bug‘doy – morfologiyasi va turlari

DOCX 6 pages 1018.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1018.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

bug‘doy – morfologiyasi va turlari ishning maqsadi: talabalarga xo‘jalikda ekiladigan umumiybug‘doy morfologik xususiyatlari, sistematikasi hamda morfologik belgilarini o‘rganish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalar va bilimlar berish. kerakli jihozlar va o‘quv qo‘llanmalari: bug‘doy urug‘lari, maysalarining namunalari, jadvallar, rangli rasmlar, darslik, uslubiy qo‘llanmalar. adabiyotlar: 3, 6, 1, 2. bug‘doy (triticum) avlodiga 27 tur kirib, ular g‘alladoshlar gramineae yoki qo‘ng‘irboshlar – poaceae oilasiga mansub. ular madaniy va yovvoyi turlardan iborat bo‘lib, har birida ma’lum miqdorda xromosomalar bor. hozirgacha bugdoyning 22 turi o‘rganilgan. p.m.jukovskiy uni 4 ta genetik guruhga bo‘ladi. i.somatik hujayralarida 14 ta (yoki jinsiy hujayralarida 7 ta) xromosoma bo‘lgan diploid guruh (2 n =14) 1. triticum boeoticfm boiss – yakka donli, bir qiltiqli yovvoyi bug‘doy 2. t. thaoudakeut –yakka donli, ikkita qiltiqli yovvoyi bug‘doy 3. t. urartu thum – yakka donli, yovvoyi urartu bug‘doyi 4. t. monococcum l. – yakka donli, madaniy bug‘doy ii. somatik hujayralarda 28 ta (yoki jinsiy hujayralarida 14 ta) xromosoma …

2 / 6

g‘doy 22. t. sphaerococcum pers – yumaloq donli bug‘doy iy. somatik hujayralarda 56 ta (yoki jinsiy hujayralarda 28 ta) xromosoma bo‘lgan oktoploid guruh (2n=56) 23. t. timonovum – timonovum bug‘doyi 24. t. fungicidum zhuk – zamburug‘qirar bug‘doy. bug‘doy turlari genetik 4 guruhdan tashqari, morfologik va xo‘jalik belgilariga qarab yana guruhga bo‘linadi. bug‘doy turlari belgilariga qarab 2 turga: 1) ochiq donli bug‘doy; 2) polbsimon yoki qobiqli (po‘stli) bug‘doyga bo‘linadi. xaqiqiy bug‘doy boshog‘ining o‘zagi pishiq bo‘lib, boshoq yetilganda u ayrim boshoqchalarga bo‘linib ketmaydi. doni ochiq bo‘ladi va ancha oson yanchiladi. bunday bug‘doy guruhiga quyidagi 10 ta tur: dik, qattiq bug‘doy, mesopotaniya bug‘doyi, turkidum, polonikum, van bug‘doyi, yumaloq donli bug‘doy, zamburug‘qirqar bug‘doy va miletini bug‘doyi kiradi. polbasimon bug‘doylar shu bilan farq qiladiki, boshog‘ining o‘zagi mo‘rt bo‘lib, yetilganda boshoq o‘zagining bo‘g‘imlari bilan ayrim boshoqchalarga ajralib ketadi. doni yanchilganda boshoqchalardan ajralmasdan qolaveradi. bug‘doyning qolgan hamma 14 ta turi, chunonchi, yovvoyi holda o‘sadigan yakka donli bug‘doylar, …

3 / 6

ig‘i bilan deyarli teng uzunlikda. hamma gulining ichki gul qobig‘i tashqi gul qobig‘iga qraganda biroz kichik yoki unga teng. 0. boshoqcha qipig‘i pardasimon (suli qipig‘iga o‘xshash), yumshoq, juda uzun, bo‘yi tashqi gul qobig‘iga baravar keladi. har bir boshoqchadagi eng past gulning ichki gul qobig‘i tashqi gul qobig‘ining yarmiga teng. 3. boshoqcha qipig‘ida sust ifodalangan qirrasi bor. qipiqning ustki qismida ko‘proq chiqib turadi, asosida esa yo‘qolib ketadi. qirrasi yuqori tomonda tishchaga, qiltiqli shakllarda esa qiltiqsimon ingichka o‘siqchaga yoki hatto xaqiqiy qipiqqa aylangan. qipiqning o‘zakka birikish joyidan yuqoriroqdagi asosiyning ko‘p qismi ichkariga botib kirgan. boshoqlari qiltiqli yoki qiltiqsiz. 0. boshoqcha qipiqlarida ularning asosigacha aniq ifodalangan qirrasi bo‘lib, u yuqorida o‘tkir tishchaga aylangan. boshoqcha qipiqcha asosining ichiga botib kirgan joy yo‘q. boshoqlar deyarli hamisha qiltiqli, shu bilan birga qiltiqlari uzun va parallel joylashgan bo‘ladi. 4. boshoqlari qiltiqli yoki qiltiqsiz, qiltiqlari boshqdan kaltaroq bo‘lib, odatda yon tomonga yo‘nalgan. boshoqcha qipiqlarining uchida tishcha yoki qiltiqli …

