tuproq mineral elementlar manbai

PPTX 16 pages 11.3 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.3 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

tuproq resurslarini muhofaza qilish tuproq mineral elementlar manbai reja: tuproqlarning tabiat va inson hayotidagi ahamiyati insonning tuproqlarga ta'siri tuproq eroziyasi va uning turlari tuproqlarni sho'rlanish, botqoqlanish, ifloslanish va cho'llanishdan saqlash o"zbekiston tuproqlari va ulardan foydalanishning ekologik muammolari unumdorlik xususiyatiga ega bo’lgan yer yuzasining ustki g'ovak qatlami tuproq deyiladi. tuproqlarning tabiatdagi va jamiyat hayotidagi roli g'oyat beqiyosdir. tuproq organizmlar uchun hayot muhiti, ozuqa manbai hisoblanadi, moddalarning kichik biologik va katta geologik aylanma harakatida muhim rol o'ynaydi. tuproq tugaydigan va tiklanadigan resurslarga kiradi. tuzilishiga ko’ra tuproqda 3 asosiy qatlam ajratiladi: a-eng ustki gumus (chirindi)li qatlam c-tuproq vujudga keladigan ona jins qatlami b-yuqori qatlamdan mineral va organik birikmalar to'planadigan qatlam yer yuzi turli qobiqlari o'rtasidagi aloqadorlik tuproq orqali amalga oshadi. tuproq tabiiy landshaftlarning asosi hisoblanadi. biosferada bajaradigan faoliyatiga qarab tuproqni organik hayot zanjirining eng muhim halqasi, deb yuritsa bo"ladi tuproqda u yoki bu mikroelementlar etishmasligi yoki optiqchaligi organizmlarning rivojlanishi va insonning sog'lig'iga bevosita …

2 / 16

oki bilvosita tuproqdan oladi. tuproqlarning botqoqlanishi asosan namlik ko’p joylarda kuzatiladi. suv omborlari atrofida ham botqoqlangan uchastkalar vujudga keladi. botqoqlarni quritish uchun maxsus melioratsiya tadbirlari o'tkaziladi. tuproqlarni ifloslanishdan saqlash muhim ahamiyatga ega. qishloq xo'jaligini kimyolashtirish tuproqlarning turli kimyoviy birikmalar bilan ifloslanishini kuchaytirib yuboradi. mineral o'g'itlar to'g"ri tanlanmasa va me'yorida ishlatilmasa tuproqning holati o'zgaradi, unumdorlik xususiyati buziladi. ayniqsa, zararkunandalarga qarshi, begona o'tlarga va o’simlik kasalliklariga chora sifatida keng foydlaniladngan pestisidlar gerbisidlar, insektisidlar, defolliantlarni me'yoridan ortiq ishlatish tuproqga juda salbiy ta'sir ko’rsatadi pestitsidlar tuproqdagi foydali mikroorganizmlarni nobud qiladi va chirindining kamayishiga olib keladi. masalan, ddt pestisidi ishlatilganidan 15 yil keyin ham tuproq tarkibida uning hali mavjudligi aniqlangan. pestisidlar oziq zanjiri orqali o'tib, inson sog'lig'iga ham zarar etkazadi. hozirgi kunda olimlar qisqa vaqt ta'sir etib sung parchalanib ketadigan biosidlar ustida ishlamoqdalar. tuproqlar sanoat korxonalari, transport chiqindilari, kommunal-maishiy chiqindilar bilan ham ifloslanadi. kimyo va metallurgiya korxonalari, tog' kon sanoati chiqindilari tuproqlarni ayniqsa kuchli ifloslaydi …

3 / 16

tuproqlar nobud qilinadi yer osti boyliklarini qazib olishda ham ko’plab tuproqlar nobud bo’ladi. bunday jarayonlarni oldini olishning maxsus tadbirlari mavjuddir. o’zbekiston qishloq xo'jalik ishlab chiqarishida yer resurslariiing 95 foizi va suv resursarining 85 foizi ishlatiladi. sug'oriladigan yerlar umumiy yer fondining 15 foyizini tashkil qiladi. o`zbekistonda mavjud sug'oriladigan yerlarning 50 foizdan ortig'i sho'rlangan. ayniqsa qoraqalpog'iston respublikasi buxoro va sirdaryo viloyatlari tuproqlari kuchli sho'rlangan. tuproqlarda chirindi miqdori 30-50 foizgacha kamaygan. 2 mln.gektardan ortiq yerlar eroziyaga uchragan bunday yerlar farg'ona, surxondaryo, qashqadaryo viloyatlarida keng tarqalgan. tuproqlarning pestisidlar bilan ifloslanish darajasi yuqori bunday vaziyatning asosiy sabablaridan biri, uzoq vaqt davomida paxta monokulturasi hukumronligidir oxirgi yillarda paxta maydonlarining kamayishi, almashlab ekishning kengroq joriy qilinishi, mineral o'gitlarni ishlatilishining me'yorlashtirilishi va boshqa tadbirlar tuproqlar holatining yaxshilanishiga olib kelmoqda. respublikada yer va yer resurslaridan foydalanishni tartibga solish maqsadida 1990 yili (jzbekiston respublikasida «yer to’g'risida» gi qonun qabul qilingan. o’zbekiston juda ham boy yer resurslarga ega. lekin shu kungacha …

4 / 16

tuproq mineral elementlar manbai - Page 4

5 / 16

tuproq mineral elementlar manbai - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq mineral elementlar manbai"

tuproq resurslarini muhofaza qilish tuproq mineral elementlar manbai reja: tuproqlarning tabiat va inson hayotidagi ahamiyati insonning tuproqlarga ta'siri tuproq eroziyasi va uning turlari tuproqlarni sho'rlanish, botqoqlanish, ifloslanish va cho'llanishdan saqlash o"zbekiston tuproqlari va ulardan foydalanishning ekologik muammolari unumdorlik xususiyatiga ega bo’lgan yer yuzasining ustki g'ovak qatlami tuproq deyiladi. tuproqlarning tabiatdagi va jamiyat hayotidagi roli g'oyat beqiyosdir. tuproq organizmlar uchun hayot muhiti, ozuqa manbai hisoblanadi, moddalarning kichik biologik va katta geologik aylanma harakatida muhim rol o'ynaydi. tuproq tugaydigan va tiklanadigan resurslarga kiradi. tuzilishiga ko’ra tuproqda 3 asosiy qatlam ajratiladi: a-eng ustki gumus (chirindi)li qatlam c-tup...

This file contains 16 pages in PPTX format (11.3 MB). To download "tuproq mineral elementlar manbai", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq mineral elementlar manbai PPTX 16 pages Free download Telegram