nitrobirikmalar

PPTX 24 стр. 175,5 КБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 175,5 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

prezentatsiya powerpoint nitrobirikmalar reja: 1.nitrobirikmalar. nomlanishi, turlari va tuzilishi. 2. nitrobirikmalarni olish usullari. 3. alkanlarni nitrolash (konovalov reaktsiyasi), galogen atomini nitroguruhga almashtirish, aminlarni oksidlash. 4.kimyoviy xossalari. nitrobirikmalarning nomlanishi, izomeriyasi uglevodorod molekulasida bir yoki bir nechta vodorod atomlari nitroguruhga almashinishidan hosil bo’ladigan birikmalar nitrobirikmalar deyiladi. nitrobirikmalar uglevodorod tipiga, uglerod atomi gibridlanishiga va molekuladagi nitroguruhlar soniga ko’ra klassifikatsiyalanadi. biz asosan uglevodorod tipiga ko’ra klassifikatsiyasini ko’rib chiqamiz. 1. nitroalkanlar va nitrotsikloalkanlar (c(sp3)-no2 tipidagi bog’ga ega nitrobirikmalar): 2. nitroalkenlar (c(sp2)-no2 tipidagi bog’ga ega nitrobirikmalar): 3. nitroarenlar (c(sp2)-no2 tipidagi bog’ga ega nitrobirikmalar):ar-no2, c6h6-m(no2)m nitrobirikmalar nomi alkan nomiga -nitro old qo’shimchasi qo’shib hosil qilinadi. uglevodorod zanjiri nitroguruh yaqin tomondan boshlanadi, bunda zanjirda katta guruhlar oh, nh2, so3h, qo’sh va uch bog’lar bo’lmasligi kerak. f, cl, br, i, alkil guruh, nitroguruhlar birikma nomida alfavit tartibida alkan nomidan oldin aytiladi. zanjirni nomerlash esa o’rinbosar yaqin turgan tomondan boshlanadi. agar tanlash imkoni bo’lsa, tartib raqamlar eng kichik qiymatga ega …

2 / 24

irgan: ikkilamchi mahsulotlar sifatida ketonlar, karbon kislotalar hosil bo’ladi. gaz fazasida nitrolash x. gess (1930) tomonidan ishlab chiqilgan. alkan va nitrat kislota bug’lari maxsus reaktorlarda qisqa vaqtda (0,2-2 sek) 420-480oc gacha qizdiriladi va tezda sovitiladi. metandan nitrometan hosil bo’ladi. etan, propan va butanlarni nitrolashda c-c bog’ uziladi va nitroalkanlar aralashmasi hosil bo’ladi. ularni haydash yo’li bilan bir-biridan ajratish mumkin: bevosita nitrolash reaksiyasi erkin radikal mexanizm bo’yicha boradi. erkin radikallar nitrat kislotani termik parchalanishi natijasida hosil bo’ladi: bu jarayonda o2no. aktiv radikal hisoblanadi. b) nitritlarni alkillash. kumush nitritni galogenalkanlar bilan alkillashda v.meyer (1872) nitroalkanlar va alkilnitratlar aralashmasini olgan: boshqa nitritlar, masalan, nano2, kno2 larni ham nitrolash mumkin, faqat mos erituvchi tanlansa bas. bu maqsadda eng yaxshi erituvchilar sifatida bipolyar aproton erituvchilar ishlatiladi, chunki ularda ularda kationlar kuchli solvatlanadi va shu sababli nitrit-ionlar aktivlanadi. bunday erituvchilarga dimetilsulfoksid va dimetilformamid (ch3)2ncho kiradi: bunday sharoitda oz miqdorda alkilnitrat tutgan nitroalkanlar olinadi. nitrit – ion …

3 / 24

glerod atomiga elektrofil o’rin olish reaksiyasi hisoblanadi. nitrolash reaksiyasida nitrolovchi agent sifatida nitroniy kationi no2q xizmat qiladi. nitroniy kationi hamisha qandaydir anion y- bilan bog’langan bo’ladi.anion tabiatiga bog’liq ravishda kam yoki ko’p qutbli n-y bog’ hosil bo’ladi vanitrolovchi agent aktivligi o’zgaradi. nitroniyni eng aktiv tuzlariga bf4-, sbf6-, pf6- anionli tuzlari kiradi va ularda erkin nitroniy kationi mavjud bo’ladi. bu [no2]+bf4- kristallarini rentgenostruktur analizi bilan isbotlangan. no2q kationi chizi?li tuzilishga ega. nitrat va sulfat kislota aralashmasida va oz miqdorda kontsentrlangan nitrat kislotada nitroniy tuzlari nitrat kislotani protonlanishidan hosil bo’ladi. amalda protonlashgan nitrat kislota va nitroniy gidrosulfatni murakkab aralashmasi hosil bo’ladi. nitroniy gidrosulfat odatda ion shaklida ifodalanadi. ushbu birikma kuchli qutblangan kovalent bog’ga ega bo’ladi. reaksion muhitda suv qancha kam bo’lsa, reagent shunchalik faol bo’ladi. shuning uchun 100% li nitrat kislota yoki uni kontsentrlangan sulfat kislota bilan aralashmasi juda yaxshi nitrolovchi reagentlar hisoblanadi. arenlarni nitrolashni birinchi mahsuloti mononitroaren hisoblanadi. yuqori haroratlarda va …

