radiatsiyoning gigiiena fani

PPTX 26 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,1 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

farg'ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti tibbiy profilaktika ishi yo'nalishi 1- bosqich 424-gurux talabasi yusufjonova zuhraning mutaxassislikka kirish fanidan mustaqil ishi farg'ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti tibbiy profilaktika ishi yo'nalishi 1- bosqich 424-gurux talabasi yusufjonova zuhraning mutaxassislikka kirish fanidan mustaqil ishi 2025-yil 2-semestr radiatsiyon gigeyena fani haqida tushuncha o'rganish obyektlari reja : 1. radiatsion gigiyena fani va uning vazifalari 2. radiatsion gigiyenada yadro fizikasi asoslari 3.odam organizmiga ta’sir ko‘rsatadigan umumiy radiatsion fonning gigiyenik ahamiyati maqsad radiatsion gigiyena fanining mazmuni, vazifalari, o‘rganish obyektlari, shuningdek, radioaktiv nurlanishlarning inson salomatligiga ta'siri, ularni aniqlash, baholash va oldini olish usullari haqida chuqur bilim va tushunchalar hosil qilish. fanning ahamiyati, amaliyotdagi o‘rni va uni sog‘liqni saqlash tizimidagi roli yuzasidan tahliliy fikrlashni shakllantirish, kelajakdagi professional faoliyatda radiatsion xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha ko‘nikma va malakalarni rivojlantirish. xix asraing eng muhim kashfiyotlaridan biri - radioaktivlik va ionlantiruvchi nurlarning kashf etilishi bo‘lib, ular insoniyatning xo‘jalik faoliyatidagi ko‘plab sohalar, ilm-fan, sog‘liqni saqlash, energetika,shuningdek, …

2 / 26

oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlami ishlab chiquvchi fan. bu fanning vazifalari quyidagilardan iborat: - xalq xo‘jaligida inm turlari va foydalanish sharoitlarini o‘rganish; - nurlantirish turi, dozasi, nurlantirish vaqti va boshqa radiologic xususiyatlaridan kelib chiqqan holda nurlanishning salbiy ta’sir qilish ehtimolini aniqlash; - sanitariya qoidalari va radiatsion xavfsizlik me’yorlarini ishlab chiqish; - sanitariya qoidalari va radiatsiya xavfsizligini insonlaming amaliy faoliyatiga tatbiq qilish. bu masalalami hal qilish uchun radiobiologiya bilimlariga ega bo‘- lish, shu bilan birga yadro fizikasi asoslari haqida aniq tasavvurga ega boiish kerak. 1895-yili nemis fizigi vilgelm konrad rentgen tomonidan ionlantiruvchi nurlar kashf etildi. dastavval bu numi olim “x-nurlar” deb atadi. germaniya olimlari bu buyuk ixtirodan larzaga tushishdi va rentgen kashf etgan nurlami uning sharafiga “rentgen nurlari” deb atashga qaror qilishdi. yangi nurlarning o‘ziga xosligi shunda ediki, ular qora o‘rov qog‘ozidan, inson tanasidan va barcha narsalardan o‘tib ketaverardi. ushbu kashfiyoti uchun v.k. rentgen 1901 -yilda nobel mukofotiga sazovor bo‘ldi. radioaktivlik deganda, …

3 / 26

ligi; z - atom raqami. atom tuzilishi atom yadrosi tuzilishi: . protonlar + neytronlar = nukleonlar; . z — musbat zaryadli protonlar (1,6 io"19 c); . neytronlar — elektr zaryadiga ega emas (elektroneytral); nukleonlar miqdori davriy jadvaldagi element raqamiga va uning atom ogirligiga teng. bir xil tartib raqamiga ega, ammo og‘irligi turlicha boigan radionukleidlar izotoplar deb ataladi. izotoplarning parchalanishi nurlanish ajralib chiqishi bilan birga kechadi. izotoplar — aynan bitta elementning atomlari boiib, ularda protonlar soni bir xil, ammo neytronlar soni turlicha boiadi. izotoplar bir xil kimyoviy tarkibga ega, biroq yadro xususiyatlari (barqarorligi va ogirligi) salmoqli farqlanadi. radioaktiv parchalanish - bu atom yadrosidan juda katta tezlikda atrof-muhitga tarqaladigan “elementar” zarrachalar (atomli va subatomli) boiib, odatda ularni radioaktiv zarrachalar yoki radioaktiv nurlanishlar deb atash qabul qilingan. bunda deyarli hamma holatlarda ham bir kimyoviy elementning atom yadrosi (demak atomning o‘zi), boshqa kimyoviy elementning atom yadrosiga aylanib qoladi; yoki bir kimyoviy elementning bitta izotopi …

