xoja muayyad mehnagiy ijodi

PPTX 27 pages 731.5 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 731.5 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

powerpoint presentation xoja muayyad mehnagiy ijodi reja: 1.o`rta osiyoda notiqlik san'ati. 2.xoja muayyad mehnagiy, mavlono riyoziy, husayn voiz koshifiy va voizlik. 1. voizlik kelib chiqish tarixi. 2. xoja muayad mehnagiy va mavlono riyoziy yetuk notiq. 3. husayii voizkoshifiy-o’z zamonasining yetuk notig’i. notiqlik-o`tmish so`z san'atining eng barkamol ommaviy janrlaridan bo`lib, bu san'atni musulmon sharqida voizlik deb atalgan. shunga ko`ra nutq-va'z, notiq-voiz deb yuritilgan. o`rta osiyo xalqlari, jumladan o`zbek xalqi ix-xv asrlarda dunyo madaniyati taraqqiyotida oldingi saflardan biriga ko`tarila olgan edi. umuman, o`rta asrlarda fan va madaniyatning rivojida xorazmiy, farog`iy, farobiy, ibn sino, beruniy, qoshg`ariy, navoiy kabi ulug` siymolar katta hissa qo`shganlar. bular yashagan davrni sharq tarixida uyg`onish davri ham deb yuritiladi. bu davrda ilm-fan, adabiyot, san'at madaniyatimizning ravnaq topgan yillari bo`ldi. adabiyot-san'at, fan va umuman, madaniyatimizning targ`ibotchilari bo`lganbu allomalar ayni vaqtda voiz (notiq)lik san'atini ham yaratdilar. ix-x asrlar orasida yashab ijod etgan abu nasr farobiy (837-950), abu ali ibn sino (980-1037) …

2 / 27

bo`lganlar. jumladan: voiz muhammad rafi'-"abvobul jinon". voiz qazviniy -"zilolu maqol". voiz shirvoniy -"ahsanul ahodis". muhammad bobur binni muhammad voiz-"hidoyatul-taqvim". quraysh sindiy -"anisul-voizin". mulla kalon voiz samarqandiy -"ravzatul-voizin". qozi o`shiy -"miftoxun-najjoh" ("so`zning kaliti") va boshqa bir qator mohir so`z ustalari o`zlarining risolalarini yaratib, notiqlik nazariyasi sohasida ham katta yutuqlarni qo`lga kiritganlar. bularni har biri o`z tarixi, taqdiriga ega bo`lgan siymolardir. voizlikning kelib chiqishi tarixi ham ancha qiziq. shveytsar olimi adam metsning ma'lumotlariga ko`ra ilgari podshohlar el oldiga chiqib davlat tuzumi, itoatkorlik, xalqaro ahvol, diniy qoidalar, o`z siyosatlari va boshqa mavzularda nutq so`zlabturganlar. ularning nutq matnlarini esa, saroy xodimlari, ya'ni devonul insho xodimlari yozib bergan. ayniqsa, juma namozi kunlari ularning chiqib, nutq so`zlashlari shart bo`lgan. vaqtlar o`tishi bilan bunday ishlarni maxsus so`z ustalariga topshira boshlaganlar. jumladan mavlono faxriddin ali safiyning "latoyifut-tavoyif" asarida aytilishicha, sulton husayn boyqaro bir kuni sherozga, shoh shijo' oldiga rasmiy davlat ishi bilan muzokara olib borish uchun bir vakil …

3 / 27

o`z yoshi aralash qah-qah soladi. shoh shijo' ham, yig`ilgan xaloyiq ham buyuk notiq mavlono irshodni hurmat-ehtirom bilan kuzatib qo`yadilar. o`zbek xalqi orasida mavlono irshodga o`xshagan notiqlar juda ko`p bo`lgan. ulardan biri farg`onalik mashhur notiq qozi o`shiy bo`lgan. u o`sh shahridagi qozilik lavozimida ishlagani uchun qozi o`shiy taxallusiga ega bo`lgan. u xalq o`rtasida juda katta obro`ga ega bo`lgan. yuqoridagi asarda yozilishicha, erondagi siiston viloyatining xalqi qatti qo`lligi bilan dong chiqargan, hatto gadoyga ham non bermas ekanlar. qozi o`shiy esa bu xalqning ko`ngil qulfini so`z kaliti bilan ochib yumshataman deydi. u siistonga borib bir-ikki hafta shu xalq ichida yuradi, ularning ruhiy holatini o`rganadi. shahar qozisidan ruxsat olib, juma kuni masjidi jomeda katta nutq so`zlaydi, notiq bilan baravar xalqning fig`oni falakka ko`tariladi. siiston xalqi topgan-tutganini minbar ostiga tashlaydi. lekin qozi o`shiy nutqi uchun hech kimdan haq olmasligini aytadi, buni eshitgan xalq notiqni yanada e'zozlaydi. notiq, u xalqning xasis emasligini, aksincha olijanob ekanligini, xalqning …

4 / 27

ishicha, u "zohir ulumin takmil qilib erdi", ya'ni yuzadagi ilmlar, o`ziga ayon bo`lgan fanlarning hammasini o`zlashtirgangina emas, balki uni to`ldirgan va rivojlantirgan ham edi. uning va'zlari jo`shqin o`tgan, o`z tinglovchilaridan nutqiga nisbatan xayrixohlik qo`zg`ata olgan. shuning bilan birga u o`z tinglovchilari qalbiga qo`l solaolgan, ularni faatgina tinglovchilikdan, har birini faol fikr yurituvchi, va'z mazmuniga nisbatan faol munosabatda bo`luvchi ijodkor tinglovchilar darajasiga ko`tara olgan. o`z majlislarining qizg`in o`tishiga erisha olgan. o`sha davrlarda xoja muayyadkabi otashnafas notiqlar soni juda kam bo`lgan. shuning uchun ham ular nomi ulkan adiblar nomi qatoriga tarix sahifasidan sharafli o`rin olgan. uning ijodiy mahorati boshqa notiqlar uchun namuna bo`la oladi. chunki, u o`sha davrdagi mavjud fanlarning barchasini to`la o`zlashtirgan va ularni takomillashtirgan donishmand olimdir. xoja muayyad kabi, mahorat va bilimga ega bo`lgan har bir notiq o`z tinglovchilari qalbini larzaga keltirishi, ularni hayajonga sola olishi turgan gap. ana shunday qudrat-zakovati tufayligina sultonlar, podshohlar ham uning mahorati, iste'dodi oldida bosh …

5 / 27

irning bu so`zlari ancha diqqat-e'tiborga loyiq, chunki, el oldida rasmiy nutq bilan chiqib, yig`lash darajasiga borib yetish va bu ko`z yoshiga nisbatan tinglovchilarda kulgi emas, balki hamdardlik kayfiyatini uyg`ota olish uchun katta san'atkorlik mahorati kerak. mavlono riyoziy nutq paytida ko`z yoshi darajasiga yetib borar ekan, qalbidagina yig`lab bayon etar va kishilarni shunga ishontira olar ekan, demak shubhasiz, u juda iste'dodli notiq, chinakam so`z san'atkori bo`lgan. mavlono riyoziy ajoyib so`z san'atkori bo`lish bilan bir qatorda, u o`z davrining ko`zga ko`ringan pedagoglaridan biri bo`lgan. u o`z ishlarini dunyoviy fanlar: tabiatshunoslik, geografiya, tarix, adabiyot nazariyasi va boshqa fanlarni chuqur o`rganib, uni yoshlar o`rtasida targ`ib qilgan. alisher navoiyning yozishiga qaraganda mavlono riyoziy o`z fikrida qattiq turuvchi va shu fikr uchun kurashuvchishaxs, sadoqatli va mohir pedagog va butun hayotini sevimli kasbiga bag`ishlagan ulug`vor inson ekanligini ta'kidlaydi. o`z kasbining mohir ustasi bo`lgan mavlono riyoziy o`z nutqlarida boshqa notiqlar qatori xalq og`zaki ijodidan, va ayniqsa, badiiy adabiyotdan …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xoja muayyad mehnagiy ijodi"

powerpoint presentation xoja muayyad mehnagiy ijodi reja: 1.o`rta osiyoda notiqlik san'ati. 2.xoja muayyad mehnagiy, mavlono riyoziy, husayn voiz koshifiy va voizlik. 1. voizlik kelib chiqish tarixi. 2. xoja muayad mehnagiy va mavlono riyoziy yetuk notiq. 3. husayii voizkoshifiy-o’z zamonasining yetuk notig’i. notiqlik-o`tmish so`z san'atining eng barkamol ommaviy janrlaridan bo`lib, bu san'atni musulmon sharqida voizlik deb atalgan. shunga ko`ra nutq-va'z, notiq-voiz deb yuritilgan. o`rta osiyo xalqlari, jumladan o`zbek xalqi ix-xv asrlarda dunyo madaniyati taraqqiyotida oldingi saflardan biriga ko`tarila olgan edi. umuman, o`rta asrlarda fan va madaniyatning rivojida xorazmiy, farog`iy, farobiy, ibn sino, beruniy, qoshg`ariy, navoiy kabi ulug` siymolar katta hissa qo`shganlar. bular yash...

This file contains 27 pages in PPTX format (731.5 KB). To download "xoja muayyad mehnagiy ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: xoja muayyad mehnagiy ijodi PPTX 27 pages Free download Telegram