fenol birikmalari

PPT 31 pages 6.0 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.0 MB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

ekologik muammolar № 2 – ma’ruza. fenol birikmalari ma’ruza rejasi: 1. fenol birikmalari haqida umumiy tushunchalar. 2. fenolli birikmalar klassifikasiyasi. 3. bir halqali fenollar va ularning vakillari. fenollar o’simliklar olamida keng tarqalgan xilma-xil moddalarni o’z ichiga oladigan katta gruppani tashkil qiladi. tarkibida bitta yoki bir nechta gidroksil gruppa tutuvchi aromatik yoki benzol halqa bo’lishi fenollarga xos umumiylikdir. barcha fenol birikmalari fenol (c6h5oh) ning hosilalari hisoblanadi. benzol halqada ikkita va undan ortiq fenol gruppa tutuvchi birikmalar polifenollar deb ataladi. yaqin vaqtgacha fenol birikmalari moddalar almashinuvining oxirgi mahsuloti, ya’ni o’ziga xos chiqindi sifatida ma’lum edi. biroq, keyingi yillarda olib borilgan tadqiqotlar natijasida ular (lignindan tashqari) hujayrada sodir bo’ladigan moddalar almashinuviniig aktiv metabolitlari ekanligi to’la isbotlangan. fenol birikmalarini, ayniqsa, choy va tok o’simliklari tarkibida uchraydigan katexinlarni har tomonlama o’rganishda akademik a.l.kursanov, m.n.zapromyotov va s.v.durmishidzelarning xizmati katta. fenol birikmalari nafas olish (koferment q) va fotosintez (plastoxinon) jarayonlarida vodorod atomining ko’chirilishida ishtirok etadi. o’simliklar o’z …

2 / 31

birikmalari osonlik bilan oksidlanadi va moddalar almashinuvida aktiv ishtirok etadi. shuning uchun ham ular aksariyat biokimyoviy jarayonlar eng aktiv boradigan barg, gullardagi va o’sish nuqtasidagi to’qimalarda mujassamlashgan bo’ladi. fenol birikmalarining polimerlari esa biokimyoviy jihatdan birmuncha inert bo’lib, asosan, qoplovchi va o’sishdan to’xtagan to’qimalarda uchraydi. barcha fenol birikmalari tarkibidagi aromatik (benzol) halqaning soniga qarab uchta asosiy guruhga: bir halqali fenollar, ikki halqali fenollar va polimer fenol birikmalariga bo’linadi. bir halqali fenollar (monofenollar) monofenollarning hosilalari hisoblangan oddiy aromatik birikmalar o’z navbatida bir necha guruhga bo’linadi. bu guruhlarda c6-struktura tuzilishiga ega bo’lgan birikmalarga gidroxinon, gvayakol, florglyusin, pirogallol kiradi: ii.1. fenolli ingibitorlar urug’ po’stida uchraydi. eng ko’p tarqalgan fenolli ingibitorlarga monofenollar kiradi. ular ta’sirida murtak zaharlanadi va o’sib chiqmaydi. ularning ta`siri turlichadir: tutashgan; tanlab; yoppasiga. fenolli ingibitorlarga kumarin, somitelat kislota, ferular kislotalar kiradi. kumarin – oksidlanish – fosforlanish jarayonini buzadi. u xloroplast va mitoxondriyada ko`proq to`planishi mumkin. monofenollar bu birikmalar o’simliklar tarkibida erkin holda …

3 / 31

b ataladigan murakkab efir tipidagi birikmalarni hosil qiladi. o’simliklar tarkibidagi barcha dolchin kislotalar depsidlar sifatida uchraydi. bunday birikmalarga xlorogen kislotani misol qilib ko’rsatish mumkin. bu birikma kofein va xinna kislotalardan tashkil topgan. kumarinlar dolchin kislotalarning laktonlari hisoblanadi. masalan, kumarin o-oksidolchin kislotaning, skopoletin esa o-oksiferul kislotaning laktoni hisoblanadi: o-ferul kislota skopoletin kumarinlar ko’pgina o’simliklar tarkibidan topilgan. ular ayniqsa qashqarbeda va qizil tomir (asperula humifuza) da ko’p uchraydi. kumarindan pichan yoki poxol hidi keladi. 1. ikki halqali fenollar. 2. ikki halqali fenolli birikmalar klassifikasiyasi. 3. ikki halqali fenollarning ahamiyati. bu guruhga mansub birikmalar tarkibida ikkita aromatik halqa bo’lib, har xil moddalarni o’z ichiga oladi. ikki halqali fenollarning barchasi c6-c3-c6-struktura tuzilishga ega va flavonoidlar, izoflavonoidlar hamda rotenoidlarga bo’linadi. ikki halqali fenollarning aksariyati flavonoidlarga mansub bo’lib, ular tabiatda eng ko’p tarqalgan polifenollar hisoblanadi. flavonoidlar tarkibidagi uch uglerodli bog’lovchi fragmentning strukturasi va molekulaning oksidlanish darajasiga qarab ular quyidagi gruppalarga: katexinlar, flavonlar, flavononlar, flavonollar, flavononollar, antosianlarga …

4 / 31

pigmentlarga nisbatan rang berish xususiyati kam: flavonoidlar – sitrus o’simlik mevalarida ko’p uchraydi. ta’mi jihatidan bir – biridan farq qiladi. deyarli to’liq gidroksillangan digisetrin ham flavonlarga mansub bo’lib, asosan, angishvonagulda uchraydi. tabiatda flavonollarning metillashgan xilma-xil hosilalari uchraydi. lekin ular o’simliklar tarkibida ko’p bo’lmaydi: flavonollar ko’pincha antosianidlar bilan birga uchraydi. bularga kemferol, kvarsetin va mirisetin kiradi. flavonollarga 6-va 8-uglerod atomlarida qo’shimcha ravishda gidroksil gruppalar tutuvchi va kemferol, kvarsetinga xos bo’lgan sariq rangga nisbatan yanada to’qroq rangli birikmalar ham kiradi. o’simliklar gulining rangi ko’p jihatdan ana shu birikmalarga bog’liq bo’ladi. bularga navro’zguldoshlar oilasiga mansub bo’lgan o’simliklarning va rododendron o’simligining asosiy rang beruvchi moddasi hisoblangan kversetagetin va gossipium xirzutum turkumiga mansub bo’lgan go’za gullaridagi gossipetin 8-oksi- kversetin kiradi. flavononlar va flavononollar boshqa flavonoidlarga nisbatan kam tarqalgan rangsiz birikmalardir. bular flavon va flavonollarning qaytarilgan mahsuli bo’lib, o’simliklarda kuchli oksidlangan flavonoidlarning hosil bo’lishida ishtirok etadi deb taxmin qilinadi. chunki, flavononlarga mansub bo’lgan naringenin struktura tuzilishiga …

5 / 31

ng tuzilishidagi o’ziga xos xususiyati shundan iboratki, ularning piran halqasidagi kislorod erkin valentlikka ega. biroq kislorod yoki uglerod atomining qaysi biri erkin musbat zaryadga ega ekanligi aniqlanmagan, shu sababli ko’pincha antosianlarning molekulasi neytral shaklda tasvirlanadi: antosianlar o’z molekulasidagi erkin musbat zaryad tufayli kislotali eritmada kation sifatida namoyon bo’ladi va kislotalar bilan tuz hosil qiladi. ishqoriy sharoitda esa ular anion sifatida asoslar bilan tuz hosil qiladi. muhit phining o’zgarishiga qarab, antosianlarning rangi ham o’zgaradi. antosianlar kislotali muhitda och, to’q qizil, sarg’ish, binafsha rang, ko’kimtir bo’ladi. ma’lumki, go’za guli vaqt o’tishi bilan rangini sariq tusdan qizil-gunafsha rangga o’zgartiradi. bu gultojibarglar hujayrasi shirasining phi kislotali tomonga o’zgarganligini ifodalaydi. muhim antosianlarga qizil rangli pelargonidin, malina rangli sianidin, qizg’ish rangli delfinidin va ularning metilli efirlari-pionidin, petunidin va malvidinlar kiradi

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fenol birikmalari"

ekologik muammolar № 2 – ma’ruza. fenol birikmalari ma’ruza rejasi: 1. fenol birikmalari haqida umumiy tushunchalar. 2. fenolli birikmalar klassifikasiyasi. 3. bir halqali fenollar va ularning vakillari. fenollar o’simliklar olamida keng tarqalgan xilma-xil moddalarni o’z ichiga oladigan katta gruppani tashkil qiladi. tarkibida bitta yoki bir nechta gidroksil gruppa tutuvchi aromatik yoki benzol halqa bo’lishi fenollarga xos umumiylikdir. barcha fenol birikmalari fenol (c6h5oh) ning hosilalari hisoblanadi. benzol halqada ikkita va undan ortiq fenol gruppa tutuvchi birikmalar polifenollar deb ataladi. yaqin vaqtgacha fenol birikmalari moddalar almashinuvining oxirgi mahsuloti, ya’ni o’ziga xos chiqindi sifatida ma’lum edi. biroq, keyingi yillarda olib borilgan tadqiqotlar natijasida ular (l...

This file contains 31 pages in PPT format (6.0 MB). To download "fenol birikmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: fenol birikmalari PPT 31 pages Free download Telegram