adabiyturlar va janrlar

PPTX 14 pages 220.9 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 220.9 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

prezentatsiya powerpoint ma’ruza: adabiy turlar va janrlar.. reja: 1. epik turning o`ziga xos spesifik xususiyatlari. 2. epik tur janrlari, janrlarga ajratish prinsiplari. 3. lirik tur haqida tushuncha. 4. dramatik tur va uning janrlari. inson tafakkurining bu kashfiyoti mustahkam zaminga asoslangani uchun ham aristotel (er.av.384-322 yillar) «poetika» asarida so`z san`ati asarlarini uch tur - epos, lirika, dramaga bo`lib sharhlaydi. «epos» roman, qissa, hikoya, «lirika» g`azal, tuyuq, ruboiy, «drama» komediya, tragediya, drama janrlarini umumlashtiradi. ya`ni mazkur adabiy turlar ana shunday qismlardan tarkib topgan bo`ladi. epos, lirika, dramani tashkil etuvchi ana shunday uzvlar «janr» deb yuritiladi. www.arxiv.uz adabiy turlar bir-biridan, avvalo, voqelikni gavdalantirish tarziga ko`ra farqlanadi. eposga mansub asarlar ko`pincha bo`lib o`tgan voqeaparni ko`rsatayotganday taassurot uyg`otsa, lirik turga oid asarlar ayni choqda bo`lib o`tgan voqealarni gavdalantirayotganday tasavvur yaratadi. drama asarlarida esa voqealar xuddi hozir bo`lib o`tayotganday bo`lib ko`rinadi. www.arxiv.uz epik turning spesifik xususiyatlari haqida gap ketganda avvalo voqeabandlikni tilga olinadi. darhaqiqat, epik asarda …

2 / 14

rda obyektiv va subyektiv ibtidolarning uyg`un birikishi kuzatiladi: asardagi badiiy voqelikni biz shartli ravihda obyektiv ibtido deb olsak, asar to`qimasining har bir nuqtasiga singdirib yuborilgan muallif shaxsini biz subyektiv ibtido deb yuritamiz. badiiy voqelikni shartli ravishdagina "obyektiv" ibtido deyishimizga sabab, u reallikdan olingan oddiygina nusxa emas, balki voqelikning ijodkor ko`zi bilan ko`rilgan, ideal asosida idrok etilgan, baholangan va ijodiy qayta ishlangan aksi ekanligidir. shunday ekan, muallif obrazi hatto "obyektiv tasvir" yo`lidan borilib, muallif imkon qadar o`zini chetga olgan asarlarda ham mavjud bo`lishi tabiiydir. demak, epik asarlarda badiiy voqelik bilan bir qatorda noplastik muallif obrazi ham har vaqt mavjuddir. www.arxiv.uz epik asarda voqea-hodisalarni hikoya qilib berayotgan shaxs roviy yoki hikoyachi deb yuritiladi. yuqorida aytganimizdek, epik asarda rivoya ko`pincha muallif tilidan, ba`zan esa personajlardan biri tilidan olib boriladi. masalan, g`afur g`ulomning "shum bola", "yodgor", x.to`xtaboyevning "sariq devni minib", e.a`zamovning "otoyining tug`ilgan yili" kabi qissalarida rivoya personaj tilidan olib boriladi. www.arxiv.uz shuningdek, rivoya …

3 / 14

pizodni (hikoya), butun bir etapni (qissa) yoxud qahramon hayotining katta bir davrini (roman) qalamga oladi. shunga ko`ra, adabiyotshunoslikda katta, o`rta va kichik epik janrlar ajratiladi. biroq badiiy adabiyot taraqqiyotining keyingi davrlarida, eposga dramaning kirib kelishi va syujet vaqtining qisqara borishi barobari bu xil tamoyilning ojizligi ayon bo`lib qolayotir. negaki, zamonviy nasrchilikda, masalan, qahramon hayotidan katta bir davrni emas, atigi bir etapnigina qalamga olingan romanlar ham yaratilmoqda (mas., "kecha va kunduz", "ulug`bek hazinasi"). tabiiyki, bunday holatda epik asarlarni janrlarga ajratishda ularning boshqa jihatlariga ham e`tibor qilish zarur bo`ladi. jumladan, asarda qo`yilgan muammolar ko`lami janr xususiyatlarini belgilovchi unsur sifatida olinishi mumkin. www.arxiv.uz bu jihatdan katta epik shakl bo`lmish roman dunyoyu davrni bilish maqsadiga qaratilgan bo`lsa, qissa markazida qahramon xarakteri, hikoyada esa konkret hayotiy voqea turadi. ko`ramizki, roman, qissa, hikoya janrlariga mansub asar qahramonlari asarda tutgan mavqei, ahamiyati, vazifasi jihatidan farqlanadi. roman muallifi uchun qahramon vosita, — dunyoni anglash (bunisi maqsad) vositasi, qissanavis …

4 / 14

ning asosiy janrlari sanaladi. shu bilan birga, epik turning asosiy bo`lmagan qator janrlari ham mavjud. ularni hayotni badiiy qamrash ko`lami jihatidan quyidagi tartibda tasniflash mumkin: 1) kichik epik shakllar: latifa, masal, hikoyat, rivoyat, ertak, afsona, badia, etyud, ocherk, esse; 2) o`rta epik shakllar: qissa (povest) 3) epos, epik doston, roman, epopeya/ www.arxiv.uz lirik turdagi asarlar ham xuddi nasriy va dramatik asarlar singari mavzu yo`nalishi, ifoda uslubiga ko`ra guruhharga bo`linadi: intim lirika, publisistik lirika, hajviy lirika. ularni sharxdashdan avval «lirika» termini xususida to`xtalish joiz. lirika yunoncha so`z bo`lib, «lira jo`rligida aytish» demakdir. lira esa cholg`u asbobidir. intim lirika shaxsiy kechinmalar izhoridir, inson kechinmalarining aksariyat qismini vafodor yor, do`st, hamhard izlash tashkil etadi. har bir odam hamisha haqiqiy hamhardga extiyojmand bo`ladi. intim lirika ana shu holatni ifoda etadi. kishi turli kayfiyatga tushishi mumkin. uning bu holatdagi hard, iztirobi, sevinch - shodligi kimnidir qo`msash, kimdandir ranjish bilan bog`lanadi. www.arxiv.uz publisistik lirika hayotning ijtimoiy …

5 / 14

$ik turga mansub asarlarga, voqealarni faqat qahramonlar nutqi orkali ma`lum qilish .bilan esa lirik asarlarga uxshaydi. hayotni badiiy aks ettirishning ikki turiga xos sifatlarni o`zida mujassamlashtirgani bone drama turiga mansub asarlar so`z san`atining yuksak cho`qqisi deb ta`riflanadi. www.arxiv.uz adabiyotlar: adabiy turlar va janrlar(tarixi va nazariyasiga doir): 3 tomlik.- t.1.- t.:fan,1991. adabiyot nazariyasi: 2 tomlik. t.2.-t.,1979 o`zbek adabiyotida janrlar tipologiyasi va uslublar rang-barangligi.-t.:fan,1983. normatov u.,quronov d. romanning yangi umri\\jahon adabiyoti.-2001.-№9 www.arxiv.uz image3.jpg image4.jpg image5.jpg /docprops/thumbnail.jpeg$

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyturlar va janrlar"

prezentatsiya powerpoint ma’ruza: adabiy turlar va janrlar.. reja: 1. epik turning o`ziga xos spesifik xususiyatlari. 2. epik tur janrlari, janrlarga ajratish prinsiplari. 3. lirik tur haqida tushuncha. 4. dramatik tur va uning janrlari. inson tafakkurining bu kashfiyoti mustahkam zaminga asoslangani uchun ham aristotel (er.av.384-322 yillar) «poetika» asarida so`z san`ati asarlarini uch tur - epos, lirika, dramaga bo`lib sharhlaydi. «epos» roman, qissa, hikoya, «lirika» g`azal, tuyuq, ruboiy, «drama» komediya, tragediya, drama janrlarini umumlashtiradi. ya`ni mazkur adabiy turlar ana shunday qismlardan tarkib topgan bo`ladi. epos, lirika, dramani tashkil etuvchi ana shunday uzvlar «janr» deb yuritiladi. www.arxiv.uz adabiy turlar bir-biridan, avvalo, voqelikni gavdalantirish tarziga ko`ra...

This file contains 14 pages in PPTX format (220.9 KB). To download "adabiyturlar va janrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyturlar va janrlar PPTX 14 pages Free download Telegram