4 / 26

ayon amalda bugungi kunda fanga m aium boigan barcha elementlarda kuzatiladi. bu degani, har bir kimyoviy elementda, eng kam deganda bitta beta-aktiv ya’ni bcta-parchalnishga duchor boiuvchi izotopi bor demakdir. bunda ko‘pincha beta-manfiy parchalanish sodir boiadi. beta-manfiy parchalanish (beta) - yadrodan beta manfiy zarrachaelektronning chiqarilishi boiib, bitta neytronning g‘ayri ixtiyoriy (o‘zo‘zidan) parchalanishi natijasida proton va elektronga o‘tishi hisoblanadi. bunda og‘ir proton yadroda qoladi, yengil elektron esa - betamanfiy zarracha - juda katta tezlikda parchalanuvchi yadrodan otilib chiqadi. masalan, kaliy radioaktiv izotopining beta-parchalanishi natijasida (kaliy-40), kaltsiyning barqaror izotopiga aylanadi (davriy sistemada kaliyning o‘ng tarafidagi birinchi katakdagi) ya’ni kaltsiy -40 ga aylanadi. radioaktiv kaltsiy - 47 esa, o‘zidan bir katak o‘ngda joylashgan skandiy - 47 ga ( bu ham radioaktivli), o‘z o‘rnida betamanfiy parchalanish natijasida bu element barqaror titan - 47 ga aylanadi va h.k. gamma-nurlanish (y -nurlanish) — bu oddiy tibbiy roentgen nurlariga nisbatan “qattiqroq” elektromagnit nurlanishdir gamma-nurlanishning rentgen nurlanishidan farqi faqat …

5 / 26

irlik- grey (gr) hisoblanadi. sistemadan tashqari – rad hisoblanadi. odam organizmiga ta’sir ko‘rsatadigan umumiy radiatsion fonning gigiyenik ahamiyati insonning ionlantiruvchi nurlanishlar bilan nurlanishi ehtimoli va darajasi nafaqat in manbalari bilan kasbiy aloqadorlikka, balki atrof muhit radioaktivligi darajasiga ham bog‘liq bo‘ladi. butun aholining nurlanishi 3 ta asosiy omillarga: tabiiy radiatsion fon, tibbiy muolajalar va atrof muhitning radioaktiv ifloslanishiga bog‘liq bo‘ladi. radiatsion fon quyidagilarga bo‘linadi: - tabiiy radiatsion fon (trf); - texnologik o‘zgargan radiatsion fon (to‘rf); - sun’iy radiatsion fon (srf). tabiiy radiatsion fon yer qobig‘iga bogiiq bo‘lmagan ionlantiruvchi nurlardan (kosmik nurlanish) va yer qobig‘iga bog‘liq boigan manbalardan tashkil topadi. birlamchi kosmik nurlar - protonlardan (92%), alfa zarrachalari (7%) va zaryadi 10 dan ortiq bo‘lgan atom yadrolaridan iborat. kosmik nurlanishlar galaktika tumanlaridan va quyosh sathida sodir boiadigan termoyadro reaksiyalaridan hosil bo‘ladi. ikkilamchi kosmik nurlanishlar - kosmik nurlar yer yuzasiga yetib kelishi jarayonida atmosfera havosi tarkibidagi atomlar va boshqa kimyoviy elementlar bilan reaksiyaga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "radiatsiyoning gigiiena fani"

farg'ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti tibbiy profilaktika ishi yo'nalishi 1- bosqich 424-gurux talabasi yusufjonova zuhraning mutaxassislikka kirish fanidan mustaqil ishi farg'ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti tibbiy profilaktika ishi yo'nalishi 1- bosqich 424-gurux talabasi yusufjonova zuhraning mutaxassislikka kirish fanidan mustaqil ishi 2025-yil 2-semestr radiatsiyon gigeyena fani haqida tushuncha o'rganish obyektlari reja : 1. radiatsion gigiyena fani va uning vazifalari 2. radiatsion gigiyenada yadro fizikasi asoslari 3.odam organizmiga ta’sir ko‘rsatadigan umumiy radiatsion fonning gigiyenik ahamiyati maqsad radiatsion gigiyena fanining mazmuni, vazifalari, o‘rganish obyektlari, shuningdek, radioaktiv nurlanishlarning inson salomatligiga ta'siri, ularni aniqlash, ba...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (1,1 МБ). Чтобы скачать "radiatsiyoning gigiiena fani", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: radiatsiyoning gigiiena fani PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram