o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari

PPTX 8 стр. 1,4 МБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,4 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari reja ; abu ali ibn sino g’oyalari 2.yusuf xos hojib qarashlari 3.amir temur davridagi iqtisodiy g’oyalar 4.mirzo ulug’bek iqtisodiy qarashlari 5.alisher navoiy fikrlaridan parcha abu ali ibn sino (980-1037) tomonidan nihoyatda katta ilmiy meros qoldirilgan, u yozgan asarlarning soni 280 dan ortiq. shulardan 40 dan ortig'i tibbiyotga oid, 30 ga yaqin risola turli tabiiy fanlarga, 3 risola musiqaga, 185 risola falsafaga, mantiq, psixologiya, teologiya, ahloq, boshqa ijtimoiy-siyosiy masalalarga bag'ishlangan. lekin bizgacha uning faqat 160 ga yaqin asari yetib kelgan. olimni hunnatlab, «shayx ur-rais» deb ataganlar. olimning tibbiyotga oid asarlarida iqtisodiyot bilan bog'liq muhirn g'oyalar ilgari suriladi. inson sog'lig'ining ichki va tashqi muhitga bevosita bog 'liqligi , ayniqsa, ovqatianish, tunnush sharoiti katta ahamiyat kasb etishi ko'rsatiladi. iqtisodiyot fanida muhim bo'lgan kategoriya «ehtiyoj»ni ta'riflab, moddiy boyliklar yaratishda mehnatning va mehnat qurollarinining o'mini aniqlab beradi. uning asarlarida «mehnat taqsimoti»ga katta e'tibor qaratiladi, taqsimot …

2 / 8

ratgan bo'lib, ularda mehnat boylikning asosi ekanligi to'g'risidagi g'oya ilgari surilgan. uning ko'pgina fikr va qarashlari bugungi kun uchun ham ahamiyatini yo'qotmagan. beruniyning kishilik ehtiyojlarining paydo bo'lishi va uni qondirish asoslari, mehnat va hunarga munosabatlar uyg'unlashib ketadi. uning flkriga ko'ra, kishilar o'z zaruriy ehtiyojlarini qondirish uchun uyushgan holda yashash va ishlashga majburdirlar yusuf xos hojib. atoqli davlat arbobi, ilk turkiy dostonnavis yusuf xos hojib l020-yili qoraxoniylarning markaziy shaharlaridan biri bolasog'unda tug'ildi(olamdan o'tgan yili noma'lum). bo'lajak mutafakkir o'z davridagi barcha bilimlarni, arab va forsiy tillar hamda undagi adabiyotlarni puxta o'rganadi. u 1069-1070-yillar orasida «qutadg'u bilig» (qutga, ya'ni baxtsaodatga erishtiruvchi bilim)asarini turk tilida yozib, qoraxoniylar hukmdori tabg'achxon bug'roxonga taqdim etadi. xon yusufga «xos hojib» (eshik og'asi ) degan martaba in'om etadi. bu falsafiy didaktik asarda markazlashgan davlat tuzish, uni mustahkamlash, nizo va adolatga barham berish kabi ma'muriy-xo'jalik hamda ma'rifat, obodonchilik, moddiy-ma'naviy va boshqa adolatli hukmron, davlatni tadbir bilan boshqarish ishini o'rganish, kasb-hunar …

3 / 8

xos hojib, bular: 1) pulning qadrini ko'tarish yoki ushlab turish; 2) xalqqa xususiy mulk huquqini ta'minlovchi qonunlarni joriy etish va 3) yo'llarni o'g'ri-qaroqchilardan muhofaza qilish. shoh esa fuqarolardan soliqni vaqtida to'lashni chiqargan farmon, qonunlarini bajarish hamda do'stiga do'st, dushmanga dushman bo'lishni talab qiladi, deb yozadi. ko'rinib turibdiki, bundajamiyat va siyosiy hokimiyat o'zaro mutanosib bo'lishi zarurligi g'oyasi aniq ifoda etiladi. pulning qadrli bo'lishi haqidagi g'oya, aslini olganda mflatsiya muammosi bilan chambarchas bog'liq, baholarning mo'tadilligi ham ta'min etiladi. u, o'z navbatida, inqirozsiz iqtisodiyot, erkin muomaladagi valuta masalalariga borib taqaladi. shuningdek, bilim va aql-idrokka, shu soha sohiblariga katta e'tibor beriladi. «odamzod naslining ulug'ligi bilimdan. u aql-idrok tufayli ne-ne tugunlarni yechishga qodir), - deb yozadi alloma. amir temur davridagi iqtisodiy g'oyalar amir temur va uning avlodlari davrida markazlashgan davlat barpo etildi, iqtisodiyotning barcha sohalarida (hunarmandchilik, qurilish, qishloq xo'jaligi, ayniqsa, savdoda) muhim yutuqlar qo'lga kiritildi. bunga to'g'ri tanlab olingan iqtisodiy g'oyalar va iqtisodiy siyosat yordam …

