gem biosintezi

PPTX 43 pages 3.7 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi fan: biokimyo mavzu: gem biosintezi. temir almashinuvi buxoro-2025 eritrositlar va gemoglabin eritrositlar yuqori xususiylashtirilgan xujayralar boê»lib, kislorodni oê»pkadan toê»qimalarga, co2 esa toê»qimalardan oê»pka alveolalariga tashilishini ta'minlaydi. eritrositlarda bu jarayonni gemoglobin amalga oshiradi va ular bu xujayralarning quruq massasining 95% egallaydi. katta yoshdagi odamlar organizmida taxminan 25x10 12 eritrositlar boê»lib, 1 sutkadan ularning taxminan 1% parchalanadi, ya'ni har soniyada qonga 2 million eritrosit chiqariladi. eritrositlar boshqa qon xujayralari kabi suyak koê»migida xosil boê»ladi. quyidagi bosqichlarda: eritroblast â retikulosit â eritrosit bosqichida davom etiladi. eritrositda yadro, mitoxondriy, ribosoma bo`lmaydi. eritrositlar taxminan 120 kun yashaydi, soê»ng jigar, taloq va koê»mik xujayralari makrofaglari tomonidan yutilib parchalanadi. eritrositlardagi metabolizm eritrositlarda mitoxondriyalar boê»lmagani sababli energetik manba glyukozadir. glyukoza katabolizmi xisobiga eritrositlar gemoglobin faoliyati, membrana yaxlitligi va ion kanallar faoliyati ta'minlanadi. glyukoza eritrositlarga engillashgan diffuziya usulida kiradi. uning 90% anaerob glikolizda, 10% â pentozofosfat yoê»lida oksidlanadi. anaerob glikoliz maxsuloti …

2 / 43

alar. qonda gemoglobin miqdori 120 g/l tashkil etadi. u 4 subbirlikdan tashkil topgan globin molekulasidan va gem qismidan iborat. gem fe2+va porfirindan tashkil topgan. gemdagi temir qaytarilgan (fe+2) xolatda boê»ladi. gemdagi temirni oksidlanishida (fe3+) gematin xosil boê»ladi. gemning asosiy qismi gemoglobin bilan toê»yingan eritrositlarda, mioglobin tutuvchi mushak xujayralarida va sitoxrom p450 miqdori yuqori boê»lgan gepatositlarda boê»ladi. asosan retikulositlarda sintezlanadi. gem sintezida glisin va suksinil-koa katnashadi. bulardan îµ-aminolevulinat sintezlanadi. ikki molekula îµâaminolevulinat molekulasi kondensasiyalanib, porfobilinogen hosil boê»ladi. toê»rtta porfobilinogen molekulasi kondensatlanishi yoê»li bilan uroporfirinogen hosil boê»ladi, bu soê»ngra ix protoporfirinogenga aylanadi. ix protoporfirin ferroxelitaza ta'sirida temirni biriktirib gemga aylanadi. gem sintezini boshqarilishi: gem sintezini îµ-aminolevulinat sintaza va porfobilinogen sintaza fermentlari idora etiladigan fermentlar boê»lib ularni gem va gemoglobinlarning ortiqcha miqdorlari tormozlaydi. ikkinchi tomondan gemoglobinning peptid zanjirlari faqat gem ishtirokida sintezlanadi. demak, gemoglobinning gem va polipeptid qismlari bir-biri sintezini nazorat qiladi. temir almashinuvi odam organizmida hammasi boê»lib 5-6 g temir boê»ladi: shulardan …

3 / 43

$uni tashilishi va toê»planishi maxsus oqsillar: transferrin va ferritin oqsillarida kuzatiladi. ozuqa maxsulotlarda fe3+ xolatda oqsillar yoki organik kislotalar bilan birikkan xolatda boê»ladi. uning ajralishi oshqozondagi kislotali muxit ta'sirida kechadi. temir asosan 12-barmoqli ichakda soê»riladi. askorbin kislotasi temirni qaytaradi va soê»rilishini osonlashtiradi, chunki ichak shilliq qavat epiteliysiga faqat fe2+ oê»tishi mumkin. enterositlardan temirni qonga oê»tishi apoferritin sintezi tezligiga bogê»liq. u temirni enterositlarda ushlab qoladi, ferritinga aylantiradi va enterositlarda saqlanadi. organizmda temir miqdori yuqori boê»lganda apoferritin sintezi jadallashadi, kamayganda toê»xtaydi. organizmga tushgan 15-20 mg temirning atigi 5-10% soê»riladi. uning soê»rilishi transferrin oqsili ishtirokida kechadi. bir sutkada organizmdan 1 mg temir ekskresiyalanadi. organizmda temir almashinuvida muhim ahamiyatga ega boê»lgan transferrin va ferritin oqsillari mavjud. transferrin transferrin â glikoproteid. uning vazifasi temir toê»planib boradigan va sarflanadigan toê»qimalarga qon orqali temir tashib berish. jigarda sintezlanadi. transferrinning qondagi konsentrasiyasi 0,4 g\dl ga teng. transferrinning temir bilan toê»yinishi 33% tashkil qiladi. transferrin xujayra membranalarining spesifik reseptorlari …$

4 / 43

i) kirib, temir yadrosini hosil qiladi. ferritin koê»pchilik xujayralarda uchraydi, lekin uning asosiy qismi jigar, taloq va suyak koê»migida boê»ladi.apoferritin temir saqlamaydi temir oqsillar bilan birikkanda uch valentlik holatda boê»ladi, biroq bir oqsildan ikkinchi oqsilga oê»tganda fe+3 xolatdan fe+2 xolatga va yana fe+3 ga aylanib turadi. xar kuni organizmdan 1 mg atrofida temir oê»t yoê»llari, buyrak orqali yoê»qotilib turadi. yoê»qotilgan temir ovqat tarkibida tushgan temir hisobiga toê»ldirib turiladi. bir sutkada organizmga 10-20mg temir kabul kilinadi. lekin ichakda temirning soê»rilishi cheklangan boê»lib, ovqat tarkibida tushgan 15-20 mg temirning 1 mg (taxminan 5%) soê»riladi xolos. ichak devorida temirni tashuvchi maxsus oksillar bor. temir almashinuvi 1.biokimyoviy jarayonlarda ishtirok etishi. bu kimyoviy mikroelement elektronlarni tashish, kislorodni tuplashda va tashishda (mioglobin, gemoglobin) ishtirok etadi. 2. fagositoz jarayonida ishtirok etishi. tulakonlik fagasitoz jarayoni uchun organizmda me'yoriy temir moddasi bulishi kerak, bu yukori faol tabiiy killerlar yordamida xujayraga yutilgan yirik kattik substratlarni zararsizlantirish jarayonida ishtirok etadi. 3. …

5 / 43

organizm tizimida fermentlar tomonidan bajaraladigan ximoya foliyatini oshirishdir. sitoxrom fermentlari yordamida katalizlavchi gidroksillanish reaksiyalari, ksenobiotik jarayonlarida siydik bilan organizimdagi zararli kimyoviy moddalarni chiqarib tashlash xususiyatiga ega. 5. to`qimada erkin radikallar oksidlanishini ximoya qilishda qatnashadi. barcha inson organizm to`qimalari, asosan ikkita supperoksiddismutaza va katalaza temir tutuvchi fermentlarni o`zida tutadi, bular organizm to`qimasiga â«xujumâ» kiluvchi erkin radikallardan ximoya kiladi. shuningdek bilirubin xam samarali antioksidant bo`lib xisoblanadi. hozirgi va qtda fe2+ ionlari lipidlarining peroksidli oksidlanishida induktor bo`lib xisoblanadi. 6. nerv implus regenerasiyasida katnashadi. miya xujayralari shuning uchun xam temir mikdori tutadi zamonaviy tadkikotlar shuni kursatadiki, eritrositlar tarkibidagi gemoglobinni kup bulishi birinchi navbatda bulsa, asosan ikkinchi urinda miya xujayralari temirni kup tutar ekan. miya tukimasidagi temir mikdori sinaps nerv implus regenerasiyasida, nerv tolalarining mialinlanish jarayonlarida va gipotalamus funksiyalarida ishtirok etadi. organizmda temir mikdorining tankisligi yoki ortikcha temirning tuplanib kolishi natijasida turla temir etishmovchilik kasalliklar kelib chikardi. gomeostaz oê»z-oê»zini tartibga solish, dinamik muvozanatni saqlashga qaratilgan …

6 / 43

am gemostatik trombning shakllanishi vazokonstriksiya vazokonstriksiya gemostaz jarayonida muhim rol oê»ynaydi : dastlabgi vazokonstriksiya â tomirlar shikastlangandan keyin, darhol, jarohatdan bir necha santimetr masofada kuzatiladi. qon tomirning torayish darajasi, dastlabgi vazokonstriksiya kichik tomirlardan qonning ketishini toê»xtatishga yetarli boê»lishi mumkin. gumoral omilli vazokonstriksiya â qon tomir devori shikastlangandan keyin, trombositlar shikastlangan endoteliy va ochiq kollagenga adgeziyalanadi. ushbu trombositlar darhol , tromboksan-a2 va boshqa vazokonstriktor omillar ajratadi. reflektor vazokonstriksiya mexanizmi â shikastlangan tomir yoki uning yaqinidagi toê»qimalardagi ogê»riq reseptorlaridan kelgan impulsga javoban sodir boê»ladi. vaqtinchalik gemostatik laxtaning shakllanishi jarohatlangan sohada gemostatik laxta hosil boê»lishi quyidagi bosqichlarda amalga oshadi trombositlar adgeziyasi trombositlar aktivlanishi trombositlar agregasiyasi keyingi laxta shakllanishining ingibirlanishi trombositar tiqinning (vaqtinchalik laxtaning) hosil boê»lishi boshqachaâ birlamchi gemostazâ deyiladi. (100mkm dan kichik diametrli qon tomirlar uchun etarli boê»ladi). yirik qon tomirlardagi qon ivishining oxirgi bosqichlarida fibrin tolalari shakllanadi. ular trombositlarga mustahkam birikadi va zich tiqinni hosil qiladi. bu bosqich esa ikkilamchi -â koagulasion …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gem biosintezi"

osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi fan: biokimyo mavzu: gem biosintezi. temir almashinuvi buxoro-2025 eritrositlar va gemoglabin eritrositlar yuqori xususiylashtirilgan xujayralar boê»lib, kislorodni oê»pkadan toê»qimalarga, co2 esa toê»qimalardan oê»pka alveolalariga tashilishini ta'minlaydi. eritrositlarda bu jarayonni gemoglobin amalga oshiradi va ular bu xujayralarning quruq massasining 95% egallaydi. katta yoshdagi odamlar organizmida taxminan 25x10 12 eritrositlar boê»lib, 1 sutkadan ularning taxminan 1% parchalanadi, ya'ni har soniyada qonga 2 million eritrosit chiqariladi. eritrositlar boshqa qon xujayralari kabi suyak koê»migida xosil boê»ladi. quyidagi bosqichlarda: eritroblast â retikulosit â eritrosit bosqichida davom etiladi. eritrositda ...

This file contains 43 pages in PPTX format (3.7 MB). To download "gem biosintezi", click the Telegram button on the left.

Tags: gem biosintezi PPTX 43 pages Free download Telegram