4 / 6

. qiltiqlari avvalgi turnikiga o‘xshash. doni ancha kalta va yumaloq, ko‘pincha unsimon. 7. boshoqlar juda ensiz, tik o‘sadi. boshoqchasi ikki gulli bo‘lib, bitta qiltiq chiqaradi va odatda, bitta don tugadi. boshoqcha qipiqlaridan aniq bilinib turadigan va tishcha bilan tugallanadigan qirrasi bor, o‘sha tishcha yonida ikkinchi tishcha joylashgan, yetilganda ichki gul qobig‘i darz ketib bo‘yiga chatnaydi. 8. boshoqchalari ancha yo‘g‘on, zich yoki yumshoq. boshoqchalari odatda, uch gulli, qiltiqli formalari ikkitadan qiltiq chiqaradi va ikkitadan don tugadi. yetilganda ichki gul qobig‘i ikki bo‘lakka ajralib ketadi. 0. boshoqlari qiltiqli yoki qiltiqsiz, yumshoq yoki qattiq, ko‘ndalang kesimi yumaloq yoki ikki tomondan qisilgan. boshoqchasi ajralganda o‘zak: bo‘g‘imi odatda boshoqning qorin tomonida birikkancha qoladi, ya’ni boshoqchaning davomi bo‘lmaydi (goho o‘zak bo‘g‘imi tagida qoladi). booqcha qipiqlari kuraksimon yoki lansetsimon, uchi o‘tmas, qiya kesilgan, bir tekis toraygan, yumaloq. 9. boshoqlari eniga qaraganda uzunroq, o‘rtacha zich, qattiq bug‘doy boshoqlariga juda o‘xshab ketadi. boshoqcha qipiqlarining uchi yumaloqlashgan, odatda, o‘tkir tishchasi …

5 / 6

qipiqlarining bo‘yi gul qobiqlari bo‘yining to‘rtdan uch qismiga teng. qirrasimon tishchasi boshoqning boshdan oxirigacha bir xil uzunlikda. qirrasimon tishchasining asosida ikkinchi yon tishchasi bor. tishchalar orasida oraliq yo‘q. poyasining boshoqcha tagidagi qismini ichi kovak emas bug‘doy turlari har bir turga xos bo‘lgan asosiy belgilardan foydalanib aniqlanadi. turlarni aniqlashda donining to‘la pishgan boshoqlarini olish zarur. dunyoda eng katta ekin maydonlarini yumshoq va qattiq bug‘doy turlari egallaydi. yumshoq yoki oddiy bug‘doy (t. aestivum l.) eng katta ekin maydonlarini egallaydi. uning kuzgi, duvarak, bahori shakllari keng tarqalgan. boshog‘i ancha siyrak, boshog‘ining yuza tomoni yon tomonidan enli. boshoqcha qipiqlari keng, gul qipiqlarini to‘la yopib turmaydi. boshoqcha qipiqlaridagi qiltiqcha qirra (kil) tor, kuchsiz rivojlangan, dondagi popukchalari yaqqol ifodalangan. doni kesib qaralganda yumaloqroq, konsistensiyasi shishasimon, yarim shishasimon yoki unsimon bo‘ladi. kiltikli va kiltiksiz shakllari bor. qiltiqli shakllarda qiltiqlari boshoqdan kaltaroq va yelpig‘ichsimon taralgan bo‘ladi. poxolining ichi g‘ovak. donining 1000 tasini og‘irligi 20 – 70 g, ko‘p …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bug‘doy – morfologiyasi va turlari"

bug‘doy – morfologiyasi va turlari ishning maqsadi: talabalarga xo‘jalikda ekiladigan umumiybug‘doy morfologik xususiyatlari, sistematikasi hamda morfologik belgilarini o‘rganish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalar va bilimlar berish. kerakli jihozlar va o‘quv qo‘llanmalari: bug‘doy urug‘lari, maysalarining namunalari, jadvallar, rangli rasmlar, darslik, uslubiy qo‘llanmalar. adabiyotlar: 3, 6, 1, 2. bug‘doy (triticum) avlodiga 27 tur kirib, ular g‘alladoshlar gramineae yoki qo‘ng‘irboshlar – poaceae oilasiga mansub. ular madaniy va yovvoyi turlardan iborat bo‘lib, har birida ma’lum miqdorda xromosomalar bor. hozirgacha bugdoyning 22 turi o‘rganilgan. p.m.jukovskiy uni 4 ta genetik guruhga bo‘ladi. i.somatik hujayralarida 14 ta (yoki jinsiy hujayralarida 7 ta) xromosoma bo‘lgan diploid guruh (2 n ...

This file contains 6 pages in DOCX format (1018.0 KB). To download "bug‘doy – morfologiyasi va turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: bug‘doy – morfologiyasi va turl… DOCX 6 pages Free download Telegram