4 / 8

tortib chiqarish uchun qurilgan inshoot) qursa, biron bog' ko'kartirsa yohud birorta xarob bo'lib yotgan joyni obod qilsa, birinchi yili undan hech narsa olmaganlar. ikkinchi yili raiyat o'z roziligi bilan berganini olgan. uchinchi yildagina soliq qonun-qoidasiga muvofiq xiroj yig'ilgan. amir temur angliya va farangiston qirollariga murojaat qilib, xalqaro savdo aloqalarini rivojlantirdi. markaziy osiyo orqali o'tadigan buyuk ipak yo'lida karvonlaming xavfsizligini ta'minladi .mashriqdan mag'ribgacha bo'lgan savdo-sotiq ishlarini kuchaytirib, turli rabodlar, karvonsaroylar, savdo rastalari qurdirdi. buning uchun ma'lum mas'ul shaxslar ajratilgan va doim hisob berib borganlar. atemuming davlat va iqtisodiyot sohasidagi asosiy ftkrlari .temur tuzuklarida to'la bayon etilgan. tuzuklar amir temuming 1342-1405-yillar oralig'idagi faoliyatini aks ettiradi va ikki qismdan (maqoladan) iborat. birinchi qismda asosan yagona davlat barpo etish ,uni mustahkamlash ,qo'shni (27) yurt va mamlakatlarni zabt etish masalalari yoritilgan bo'lsa, ikkinchi qismda sohibqiron nomidan aytilgan o'ziga xos vasiyat, pand-nasihat, turli sohalardagi, shu jumladan, ijtimoiy-iqtisodiyotga oid fikr-mulohazalar keltirilgan. mirzo ulug'bek (1394-1449) mirzo ulug’bek tarixda …

5 / 8

ermaydi. shularni yaxshi tushungan hukmdorlar soliqni iloji boricha me'yorida saqlab, uni yig'ishning ma'lum adolatli usullarini qo'llanganlar. masalan, ulug'bek hukmronligi davrida g'alla g'aram qilinmasdan avval soliq to'plash qat'iyan man etilgan, chunki dehqon hosil yig'ib olgachgina real soliq to'lash imkoniga ega bo'ladi. soliq aniq uch muddatda, dehqon hosili pishishiga qarab bo'lingan: bu davrda ichki va tashqi savdoga katta ahamiyat berilgan. xitoy, hindiston, tibet va boshqa ko'pgina davlatlar bilan savdo aloqalari olib borilgan. bu borada savdogarlar uchun qulay sharoitlar yaratilganligini alohida ta'kidlab o'tish kerak. elchilar «buyuk ipak yo'li» xavfsizligini ta'minlash borasida katta ishlarni amalga oshirganlar. mamlakat iqtisodiyotining ahvoli, ayniqsa, hunarmandchilik va savdoning rivojlanishi, tovar-pul munosabatlari, milliy valuta mustahkamligiga bevosita bog'liq. ma'lumki, pulning uchta asosiy vazifasi mavjud: qiymat o'lchovi; 2) almashuv vositasi; 3) jamg'arma vositasi. agar pulning miqdori, uning nufuzi mustahkam bo'lmasa, iqtisodiyot posangisi, muvozanati buziladi. shularni hisobga olib, vaqti-vaqti bilan pul islohotlari o'tkazib turiladi. 1428-yili ulug'bek tomonidan o'tkazilgan islohot katta ijobiy ahamiyatga ega …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari"

o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari reja ; abu ali ibn sino g’oyalari 2.yusuf xos hojib qarashlari 3.amir temur davridagi iqtisodiy g’oyalar 4.mirzo ulug’bek iqtisodiy qarashlari 5.alisher navoiy fikrlaridan parcha abu ali ibn sino (980-1037) tomonidan nihoyatda katta ilmiy meros qoldirilgan, u yozgan asarlarning soni 280 dan ortiq. shulardan 40 dan ortig'i tibbiyotga oid, 30 ga yaqin risola turli tabiiy fanlarga, 3 risola musiqaga, 185 risola falsafaga, mantiq, psixologiya, teologiya, ahloq, boshqa ijtimoiy-siyosiy masalalarga bag'ishlangan. lekin bizgacha uning faqat 160 ga yaqin asari yetib kelgan. olimni hunnatlab, «shayx ur-rais» deb ataganlar. olimning tibbiyotga oid asarlarida iqtisodiyot bilan bog'liq muhirn g'oyalar ilgari ...

Этот файл содержит 8 стр. в формате PPTX (1,4 МБ). Чтобы скачать "o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’rta osiyo mutafakkirlari iqti… PPTX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram