ilmiy axborot manbalari izlanishi, yig'ilishi va qayta ishlovi

DOCX 15 pages 33.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.6 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

9-ma’ruza mavzu: ilmiy axborot manbalari izlanishi, yig’ilishi va qayta ishlovi reja 1. ilmiy texnikaviy informasiyani izlash 2. informasiyani yig’ish va tahlil qilish 3. ilmiy texnikaviy informasiyani o’rganish, tahlil qilish 4. informasiyaga ishlov berish ilmiy texnikaviy informasiyani izlash har qanday ilmiy tadqiqot tadqiqot o’tkazilishi mo’ljallanayotgan yo’nalishga bag’ishlangan ilmiy texnikaviy informasiyalarni izlashdan boshlanadi. ilmiy texnikaviy informasiya manbai bo’lib quyidagi hujjatlar hisoblanadi: - kitoblar (darsliklar, o’quv qo’llanmalar, monografiya, broshyuralar); - davriy matbuot (jurnallar, byulletenlar, institutlarning ishlari, ilmiy to’plamlar); - me’yoriy hujjatlar (standartlar, texnikaviy shartlar, yo’riqnomalar, me’yoriy jadvallar, muvaqqat ko’rsatmalar va b.); - katalog va preyskurantlar; - patent hujjatlari; - ilmiy tadqiqotlar va tajribaviy konstruktorlik ishlari haqidagi hisobotlar; - informasiyaviy nashrlar (iti to’plamlari, analitik narxlar, informasiyaviy varaqalar, ekspress informasiya, ko’rgazmalarning prospektlari va b.); - xorijiy ilmiy-texnikaviy adabiyotlar tarjima va asl nusxalari; - dissertasiyalar, avtoreferatlar; - ilmiy-texnikaviy konferensiyalar va ishlab chiqarish yig’ilishlarining ilmiy-texnikaviy materiallari; - ikkilamchi hujjatlar (referativ sharxlar, bibliografik katalog, referativ jurnallar va b.) …

2 / 15

rish» qonuniyati 4.01-rasmda keltirilgan. chet elli tadqiqotchilarning ma’lumotlariga ko’ra, informasiya qimmatining pasayish («eskirish») jadalligi taxminan gazetalar uchun bir kunda 10%, bir oyda jurnallar uchun 10% bir yilda kitoblar uchun 10%ni tashkil etadi. shuning uchu ulkan informasiya oqimida yangi, ilg’or, muayyan mavzuni masalani hal qilishda ilmiysini topish faqat bitta ilmiy xodim uchungina emas, balki katta jamoa uchun ham ancha murakkabdir. zarur informasiyani izlash - ijodiy jarayon, shunga ko’ra uni formallashtirish va demak avtomatlashtirish murakkabli kelib chiqadi. informasiya oqimi - tanlangan mavzuni ishlab chiqish uchun zarur hujjatlarni izlash bo’yicha operasiyalar majmui. qo’lda, mexanik tarzda, mexanizasiyalashtirilgan va avtomatlashtirilgan holda amalga oshirilishi mumkin. ko’lda izlash odatdagi bibliografik varaqchalar, kartotekalar va nashr ko’rsatkichlari bo’yicha amalga oshiriladi. mexanik izlashda informasiya yetkazuvchilar bo’lib perfokartalar hisoblanadi. mexanizasiyalashtirilgan izlash hisobli perforasion mashinalarni, avtomatlashtirilgani esa ehmni qo’llashga asoslanadi. informasiyaviy izlash sistemalarida informasiyaviy izlash tilining turli talqinlari qo’llanadi. optimal natijaga erishish uchun izlash zarurdir, chunki bunda u yoki bu darajada mavzuni …

3 / 15

o’rganilayotganni tushunishga yordamlashadi, idroklashni ancha aniqlashtiradi. mazkur holda ilmiy xodim o’zini «muayyan to’lqinga» sozlaydi. keyingi shart, bu ilhomlanish. u ilmiy yondashishga asoslanadi va informasiyani ishlab chiqish samarasini oshiradi. informasiyani sifatli ishlab chiqishni ta’minlash uchun diqqat va fikrni bir yerga to’plash zarur. ishlab chiqish jarayonida turli asab qo’zg’atuvchilar (shovqin, gaplashishlar, xususiy fikrlar va b.)ni bartaraf etish zarur, chunki bular e’tiborni chalg’itadi va tezda toliqishga olib keladi. informasiya ustida muvaffaqiyatli ishlashning muhim omili bo’lib mehnatning mustaqilligi hisoblanadi. adabiyotlarni o’rganishda qat’iyat va muntazamlik ancha muhim shartlardan hisoblanadi. ayniqsa bu narsa murakkab va qiyin yangi matnni o’qishda zarurdir. materialni to’liq tushunishga erishish uchun o’qish va qayta o’qishga to’g’ri keladi. axborotni ishlab chiqish samaradorligi aqliy ishlay olish qobiliyatiga bog’liq. uning oshishi uchun to’g’ri ish tartibi muhim shart hisoblanadi. 12 soatlik aqliy mehnatdan so’ng 57 minut tanaffus qilish, jismoniy mashqularni bajarish, chuqur, kuchli nafas olish va boshqalarni bajarish tavsiya etiladi. bu markaziy nerv sistemasini rag’batlantiradi va …