4 / 24

d). nitroalkanlarning qutbligi yuqori bo’lishiga sabab nitroguruhni elektron tuzilishiga bog’liq bo’ladi. nitroguruh semipolyar bog’ tutadi. semipolyar bog’ni hosil bo’lishini nitrozobirikmani oksidlanishi misolida ko’rsatish mumkin: natijada azot atomi musbat, kislorod atomi esa manfiy zaryadga ega bo’ladi. semipolyar bog’da atomlar orasida ikkinchi bog’lovchi orbital hosil bo’lmaydi, chunki azot atomi energetik mos to’lmagan orbitalga ega emas. bog’ni sulfon kislotalar, sulfonlar va sulfoksidlardagi bo’sh d-orbital tutgan oltingugurtli bog’dan farqi shunda. nitroguruh eng oddiy π-elektronli tutash sistema bo’lib, unda nq kislorod atomlaridan bittasi sp2-gibridlangan holatda bo’ladi. ikkinchi kislorod atomi taqsimlanmagan elektron juftini beradi. shunday qilib 4 π-elektronli tutash sistema hosil bo’ladi va n - o ning ikkala bog’i to’g’rilanadi, kislorod atomlari esa tenglashadi. buni turli usullar bilan ifodalash mumkin: n-o bog’ni to’g’rilanishi rentgenostruktur analiz bilan isbotlangan. nitroguruhdagi n - o bog’ining uzunligi gidroksilamin va n-oksidlardagni n - o bog’i uzunligidan (0,136 nm)qisqa, ammo nitrozoguru?ning nqo bog’idan (0,115 nm) uzun. nitroguruh elektronga moyilligi yuqori bo’lgan atomlar …

5 / 24

mononitroarenlar kuchsiz elektronoaktseptorlar. bir nechta nitroguruhni kiritilishi ularni kuchli akseptorlarga aylantiradi. rentgenostruktur analiz ko’rsatishicha nitrobenzolda bog’ uzunligi benzolga nisbatan kam o’zgargan bo’ladi. effektiv π-elektronli zaryadlar ko’rsatishicha, o- va p-xolatlarda elektronlar tanqisligi kuzatiladi, bu esa elektrofil reagentni ushbu xolatlarga hujum qilish ehtimolligini pasaytiradi. nitrobenzol va boshqa nitroarenlar spektrni ultrabinafsha spektrida intensiv yutilishga ega bo’ladilar. ikki va undan ko’p nitroguruh tutgan nitroarenlar nurlanishni ko’zga ko’rinadigan sohasida ham yutilishga ega bo’ladilar, ularni sariq rangi shu bilan tushuntiriladi. nitrobirikmalarning kimyoviy xossalari 1. nitroalkanlarning kimyoviy xossalari. nitroalkanlarning kimyoviy o’zgarishlari nitroguruh reaksiyalari (qaytarilish, gidroliz) va α-uglerod atomi reaksiyalaridan tashkil topadi: a) nitroalkanlarning qaytarilishi. qaytaruvchilar (metall va kislota, quyi oksidlanish darajasidagi metallar tuzlari - sn2+, ti3+ kislotali sharoitda, oltingugurt birikmalari m2sx, na2s2o4, katalizator ishtirokida vodorod) ta'sirida yoki elektrolitik yacheyka katodida nitroalkanlar qaytariladi. bu jarayon bosqichli boradi. birinchi bosqichda elektron birikib beqaror anion-radikal hosil bo’ladi. keyin tezda dianion hosil bo’lib ikkinchi elektron birikadi: dianionga proton birikishidan nitrozobirikma hosil …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nitrobirikmalar"

prezentatsiya powerpoint nitrobirikmalar reja: 1.nitrobirikmalar. nomlanishi, turlari va tuzilishi. 2. nitrobirikmalarni olish usullari. 3. alkanlarni nitrolash (konovalov reaktsiyasi), galogen atomini nitroguruhga almashtirish, aminlarni oksidlash. 4.kimyoviy xossalari. nitrobirikmalarning nomlanishi, izomeriyasi uglevodorod molekulasida bir yoki bir nechta vodorod atomlari nitroguruhga almashinishidan hosil bo’ladigan birikmalar nitrobirikmalar deyiladi. nitrobirikmalar uglevodorod tipiga, uglerod atomi gibridlanishiga va molekuladagi nitroguruhlar soniga ko’ra klassifikatsiyalanadi. biz asosan uglevodorod tipiga ko’ra klassifikatsiyasini ko’rib chiqamiz. 1. nitroalkanlar va nitrotsikloalkanlar (c(sp3)-no2 tipidagi bog’ga ega nitrobirikmalar): 2. nitroalkenlar (c(sp2)-no2 tipidagi bog’ga...

Этот файл содержит 24 стр. в формате PPTX (175,5 КБ). Чтобы скачать "nitrobirikmalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nitrobirikmalar PPTX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram