“farhod va shirin” va “layli va majnun” dostonlari

DOCX 26,1 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1534862607_72192.docx “farhod va shirin” va “layli va majnun” dostonlari reja: 1. xusrav-shirin-farhod sujeti tarixiga oid ma’lumotlar. 1. “farhod va shirin” dostoni kompozitsiyasi va sujeti. 1. layli va majnun syujeti tarixi va taraqqiyoti. navoiyning “layli va majnun” dostonida an’ana va o’ziga xoslik. xamsanavislik an’anasining muhim jihatlaridan biri xilma-xil kompozitsion qurilmaga ega bo’lgan dostonlardan tarkib topishidir. agar birinchi dostonlar ("hayrat ul-abror") fikriy-nazariy maqolotlar va kichik ilova-hikoyalardan tarkib topgan bo’lsa, keyingi ikki doston yaxlit sujetli, ya`ni ma`lum qahramonlarning ruhiy-jismoniy kechinmalari, ishqiy sarguzashtlarining badiiy tasviridan iboratdir. alisher navoiyning "farhod va shirin" hamda “layli va majnun” dostonlari shu xildagi asarlarning eng go’zal namunalaridir. xusrav-shirin-farhod sujeti tarixiga oid ma’lumotlar. ko’pgina sharqshunoslarning tadqiqotlarida qayd qilinganidek, bu qissa aslida tarixiy shaxs bo’lmish xusrav parvez bilan bog’lidir. xusrav parvez binni hurmuz binni anushervon sosoniylar sulolasiga mansub shohlardan bo’lib, u 590-628 yillar orasida hukmronlik qilgan. uning shaxsiy va davlat arbobi sifatidagi fazilatlari haqida ma’lumot beruvchi ilk manbalar vii-xiii asrlarga tegishli …

lik esa u badiiy tarzda bitilgan dostonlarning asosiy qahramonlaridan biri bo’lib qoladi. shunday qilib, mazkur qissaning asosini tarixiy voqelik, ya`ni tarixiy shaxslar hayotidagi voqealar tashkil etsa-da, ammo keyinchalik bu tarixiylik faqat nomlarda saqlanib qolib, voqealar, sarguzashtlar bayonida badiiylik qonuniyati amal qila boshlaydi. natijada, bu mavzuga murojaat etgan har bir shoir o’zining ijodiy maromi, dunyoqarashi va estetik mezonlari asosida asar yaratdi. shuning natijasida, bunday asarlarda tarixiylikdan ko’ra badiiy yaratuvchilik me`yori etakchilik qilib, undagi obrazlar, voqealarning talqini ham turlicha yo’nalish va maqsadlarda amalga oshiriladi. shundan-da, xusrav, shirin, farhod obrazlarining turlicha tasvirlari, har xil talqinlari maydonga keladi. jumladan, abulqosim firdavsiy "shohnoma"sida xusrav va shirin tarixiy nuqtayi nazardan tasvirlanib, unda shirinni sevuvchi farhod ko’rinmaydi. balki unda tilga olingan farhod xusrav sarkardalaridan biri bo’lib, shiringa hech qanday aloqasi bo’lmagan bir shaxs sifatida tasvirlangan. nizomiy ganjaviy bu mavzuga murojaat etar ekan, avvalo unga tarixiylikni emas, balki badiiylik mezonini ustun qilib qo’yadi, ikkinchidan esa obrazlar talqinini o’zgartiradi. …

xusrav dehlaviy dostoni voqealarida farhodning ishtiroki nizomiy dostonidagidan ko’ra ko’proq, kengroq. xiv asrga kelib, ardabil shahridan (ozarboyjon) bo’lgan orif ardabiliy "farhodnoma" nomli doston yaratdi. bu doston 717 hijriy- 1369 yilda fors tilida yozilgan. xv asrda yashagan ashraf marog’aviy ham o’z "xamsa" si tarkibida farhod, shirin va xusrav qissasidan bahs yurituvchi "shirin va xusrav" dostonini kiritgan. alisher navoiyning qayd qilganidek, ashraf ham bu mavzuga o’zgacha tarzda yondashgan ekan: bu maydonga chu ashraf surdi markab, bu so’zni o’zga nav` etti murattab. ko’rinadiki, alisher navoiy mazkur mavzuga murojaat qilgunga qadar unga ko’pgina mualliflar turli xilda yondashib, dostonlar bitganlar. alisher navoiy bularning ko’pidan xabardor edi. u o’zigacha yozilgan asarlardan farq qilguvchi yangi dostonni yaratishni o’z oldiga maqsad qilib qo’yganini shunday ifoda etgan: burun jam` et nekim bo’lg’ay tavorix, borida ista bu farxunda tarix. topilg’ay shoyad andog’ bir necha so’z, so’z aytur elg’a ul yon tushmagan ko’z. ani nazm etki tarhing toza bo’lg’ay, ulusqa mayli …

tmi yoki xalq og’zaki ijodidagi shu mavzuga oid tarix - rivoyatlarni ham qamrab oladimi-yo’qmi, bu haqda aniq aytilmagan. alisher navoiyning "farhod va shirin"i undan oldin shu mavzuda yozilgan dostonlardan, xususan, nizomiy va xusrav dehlaviy talqinidagi dostonlardan tubdan farq qiladi. bu farq, eng avvalo, ustozlar tomonidan qalamga olingan farhod obrazining butun bir dostonning bosh qahramoni sifatida talqin qilinishida, farhodni yaxlit bir ideal obraz – komil inson darajasida tasvirlanishida ko’zga yaqqol tashlanib turadi. bu jarayonda alisher navoiyning dostonda farhodning ishqu muhabbatdagi "so’zu dard"- kuyish va dardlariga alohida e`tibor berganini o’qtirish lozim. bu xaqda alisher navoiy shunday yozadi: bo’lurdin dahr bo’stonida mavjud, emasdur g’ayri so’z-u dard maqsud. ki ishq ahlidin o’lg’ay dostoni, muhabbat xaylidin qolgay nishone. (8-tom, 45) demak, farhod timsoli yaratilar ekan, garchi u chin xoqoni o’g’li bo’lsa-da, ammo unda "ishq ahli"ning komil insonning barcha fazilatlari mujassam etilgan. ana shu jihatdan alisher navoiy farhodi ustozlar yaratgan farhodlardan mukammalligi bilan farq qiladi. dostondagi …

rib, shiringa talabgor bo’ladi. shirin esa farhod qabrida uning yonida vafot etadi. bu xabarni eshitgan mehinbonu ham olamdan o’tadi. huddi shu vaqtda chindan farhodni yo’qlab, bahrom keladi, farhod vafotini eshitadi. sheruyani yengib, arman o’lkasida bir odil kishini podshoh qilib qo’yadi. dostonning voqeasi shu yerda tugaydi. shundan so’ng yana ikki bob bor: biri - sulton husayn boyqaroning o’g’li shohg’arib mirzoga bag’ishlangan bo’lsa, ikkinchi va oxirgisi xotima - xulosa bo’lib, unda dostonning yozilish tarixi (889 h. - 1484 m.) ham bayon etilgan: chu tarixi yilin onglay dedim tuz, sekiz yuz sekson erdi dog’i to’qquz. (8 - tom, 477) alisher navoiy dostonining bosh qahramoni farhoddir. shoir e`tiroficha, u ham, xusrav dehlaviyda bo’lganidek, farhodni chin xoqonining o’g’li sifatida tasvirlaydi. shunisi muhimki, xoqon oilasida dunyoga kelgan farhodga nom qo’yish masalasiga shoir alohida e`tibor berib, shu nomni talqin qilishda, farhodning tug’ilishi - kelajakdagi komil insonning tug’ilishi sifatida sharhlaydi. birinchi sharh: ki chun xoqong’a tengri berdi farzand, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"“farhod va shirin” va “layli va majnun” dostonlari" haqida

1534862607_72192.docx “farhod va shirin” va “layli va majnun” dostonlari reja: 1. xusrav-shirin-farhod sujeti tarixiga oid ma’lumotlar. 1. “farhod va shirin” dostoni kompozitsiyasi va sujeti. 1. layli va majnun syujeti tarixi va taraqqiyoti. navoiyning “layli va majnun” dostonida an’ana va o’ziga xoslik. xamsanavislik an’anasining muhim jihatlaridan biri xilma-xil kompozitsion qurilmaga ega bo’lgan dostonlardan tarkib topishidir. agar birinchi dostonlar ("hayrat ul-abror") fikriy-nazariy maqolotlar va kichik ilova-hikoyalardan tarkib topgan bo’lsa, keyingi ikki doston yaxlit sujetli, ya`ni ma`lum qahramonlarning ruhiy-jismoniy kechinmalari, ishqiy sarguzashtlarining badiiy tasviridan iboratdir. alisher navoiyning "farhod va shirin" hamda “layli va majnun” dostonlari shu xildagi asarlarning...

DOCX format, 26,1 KB. "“farhod va shirin” va “layli va majnun” dostonlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: “farhod va shirin” va “layli va… DOCX Bepul yuklash Telegram