4 / 15

katta foyda keltiradi. informasiyaga ishlov berish ishlanayotgan informasiyani eslab qolishning turli usullari mavjud: mexanik, mazmuniy, ixtiyoriy, g’ayriixtiyoriy.mexanik usul o’qilganni ko’plab takrorlash va qayta o’qishga asoslangan. mazkur holda eslab qolinayotgan informasiya ayrim unsurlari o’rtasidagi mantiqiy bog’liqlik bo’lmaydi. shuning uchun u kam samarali va asosan sana, formula, sitata, chet so’zlar va h.k.larni eslab qolish uchun qo’llanadi. ma’noviy usul ishlanayotgan informasiya ayrim unsurlari o’rtasidagi mantiqiy bog’liqlikni eslab qolishga asoslangan. o’qishda ayrim unsurlarnigina emas, balki yaxlit matnni, uning mazmuni va ahamiyatini tushunish zarur. eslab qolishning bu usuli mantiqiy - ma’noviy hisoblanadi, buning natijasida u mexanik usuldan ko’p marta samaraliroqdir. ixtiyoriy usulda eslab qolish turli assosiasiya qonunlari bilan bog’liq bo’lgan mnemonik yo’llarga asoslanadi. /ayri-ixtiyoriy usul o’qish jarayonida hissiyotga ko’ra yuzaga kelgan emosiya bilan bog’liq matnning u yoki bu parchasini tasodifan eslab qolishga asoslangan. shuni ta’kidlash joizki, ishlanayotgan informasiyani eslab qolishning universal usuli yo’q. amalda, ko’pincha, usullar majmuvdan informasiyaning u yoki bu qismi tavsifiga bog’liq holda …

5 / 15

kaviy informasiya so’nggi nashrga qaratiladi, ularda mazkur masala tadqiqoti yakuni keltirilgan bo’lishi mumkin. keyinchalik tanlov asosida alohida qiziqish tug’dirgan boshqa manbalar taxlil etiladi. informasiyani taxlil etishning ikkinchi talqini sodda va kam vaqt talab qiladi. shu bilan birga mazkur talqin bo’yicha mavzu bo’yicha to’liq bo’lmagan informasiya hajmi tahlil etiladi. ishlab chiqish (o’rganish, eslab qolish va tahlil) natijalari bo’yicha ilmiy-texnikaviy informasiya belgilanadi: - dolzarblik va mavzuning yangiligi; - mavzu bo’yicha nazariy va eksperimental tadqiqotlar sohasidagi so’nggi yutukdar; - ilmiy tadqiqotning maqsad va vazifalari; - mavzu bo’yicha ishlab chiqarish tavsiyalari; - ilmiy ishlanmalarning texnikaviy, iqtisodiy va ekologik maqsadga muvofiqligi. ilmiy texnikaviy axborotni izlash va ishlab chiqish (o’rganish, eslab qolish va tahlil) ilmiy tadqiqotning muhim vazifalaridan hisoblanadi. ularning natijalari asosida mavzuning dolzarligi va yangiligi, uning maqsad va vazifalari belgilanadi. matematik model o’rganilayotgan obyekt asosiy xossalarini ifodalovchi va u haqdagi ko’plab informasiyani qulay shaklda tasvirlovchi sun’iy sistema. matematik modellashtirish vazifasi «mavjud olam»ni matematika tilida bayon …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy axborot manbalari izlanishi, yig'ilishi va qayta ishlovi"

9-ma’ruza mavzu: ilmiy axborot manbalari izlanishi, yig’ilishi va qayta ishlovi reja 1. ilmiy texnikaviy informasiyani izlash 2. informasiyani yig’ish va tahlil qilish 3. ilmiy texnikaviy informasiyani o’rganish, tahlil qilish 4. informasiyaga ishlov berish ilmiy texnikaviy informasiyani izlash har qanday ilmiy tadqiqot tadqiqot o’tkazilishi mo’ljallanayotgan yo’nalishga bag’ishlangan ilmiy texnikaviy informasiyalarni izlashdan boshlanadi. ilmiy texnikaviy informasiya manbai bo’lib quyidagi hujjatlar hisoblanadi: - kitoblar (darsliklar, o’quv qo’llanmalar, monografiya, broshyuralar); - davriy matbuot (jurnallar, byulletenlar, institutlarning ishlari, ilmiy to’plamlar); - me’yoriy hujjatlar (standartlar, texnikaviy shartlar, yo’riqnomalar, me’yoriy jadvallar, muvaqqat ko’rsatmalar va b.); -...

This file contains 15 pages in DOCX format (33.6 KB). To download "ilmiy axborot manbalari izlanishi, yig'ilishi va qayta ishlovi", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy axborot manbalari izlanis… DOCX 15 pages Free download Telegram