mukammal bozor va monopoliya

DOCX 10 pages 25.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.5 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mukammal bozor va monopoliya reja: 1. mukammal raqobat monopoliya tushunchasi mazmuni. 2. mukammal bozor modeli shartlari. 3. nomukammal raqobat bozori va monopoliya tushunchasi. bozor tizimida raqobatni mukammal (sof raqobat) va nomukammal turlarga ajratish mumkin. mukammal (yoki sof) raqobat shunday raqobatki, bunda bozordagi sotuvchilar va xaridorlarning soni juda kup mikdorda bulib, ular bozordagi narxga ta’sir eta olmaydi va monopol mavkeidan foydalanib, bozordagi ishtirokchilarni uz izmiga yurita olmaydi. shuningdek bu sharoitda kurash doirasi juda keng bulib, mavjud tarmokka kirish va undan chiqish hamda ushbu tarmok tugrisida axborot olish erkinligi kafolatlangan buladi. bunda barcha ishtirokchilar bir xil turdagi tovar va mahsulotlar ishlab chiqaradilar xamda bozordagi narx talab va taklif asosida shakllanadi. ammo real xdyotda raqobatning bu kurinishini uchratishimiz kiyin. mukammal raqobatning uziga xos tomonlari kuyidagilar: • bozordagi raqobatchilar soni o`ta ko`p va ularni birlashtirish imkoni yo`k, barcha ishtirokchilar o`z imkoniyatlari va tavakkalchilik (risk)lari evaziga bozorda ishtirok etadilar; • maxsulot bir yo`sinli - standart, …

2 / 10

karuvchilar aynan bir xil bulmagan ammo uxshash tovarlarni taklif etadilar. bu tizimning sof raqobatdan farki bu yer da ishlab chikaruvchilarning unchalik kup sonli emasligi va ularning uzaro til biriktira olmasliklaridir. monopolistik raqobat bozorining xususiyatlarini kuyidagicha keltirish mumkin: • firmaning xufyona bitim tuzishi va narx ustida nazorat kilishni imkoni yuq; firmalarning soni odatda uncha kup emas. firmaning bozor ulushi katta emas va ular sezilarli me’yorda narxning shakllanishiga ta’sir etadilar; • xar bir firma uz siyosatini uzga firmalarga botliu bulmagan uolda olib boradilar. mahsulot tabaqalashmagan. • sifat bo`yicha: xom ashyo, sifat, dizayn, ishlab chiqarish, chidamlilik bo`yicha farqlanish; mahsulotni bozorda namoyish etish turlicha; mahsulotni e’tirof etish darajasi, reklama, tovar belgisi va markasi turlicha. narxni nazorat etish imkoni cheklangan. yangi korxonalarning ushbu tarmoqqa kirishi oson. narxli va narxsiz rauobat shakllari mavjud. odatda chakana savdoda, yengil sanoatda keng uchraydi. oligopolistik raqobat sharoitida raqobat tor doira ichida yuz berib, bunda ozchilik lekin yirik ishlab chiqaruvchi yoki …

3 / 10

ta bo’lgan metallurgiya yoki paxtani qayta ishlash korxonalarining raqobatiga duch keladilar. sof (mutlok) monopoliya sharoitida esa bir firma yoki tashkilot u yoki bu bozorda mutlok; xukmronlikka eta bo’ladi va bozordagi narxga, tovar va xizmatlar xajmiga xal qiluvchi ta’sir ko’rsata oladi. monopol bozorlar barcha mamlakatlarda, shu jumladan raqobat darajasi yuqori rivojlangan bozor iqtisodiyotiga eta mamlakatlarda xam mavjud. sof monopoliya bozoriga xos bulgan xususiyatlar quyidagilar: - tarmoqda yagona firma yoki korxonaning faoliyat yuritishi; mahsulot o’ta noyob yoki uni boshqa turi bilan almashtirish imkoniyati yuq; narx ustidan nazorat monopolist qo’lida va narxni u belgilaydi; tarmoqqa yangi ishtirokchilarning kirish imkoniyati yo’q, u iqtisodiy, moliyaviy, huquqiy va texnologik tusiqlar bilan bog’liq; narx vositasisiz raqobatni tashkil etish imkoni yuq. bunga misol qilib respublikizdagi “sho’rtangazkimyo” kompleksini keltirish mumkin. bundan tashkari, ayrim xolatlarda monopsoniya xam mavjud buladi. bu yerda sotuvchi emas xaridor xukmronlik qiladi. bu bozorda sotuvchilar ko’pligidan yagona xaridor uchun kurashadi. xaridorning taklif etgan narxi tannarx darajasida …

4 / 10

obat bulishi mumkin. insofsiz raqobat bozorda firmalar, korxonalar uz raqobatdoshi bulgan sub’ektlarga nisbatan zarar keltiradigan, uning tadbirkorlik obrusiga putur yetkazadigan yolg’on, noaniq yoki buzib kursatilgan ma’lumotlarni tarqatishi, ularning intellektual boyliklaridan noqonuniy foydalanishlari, tovarni tayyorlash usuli, xususiyati va joyi, iste’mol xossalari, sifati xususida iste’molchilarni chalg’itishlari, josuslik, qo’poruvchilik va ug’irlik kabi usullardan foydalanish tushuniladi. xalol raqobat esa buning aksi bulib, asosan ikki usulda, ya’ni narx va sifat orkali olib borilishi mumkin. narx orkali raqobatlashuv usuli tanlanganda narxni tushirish va kutarish orkali raqobatlashiladi. bunda raqobatlashadigan firmaning narxni kutarish yoki pasaytirish chegarasi asos kilib olinadi. ammo shuni unutmaslik zarurki, narx bilan raqobatlashish xamisha xam qo’l kelavermaydi. shuning uchuy iqtisodiyotda tovarning sifati orkali raqobatlashish aloxida o’rin tutadi. jumladan, agar ikki firma tomonidan taqdim etilayotgan maxsulot yoki tovarning narxi bir xil bulsa, xaridor o’z-o’zidan uning sifatiga, afzalligiga e’tiborni qaratadi va sifati yukori bulgan tovarni sotib olishga intiladi. raqobatni sub’ektlariga karab asosan uchta guruhga bo’lish mumkin. 1. …

5 / 10

mkin. masalan bir xududga sarmoya kiritish niyatida bulgan sarmoyador tarmolar o’rtasida o’zi uchun eng foyda keltiruvchan bqlgan tarmoqni tanlaydi. resurslar doimo foyda normasi ancha past bulgan tarmokda yuqoriroq bo’lgan tarmoqqa oqib o’tadi. shu asosda tarmoqlararo raqobat - tovar ishlab chiqaruvchilar o’rtasida o’z mablag’larini eng foydali ishlab chiqarish sohasiga joylashtirish uchun kurash sodir bo’ladi. v) mintaqalararo raqobat davlatlar orasida yuzaga keladigan raqobat ko’rinishidir. misol uchun, yaponiyada avtomobil ishlab chikarish xarajatlari akshga qaraganda kamroq bo’lganligi munosabati bilan dunyo avtomobil bozorlaridagi savdolarda mavjud raqobat natijasida yuzaga kelgan narxlar tizimi yapon avtomobil ishlab chikaruvchilari uchun foydalirokdir. shu sababli, avtomobil ishtiyoqmandlarining avtomobillarga bulgan exdiyojining katta kismi yaponiya avtomobillari xisobiga qondiriladi. natijada ko’prok chidamli bo’lgan aksh avtomobil ishlab chikaruvchilari raqobat kurashida yutkazadilar. 2. xaridorlar o’rtasidagi raqobat raqobatning boshqa turlariga nisbatan rivojlangan bozor xo’jaligida kamroq axamiyatga eta. albatta, xar bir sotuvchi uchun xaridorlarning tovar uchun ko’prok xak tulaydigani afzaldir. lekin, ishlab chikarish taklifi talab bilan muvozanatga kelgan …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mukammal bozor va monopoliya"

mukammal bozor va monopoliya reja: 1. mukammal raqobat monopoliya tushunchasi mazmuni. 2. mukammal bozor modeli shartlari. 3. nomukammal raqobat bozori va monopoliya tushunchasi. bozor tizimida raqobatni mukammal (sof raqobat) va nomukammal turlarga ajratish mumkin. mukammal (yoki sof) raqobat shunday raqobatki, bunda bozordagi sotuvchilar va xaridorlarning soni juda kup mikdorda bulib, ular bozordagi narxga ta’sir eta olmaydi va monopol mavkeidan foydalanib, bozordagi ishtirokchilarni uz izmiga yurita olmaydi. shuningdek bu sharoitda kurash doirasi juda keng bulib, mavjud tarmokka kirish va undan chiqish hamda ushbu tarmok tugrisida axborot olish erkinligi kafolatlangan buladi. bunda barcha ishtirokchilar bir xil turdagi tovar va mahsulotlar ishlab chiqaradilar xamda bozordagi narx talab ...

This file contains 10 pages in DOCX format (25.5 KB). To download "mukammal bozor va monopoliya", click the Telegram button on the left.

Tags: mukammal bozor va monopoliya DOCX 10 pages Free download Telegram