001 11 9 10 1010 12 a 11 1011 13 b 12 1100 14 c 13 1101 15 d 14 1110 16 e 15 1111 17 f 16 10000 20 10 ikki-o'nli sanoq tizimi mikrokalkulyatorlarda, kassa apparatlari va shunga o'xshash boshqa raqamli hisoblash mashinalarida amallarning natijalarini ekranga (indikatorga) chiqarishda ikki-o'nli sonoq tizimi ishlatiladi. ikki-o'nli sanoq tizimida 0 dan 9 gacha bo'lgan sonlar ikkili sonoq tizimidagi ularga teng bo'lgan 0000 dan 1001 gacha bo'lgan sonlar bilan almashtiriladi. ikki-o'nli sanoq tizimidan o'nli sanoq tizimiga o'tishda va asincha amallar to'rtta ikkili sonni unga ekvivalent bo'lgan o'nli songa almashtiriladi va aksincha. 11 0110 1001 01112-10 = 0011 0110 1001 01112-10 …

4 / 26

 (minus) 14 e 1110 , (o`nli vergul) 15 f 1111 (o`chirish belgisi) butun sonlarni o'nli sanoq tizimidan 2, 8, 10-li sanoq tizimlariga o'tkazish misol. 75 sonini ikkilik, sakkizlik va o'noltilik sanoq tizimlariga o'tkazish. o'nli kasrni 10-li sanoq tizimidan 2, 8 va 16-li sanoq tizimlariga o'tkazish. misol: 0,35 sonini 10-li sanoq tizimidan 2, 8 va 16-li sanoq tizimlariga o'tkazish. sonlarni o'nli sanoq tizimiga o'tkazish misol: 1011,1 sonini ikkilikdan o'nli sanoq tizimiga o'tkazish misol: 276,8 sonini sakkizlikdan o'nli sanoq tizimiga o'tkazish misol: 1f3 sonini o'noltilikdan o'nli sanoq tizimiga o'tkazish ikkilikdan sakkizlik / o'n oltilik sanoq tizimlariga o'tish uchun quyidagicha harakatlar bajariladi: verguldan chapga va o'ngga harakat qilib, ikkilik sonnini 3 (4) raqamdan iborat guruhlarga bo'ling, agar zarur bo'lsa, eng chetdagi chap va o'ng guruhlarni nol bilan to'ldiring. keyin 3(4) raqamdan iborat har bir guruh tegishli sakkizlik/o'n oltilik raqam bilan almashtiriladi. misol: ikkilikdan sakkizlik va o'n oltilik sanoq tizimlariga o'tish sakkizlikdan o'n …

5 / 26

a kodlar ma'lumki butun sonlar kompyuterda ikkili formatda saqlanadi. sonlarni kiritishda sonlar odatdagi o'nli sanoq tizimida kiritiladi, kompyuter esa ularni ikkili sanoq tizimiga aylantiradi. protsessorda faqat ikkilik raqamlarning ishorasi hisobga olinmagan holda turli amallarni bajaradi. shuning uchun manfiy sonlarni alohida ko'rinishda ifodalashga to'g'ri keladi. butun sonlar tezkor xotirada bir, ikki, to'rt yoki sakkiz bayt orqali saqlanadi. musbat va manfiy sonlar kompyuter xotirasida turlicha saqlanadi. birinchi eng katta ikkili xona sonning ishorasi uchun ajratiladi va u ishora xonasi deyiladi. agar katta xonada, ishora xonasida 0 soni yozilgan bo'lsa, u musbat sonni anglatadi, agar 1 bo'lsa, u manfiy son ekanligini bildiradi. kompyuterlarda sonlarni ifodalashda to'g'ri, teskari va qo'shimcha kodlardan foydalaniladi. to'g'ri kod. to'g'ri kodlashda butun sonini n razryadli formatda ifodalash uchun u ikkili songa aylantiriladi va chapdan n – razryadgacha 0 lar bilan to'ldiriladi. ishora xonasidan qolgan n – 1 razryadi sonni ifodalash uchun ajratiladi. berilgan son manfiy bo'lsa, ishora xonasida 1 …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kompyuterni tashkil etilishining arifmetika soslari"

slayd 1 kompyuterni tashkil etilishining arifmetik asoslari reja: 1.sanoq tizimlari xaqida umumiy tushunchalar; 2.to‘g‘ri, teskari va qo‘shimcha kodlar. 1.sanoq tizimlari xaqida umumiy tushunchalar kompyuterlarning tuzilishi va ularda dasturlash sanoq tizimlari bilan chambarchas bog'liqdir. mavjud sanoq tizimlarini shartli ravishda ikki guruhga ajratish mumkin: o'rinli (pozitsion) va o'rinsiz (nopozitsion) sanoq tizimlari. o'rinli sanoq tizimlarida raqam o'zining sonda tutgan o'rniga qarab turli qiymatlarni aks ettirsa, o'rinsiz sanoq tizimlarida esa raqamning qiymati uning sondagi tutgan o'rniga bog'liq emas. o'rinsiz sanoq tizimiga qadimgi rim sanoq tizimi misol bo'la oladi. bu sanoq tizimida sonlarni yozish uchun lotin harflari ishlatiladi, ya'ni i-birni, v-beshni, x-o'nni, l-ellikni, c...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (425,1 КБ). Чтобы скачать "kompyuterni tashkil etilishining arifmetika soslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kompyuterni tashkil etilishinin… PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram